۱- کشف^[۱۳۸]:
شروع یک پروژه BPR در ابتدا مستلزم شناسایی یک مسئله یا نتیجه غیر قابل قبول و بدنبال آن تعیین نتیجه مطلوب و مورد انتظار می باشد. این امر معمولا مستلزم ارزیابی نیاز کسب و کار، تعیین فرایند های مرتبط با مسئله مورد بررسی و حوزه فرایند، شناسایی مشتریان فرایند و خواسته های ایشان و ایجاد اندازه گیری اثر بخشی آن فرآیندها است .
۲- تشکیل گروه طراحی مجدد:
چیزی که برای موفقیت پروژه طراحی مجدد اهمیت دارد تشکیل یک گروه طراحی مجدد است. اعضای تیم می باید حداقل شامل افراد زیر باشند .
( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

مدیر ارشد به عنوان حامی
کمیته راهبری شامل مدیران ارشد برای بررسی استراتژی کلی مهندسی مجدد
مالک فرایند
رهبر گروه
اعضای تیم طراحی مجدد
۳- تجزیه و تحلیل و مستند سازی فرایند:
مرئی ساختن نامرئی یعنی مستند سازی فرآیندها از طریق کشیدن نقشه آنها و یا تهیه فلوچارت، اولین گام مهمی است که به یک سازمان کمک می کند تا روشی که در آن کار واقعاًَ انجام می گیرد را مشاهده نماید، نه فقط روشی که فرد فکرمی کند و یا اعتقاد دارد که کار طبق آن انجام می گیرد. فرایند می باید به عنوان آنچه که معیار پایه ای را فراهم می سازد وبرآن اساس ارزیابی، تجزیه وتحلیل، آزمایش و بهبود صورت می گیرد، مشاهده گردد.
۴- ابداع و نوسازی:
در این مرحله گروه به باز اندیشی و طراحی مجدد فرایند می پردازد، با بهره گرفتن از همان تکنیک ترسیم فرایند و با رویکرد تکراری که مشارکت تمام ذینفعان و همچنین مدیریت ارشد را در بر می گیرد. این موضوع ثابت شده است که برنامه عملیاتی سازمان را متعهد به اجرای تغییرات و تبعیت از آنها می کنند. طراحی مجدد فرایند جدید در این مرحله صورت می گیرد .
شکل ۱۳-۲ ) هفت مرحله BPR
۵- سازمان دهی و آموزش مجدد:
این مرحله شامل هدایت تغییرات و تاثیر اثر بخشی آنهاست. احتمالاً ساختار، سیستم و عملیات فرایند جدید به سازماندهی مجدد می انجامد که ممکن است برای تقویت استراتژی فرایند و دست یابی به سطوح جدید عملکرد، ضروری می باشد – آموزش و یا آموزش مجدد برای تکنولوزی و وظایف جدید جهت پیاده سازی موفق تغییر، نقش حیاتی دارد .
۶- ارزیابی عملکرد:
تعیین معیارهای متناسب برای ارزیابی عملکرد فرآیندها، زیر فرآیندها، فعالیت ها و وظایف جدید، ضروری است .این معیارها باید از نظر ورودی ها و خروجی های فرایند و از نظر مشتریان و تعیین کنندگان فرایند، معنی دار باشند.
۷- بهبود و طراحی مجدد مستمر:
در محیط متغیر و بسیار رقابتی، شرکت ها با احتمال زیاد فرآیندهایشان را یکی پس از دیگری مهندسی مجدد خواهند کرد .پس از آنکه فرایند مورد طراحی مجدد واقع شد، بهبود مستمر فرایند جدید توسط تیمی از افرادی که در آن فرایند کار می کنند می باید تبدیل به یک هنجار گردد .
نتایج BPR تاثیر عمیقی بر کارکنان در هر بنگاه اقتصادی و در هر سطحی- از مدیران اجرایی تا اپراتورها - داشته است . بنابراین برای اینکه BPR موفق شود، تغیرات مهم در طراحی سازمان و فرهنگ بنگاه اقتصادی نیز لازم است. اگر رهبران بنگاه اقتصادی تعهد نکنند که این تغییرات را انجام دهند، ناتوانی BPR را در پی خواهد داشت. البته مشکل این است که تغییر طراحی و فرهنگ سازمان خیلی دشوارتر از اصلاح فرایندها می باشد (ایکاف، مگیدسون، آدیسون، ۱۹۹۸: ۲۳).
بیشتر افراد با وجود نارضایتی از وضع موجود و درک منافع بالقوه دگرگونی، از دگرگونی بیزارند. در روشPDCA فرایند مهندسی مجدد مطابق با ۴ گام ساده تشریح می شود: (صمدی، ۱۳۸۰: ۱۱).
گام اول: نیازسنجی، گام دوم: برنامه ریزی، گام سوم: اجراء، گام چهارم: سنجش و ارزیابی.
شکل ۱۴-۲ ) چرخه فرایند مهندسی مجدد
۱۸-۲-۱۱-۲-مدل سیستم ارزیابی عملکرد دینامیک پیتچی:
پیتیجی^[۱۳۹] و همکارانش در مقاله ی خود ضمن بررسی کارهای تحقیقاتی انجام شده روی سیستم های ارزیابی عملکرد در مراکز تحقیقاتی، دنبال استفاده از ابزارهای مدیریتی بر پایه فناوری اطلاعات به عنوان یک خود ممیزی^[۱۴۰] روی سیستم ارزیابی دینامیک هستند که اطمینان حاصل شود، سیستم همواره یکپارچه، کارا و مؤثر خواهد بود. آنها در بررسی خود به چارچوب ها و مدل هایی مانند کارت امتیاز متوازن، تکنیک تحلیل و… اشاره نمودند، سوال مطرح شده در این مقاله این است که آیا دانش موجود و بیان شده در مدل ها و چارچوب های ارائه شده در ادبیات موضوع، برای ایجاد یک سیستم ارزیابی عملکرد دینامیک واقعی به اندازه کافی مناسب و پیشرفته است؟
آنها در بررسی ادبیات ارزیابی عملکرد دریافتند که سیستم های ارزیابی عملکرد نیازمند به اولویت بندی استراتژیک می باشند و محیط های داخلی و خارجی یک سازمان استاتیک نیستند و دائماً در حال تغییر هستند، بنابراین لازم است که سیستم های اریابی عملکرد یکپارچه، دینامیک باشند.
۱۹-۲-۱۱-۲- سینک و تاتل (۱۹۸۹):
یکی از رویکردها به سیستم ارزیابی عملکرد مدل «سینک و تاتل» است که در شکل زیر نشان داده شده است. در این مدل، عملکرد یک سازمان ناشی از روابط پیچیده بین هفت شاخص عملکرد به شرح زیر است:
اثر بخشی که عبارت است از «انجام کارهای درست، در زمان مناسب و با کیفیت مناسب». در عمل اثر بخشی با نسبت خروجی‌های واقعی بر خروجی های مورد انتظار معرفی می‌شود.
کارایی که معنای ساده آن «انجام درست کارها» است و با نسبت مصرف مورد انتظار منابع بر مصرف واقعی تعریف می‌شود. کیفیت که مفهومی گسترده دارد و برای ملموس تر کردن مفهوم کیفیت، آن را از شش جنبه مختلف بررسی و اندازه گیری می کنند.
بهره وری که با تعریف سنتی نسبت خروجی به ورودی معرفی شده است.
کیفیت زندگی کاری که بهبود آن کمک زیادی به عملکرد سازمان می کند.
نوآوری که یکی از اجزای کلیدی برای بهبود عملکرد است.
سودآوری که هدف نهایی هر سازمانی است.
اگر چه نسبت به زمان ارائه این مدل تغییرات بسیاری در صنعت رخ داده است ، اما همچنان این هفت شاخص از اهمیت بالایی در عملکرد سازمان برخوردارند. با وجود این، این مدل دارای یک سری محدودیت های اساسی نیز هست. به عنوان مثال در این مدل به «انعطاف پذیری» که یکی از ضروریات بازارهای دهه اخیر است توجهی نمی شود . همچنین محدودیت دیگر مدل بی توجهی به مشتریان سازمان است.
۲۰-۲-۱۱-۲- ماتریس عملکرد (۱۹۸۹):
کیگان در سال ۲۰۰۷ ماتریس عملکرد را معرفی کرد که این ماتریس در شکل زیر نشان داده شده است. نقطه قوت این مدل آن است که جنبه های مختلف عملکرد سازمانی شامل جنبه های مالی و غیر مالی و جنبه های داخلی و خارجی را به صورت یکپارچه مورد توجه قرار می دهد. اما این مدل به خوبی و به صورت شفاف و آشکار روابط بین جنبه های مختلف عملکرد سازمانی را نشان نمی دهد.
توانایی این الگو همانند کارت امتیاز متوازن در این است که به دنبال یکپارچه کردن عملکرد بنگاه از ابعاد مختلف مالی و غیر مالی داخلی و خارجی می باشد (کیگان، ۲۰۰۷: ۸۰).
ماتریس فوق نمی تواند به خوبی کارت امتیاز متوازن ارتباط بین ابعاد مختلف عملکرد بنگاه را نشان دهد (احسانی، ۱۳۸۳: ۱۲). ماتریس سنجش عملکرد به طور خاص برای استفاده در واحدهای تولید و ساخت توسعه یافته است. نقاط قوت ماتریس ارزیابی عملکرد، توجه به جنبه های مختلف عملکرد، سادگی و توانایی تطبیق تقریباً هر شاخصی با آن ذکر شده است و از نقاط ضعف آن می توان به عدم شفافیت در بیان روابط بین جنبه های مختلف عملکرد اشاره نمود (کیگان، ۲۰۰۷: ۸۱).
غیرمالی مالی
هزینه طراحی
هزینه مواد
هزینه تولید
سیکل زمان طراحی
درصد تحویل های به موقع
تعداد محصولات جدید
تعداد تکرار خرید
تعداد شکایت های مشتریان

جلیل صمد آقایی۱۳۷۸:در طرح تحقیقاتی تحت عنوان مطالعات جامع کارآفرینی ،با هدف بررسی تنگناهای توسعه کارآفرینی در ایران در سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و با همکاری بخش تحقیق و مشاوره سازمان مدیریت صنعتی انجام شده است . در این مطالعه،موانع کارآفرینی به طور کلی از دو جهت یعنی موانع بیرونی و موانع درونی در ۹شرکت مورد بررسی قرار گرفته اند.مهمترین موانع بیرونی شناخته شده عبارتند از قانون کار،قانون تامین اجتماعی ،زیاد بودن نرخ حق بیمه ،قانون مالیاتها و عوارض، قانون صادرات و واردات ،قوانین پولی و بانکی،عدم امنیت اقتصادی و سرمایه گذاری،دخالت دولت در کلیه شئونات اقتصادی کشور و دیوان سالاری شدید،روابط خارجی بین کشورها(به جای فرصت گرا بودن،عدم ارائه فرصت کافی به کارکنان برای پیگیری افکار جدید،عدم آموزشهای لازم در زمینه کارآفرینی به کارکنان .
( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱۲-۲تحقیقات خارجی
چان لینگ^[۷۱](۲۰۱۰)
در پژوهشی در چین به تأثیر فرهنگ کارآفرینانه درنوآوری سازمانی پرداخته است.این تحقیق در ۲۰۷ سازمان انجام شده است.نتایج نشان می دهد فرد گرایی،فاصله قدرت در سازمان،اجتناب از ریسک پذیری تأثیر منفی بر نوآوری سازمانی دارد و عواملی چون فرهنگ کارآفرینانه،ساختار ارگانیکی،انعطاف پذیری سازمان،تصمیم گیری مشارکتی،دسترسی منابع مالی،تحقیق و توسعه ارتباط معنی دار با نوآوری سازمانی دارد.(به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
منگوک^[۷۲](۲۰۱۰)
به بررسی نقش ساختار سازمانی بر قابلیت های نوآوری سازمانی پرداخته نتایج حاکی از این است که ارتباط مثبت و معنی داری بین ساختار سازمانی و قابلیت های نوآورانه بدست آمده است. (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
فایرلی و همکارانش^[۷۳](۲۰۱۰)
فایرلی و همکارانش تحقیقی با عنوان آیا بیمه سلامتی کارکنان مانعی برای کارآفرینی است انجام داده اند. آنها شواهدی از اثرگذاری منفی بزرگ از نیاز به بیمه سلامتی بر خلق کسب و کار برای آنهایی که بدون همسران زیر پوشش بیمه بودند، ملاحظه نمودند .
(fairlie, Kapur & Gates,2010:146-162 )
(به نقل ازآقاجانی،۱۳۹۰)
یائو، ون ورن^[۷۴](۲۰۰۹)
به بررسی کارآفرینی سازمانی پرداخته و تأثیر آن را بر عملکرد سازمان بر اساس گرایشات کارآفرینانه سازمانی و منابع سازمان مورد بحث قرار داده است.در این پژوهش آمده است که محیط های کسب و کار بطور فزاینده رو به پیچیدگی است و سازمان ها برای بقای خود نیاز به اتخاذ استراتژی کارآفرینی جهت دستیابی به مزیت رقابت میباشد.منابع سازمانی را به عنوان علت زمینه ای برای فعالیت های کارآفرینی دانسته و به بررسی ارتباط بین منابع سازمانی،گرایشات کارآفرینانه سازمان و عملکرد سازمان پرداخته است ونیز عواملی که موجب گرایشات کارآفرینانه در سازمان میشود را مورد بررسی قرار داده است.از جمله عوامل زیست محیطی(سیستم مدیریت در سطوح بالا،سیستم حقوق و دستمزد،ساختار سازمانی،استراتژی سازمان،محیط سازمان صنعتی،اجتماع و فرهنگ سازمان) نیز اشاره شده است که جوهره کارآفرینی در سازمان دستیابی به منابع داخلی و خارجی است،دستیابی به منابع به طور فزاینده عامل بسیار مهم در تحقیق کارآفرینی سازمانی می باشد و سازمان ها اکثراً با کمبود منابع سر و کار دارند بخصوص منابع مالی مانند (مواجهه با محصول جدید) (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
بورراکتان(۲۰۰۸)
به بررسی و مطالعه اثرمؤلفه های کارآفرینی سازمانی در ۳۱۲ سازمان با فعالیت های مختلف در ترکیه پرداخته است.نتایج نشان دادگرایشات کارآفرینانه ارتباط مثبت و معنی دار بر عملکرد سازمان دارد و همچنین زمانی یک سازمان می تواند به موفقیت دست یابد که دارای استراتژی سازمان کارآفرینانه باشد و خودمتضمن وجود ساختار سازمانی منعطف و مناسب و فرهنگ کارآفرینانه است.
(به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
شی^[۷۵](۲۰۰۸)
شی در تحقیقی به مشکلات سازمان ها از دیدگاه درون سازمانی توجه بیشتری نموده و مشکلات درون سازمانی را از عوامل اصلی قلمداد کرده اند. برخی از این موانع عبارتند از: کثرت و ابهام در اهداف،رفتار بیش از حد محتاط مدیران، جهت گیری های کوتاه مدت به جای جهت گیری های بلندمدت، سیاست های محدود کننده کارکنان، فقدان یک نظام پاداش مناسب و فقدان استقلال مدیریت در تصمیم گیری( .(Shi et al, 2008: 842- 852
کالپر و همکارانش^[۷۶](۲۰۰۶)
کالپر و همکارانش تحقیقی با عنوان مقررات ورود را به عنوان مانعی از کارآفرینی انجام داده اند. آنها به بررسی تأثیر قوانین ورود به بازار بر خلق شرکت های با مسئولیت محدود، میانگین اندازه ورودی ها و رشد شرکت های متصدی پرداختتد. در نهایت آنها دریافتند که قوانین هزینه ای، خلق و ایجاد شرکتهای جدید را مختل می سازد. این قوانین همچنین فشاری بر ورودی های جدید دربزرگتر شدن ایجاد می کند و باعث می شود که شرکت های متصدی با ماهیت صنایع ورودی با لا،با رشد بسیار کندی همراه شوند Rajan,2006:591-629) Kalpper, Laeven &) .
جفری هورنسبای^[۷۷]،کوراتکو^[۷۸] و زهرا (۲۰۰۱)
به بررسی اندازه گیری فاکتور های داخلی تأثیر گذار بر کارآفرینی سازمانی متأثر از (حمایت سازمانی)پرداخته اند. در این پژوهش تجربی عوامل داخلی سازمان متأثر از حمایت سازمانی شامل حمایت و پشتیبانی مدیریت ارشد(حمایت مدیریت)،صلاحدید کاری،سیستم پاداش دهی،محدودیت در کار و مرز های سازمانی می باشد.استفاده از پاداش موثر ،با اهداف بازخورد ،تأکید بر مسئولیت فردی ،باعث افزایش انگیزه می شود.پشتیبانی مدیریت ارشد به منظورتسهیل و ترویج استفاده از ایده های جدید می باشد.همچنین فراهم آوردن منابع لازم برای فعالیت های ابتکاری برای تشویق و ریسک پذیری از جمله پشتیبانی های مدیریت ارشد می باشد.نتایج پژوهش منجر به تهیه پرسش نامه CEAL شد که ابزاری مفید در تشخیص کارآفرین سازمانی متأثر از حمایت سازمان می باشد.خواص اندازه گیری CEAL (ابزار اندازه گیری کارآفرین سازمانی) تحلیل عوامل و ارزیابی قابلیت اطمینان آن است که تعیین و تأیید شده است. (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
استیونسن^[۷۹](۲۰۰۱)
به دنبال عمل کردن ادراک کارآفرینی در سازمان ها بر اساس ادراک فرصت ها بوده است . وی ۱۲۰۰ شرکت با اندازه ،ساختار،وابستگی صنعتی مختلف را مورد ارزیابی قرار داد و ابتدا شش بعد از پیشبردهای کارآفرینی را به عنوان عوامل مدیریت کارآفرینانه که شامل(گرایش استراتژیکی،منابع،ساختار،فلسفه پاداش،گرایش رشدی،فرهنگ کارآفرینی) مورد ارزیابی قرار داد و سپس به دنبال خروجی های کارآفرینی سازمان با عنوان گرایشات کارآفرینانه که شامل(نوآوری،ریسک پذیری،پشتیبانی در بازار) پرداخت و بین آنها ارتباط معنی داری بدست آورد. (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
سونی یوگی^[۸۰] ۲۰۰۱:
درخصوص عوامل بیرون سازمانی معتقد می باشد راهبردهای متداول در سطح سازمان های دولتی توان لازم برای تشویق کارکنان به فعالیت های کارآفرینانه را ندارد و دیدگاه سنتی حاکم بر این سازمان ها به گونه ای است که در ارائه خدمات، به تمایلات ارباب رجوع سازمان توجه کافی نمی شود .
سادلر^[۸۱] ۱۹۹۹: عمده متغیرهای جهت بررسی موانع داخلی عبارت بودند از:ویژگی ساختار سازمانی همچون: عدم استفاده از اهداف آشکار، عدم استفاده از کارهای گروهی وتصمیم گیری به شیوه مشارکتی، عدم بکارگیری نظام پاداش و تنبیه اثر بخش، عدم استفاده از منابع بیشتر برای نوآوری و نداشتن دیدگاه رقابتی و تحریک خطرپذیری در سازمان با تاکید بر عوامل تولید .
بورینز^[۸۲] ۱۹۹۸: عوامل درون سازمانی بخش دولتی را از موانع عمده نوآوری در این بخش می داند و معتقد است عوامل خارجی و مسائل سیاسی تأثیرات محدودتری نسبتاً به عوامل درون سازمانی دارند و این موانع غالباً با فعالیت درون ساختارهای بروکراتیک ارتباط دارند .
وان میرلو^[۸۳] ۱۹۹۶: عمده متغیرهای جهت بررسی موانع داخلی عبارت بودند از:محدودیت اختیارات، فقدان محرک ها و مشوق های لازم برای ارباب رجوع گرایی ، قانون گرایی سازمان های بوروکراتیک، عدم توجه به جریان اطلاعات در سازمان، نظام کنترل سازمانی نامطلوب(عدم توجه به عملکرد)
فورستر و گراهام^[۸۴] ۱۹۹۶:عمده متغیرهای جهت بررسی موانع داخلی عبارت بودند از: محدود کردن فعالیت ها در درون سازما ن ها ازجمله مشکلاتی است که استقلال سازمان های دولتی را محدود می کند، از این رو امکان سرعت بخشیدن و انعطاف پذیری در تصمیم گیری سازمانی محدود می شود. اما، مانع اصلی سازمان های دولتی نوع و فرم مشکلات مالی آنها است.
کرنوال وپلرمن ^[۸۵]۱۹۹۶: مشکلات درون سازمانی را از عوامل اصلی قلمداد کرده اند. این موانع عبارتند ا ز : کثرت وابهام در اهداف، رفتار بیش از حد محتاط مدیران، جهت گیری های کوتاه مدت به جای جهت گیری های بلند مدت، سیاست های محدود کننده پرسنل ، فقدان یک نظام پاداش مناسب ، و فقدان استقلال مدیریت در تصمیم گیری .
ویلکن ۱۹۹۲: سه دسته از عوامل را برای ظهور کارآفرینی مهم می شمارد: ۱– عوامل اقتصادی ۲– عوامل غیر اقتصادی ۳- عوامل روان شناختی.
فصل سوم:روش شناسی تحقیق(متدولوژی)
مقدمه
در این فصل از تحقیق به بحث درباره روش تحقیق می پردازیم .که روش تحقیق شامل نوع پژوهش،جامعه آماری ،تعیین حجم نمونه مناسب،روش نمونه گیری،اعتبار پایایی و اعتبار روائی پرسشنامه،روش جمع آوری داده ها و در نهایت روش های تجزیه وتحلیل داده ها می باشد.
۳-۱روش تحقیق
با توجه به اهداف و سوالات پژوهش مطرح شده نوع روش تحقیق انتخاب شده از نظر هدف ،کاربردی می باشد .روش اجرائی این پژوهش ، پیمایشی و ابزار گرد آوری اطلاعات آن پرسشنامه است.روش جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها،توصیفی –تحلیلی از نوع مطالعه موردی دربانک مسکن ،مدیریت شعب جنوب غرب تهران می باشد .
۳-۲جامعه آماری
جامعه تحقیق کارمندان مدیریت شعب جنوب غرب بانک مسکن شهر تهران با تعداد ۵۶۳می باشد.
۳-۳حجم نمونه و روش اندازه گیری آن
استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده فرمول کوکران

N=563 P=0/5 d=%05 n=228
Z=آماره نرمال استاندارد و برای سطح اطمینام ۹۵درصد برابر ۱٫۹۶است.
P=درصد توزیع صفت در جامعه یعنی درصد افرادی که دارای صفت مورد مطالعه هستند.
-q(1-p)درصد افرادی که دارای صفت مورد مطالعه نیستند.

جلیل صمد آقایی۱۳۷۸:در طرح تحقیقاتی تحت عنوان مطالعات جامع کارآفرینی ،با هدف بررسی تنگناهای توسعه کارآفرینی در ایران در سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و با همکاری بخش تحقیق و مشاوره سازمان مدیریت صنعتی انجام شده است . در این مطالعه،موانع کارآفرینی به طور کلی از دو جهت یعنی موانع بیرونی و موانع درونی در ۹شرکت مورد بررسی قرار گرفته اند.مهمترین موانع بیرونی شناخته شده عبارتند از قانون کار،قانون تامین اجتماعی ،زیاد بودن نرخ حق بیمه ،قانون مالیاتها و عوارض، قانون صادرات و واردات ،قوانین پولی و بانکی،عدم امنیت اقتصادی و سرمایه گذاری،دخالت دولت در کلیه شئونات اقتصادی کشور و دیوان سالاری شدید،روابط خارجی بین کشورها(به جای فرصت گرا بودن،عدم ارائه فرصت کافی به کارکنان برای پیگیری افکار جدید،عدم آموزشهای لازم در زمینه کارآفرینی به کارکنان .
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱۲-۲تحقیقات خارجی
چان لینگ^[۷۱](۲۰۱۰)
در پژوهشی در چین به تأثیر فرهنگ کارآفرینانه درنوآوری سازمانی پرداخته است.این تحقیق در ۲۰۷ سازمان انجام شده است.نتایج نشان می دهد فرد گرایی،فاصله قدرت در سازمان،اجتناب از ریسک پذیری تأثیر منفی بر نوآوری سازمانی دارد و عواملی چون فرهنگ کارآفرینانه،ساختار ارگانیکی،انعطاف پذیری سازمان،تصمیم گیری مشارکتی،دسترسی منابع مالی،تحقیق و توسعه ارتباط معنی دار با نوآوری سازمانی دارد.(به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
منگوک^[۷۲](۲۰۱۰)
به بررسی نقش ساختار سازمانی بر قابلیت های نوآوری سازمانی پرداخته نتایج حاکی از این است که ارتباط مثبت و معنی داری بین ساختار سازمانی و قابلیت های نوآورانه بدست آمده است. (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
فایرلی و همکارانش^[۷۳](۲۰۱۰)
فایرلی و همکارانش تحقیقی با عنوان آیا بیمه سلامتی کارکنان مانعی برای کارآفرینی است انجام داده اند. آنها شواهدی از اثرگذاری منفی بزرگ از نیاز به بیمه سلامتی بر خلق کسب و کار برای آنهایی که بدون همسران زیر پوشش بیمه بودند، ملاحظه نمودند .
(fairlie, Kapur & Gates,2010:146-162 )
(به نقل ازآقاجانی،۱۳۹۰)
یائو، ون ورن^[۷۴](۲۰۰۹)
به بررسی کارآفرینی سازمانی پرداخته و تأثیر آن را بر عملکرد سازمان بر اساس گرایشات کارآفرینانه سازمانی و منابع سازمان مورد بحث قرار داده است.در این پژوهش آمده است که محیط های کسب و کار بطور فزاینده رو به پیچیدگی است و سازمان ها برای بقای خود نیاز به اتخاذ استراتژی کارآفرینی جهت دستیابی به مزیت رقابت میباشد.منابع سازمانی را به عنوان علت زمینه ای برای فعالیت های کارآفرینی دانسته و به بررسی ارتباط بین منابع سازمانی،گرایشات کارآفرینانه سازمان و عملکرد سازمان پرداخته است ونیز عواملی که موجب گرایشات کارآفرینانه در سازمان میشود را مورد بررسی قرار داده است.از جمله عوامل زیست محیطی(سیستم مدیریت در سطوح بالا،سیستم حقوق و دستمزد،ساختار سازمانی،استراتژی سازمان،محیط سازمان صنعتی،اجتماع و فرهنگ سازمان) نیز اشاره شده است که جوهره کارآفرینی در سازمان دستیابی به منابع داخلی و خارجی است،دستیابی به منابع به طور فزاینده عامل بسیار مهم در تحقیق کارآفرینی سازمانی می باشد و سازمان ها اکثراً با کمبود منابع سر و کار دارند بخصوص منابع مالی مانند (مواجهه با محصول جدید) (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
بورراکتان(۲۰۰۸)
به بررسی و مطالعه اثرمؤلفه های کارآفرینی سازمانی در ۳۱۲ سازمان با فعالیت های مختلف در ترکیه پرداخته است.نتایج نشان دادگرایشات کارآفرینانه ارتباط مثبت و معنی دار بر عملکرد سازمان دارد و همچنین زمانی یک سازمان می تواند به موفقیت دست یابد که دارای استراتژی سازمان کارآفرینانه باشد و خودمتضمن وجود ساختار سازمانی منعطف و مناسب و فرهنگ کارآفرینانه است.
(به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
شی^[۷۵](۲۰۰۸)
شی در تحقیقی به مشکلات سازمان ها از دیدگاه درون سازمانی توجه بیشتری نموده و مشکلات درون سازمانی را از عوامل اصلی قلمداد کرده اند. برخی از این موانع عبارتند از: کثرت و ابهام در اهداف،رفتار بیش از حد محتاط مدیران، جهت گیری های کوتاه مدت به جای جهت گیری های بلندمدت، سیاست های محدود کننده کارکنان، فقدان یک نظام پاداش مناسب و فقدان استقلال مدیریت در تصمیم گیری( .(Shi et al, 2008: 842- 852
کالپر و همکارانش^[۷۶](۲۰۰۶)
کالپر و همکارانش تحقیقی با عنوان مقررات ورود را به عنوان مانعی از کارآفرینی انجام داده اند. آنها به بررسی تأثیر قوانین ورود به بازار بر خلق شرکت های با مسئولیت محدود، میانگین اندازه ورودی ها و رشد شرکت های متصدی پرداختتد. در نهایت آنها دریافتند که قوانین هزینه ای، خلق و ایجاد شرکتهای جدید را مختل می سازد. این قوانین همچنین فشاری بر ورودی های جدید دربزرگتر شدن ایجاد می کند و باعث می شود که شرکت های متصدی با ماهیت صنایع ورودی با لا،با رشد بسیار کندی همراه شوند Rajan,2006:591-629) Kalpper, Laeven &) .
جفری هورنسبای^[۷۷]،کوراتکو^[۷۸] و زهرا (۲۰۰۱)
به بررسی اندازه گیری فاکتور های داخلی تأثیر گذار بر کارآفرینی سازمانی متأثر از (حمایت سازمانی)پرداخته اند. در این پژوهش تجربی عوامل داخلی سازمان متأثر از حمایت سازمانی شامل حمایت و پشتیبانی مدیریت ارشد(حمایت مدیریت)،صلاحدید کاری،سیستم پاداش دهی،محدودیت در کار و مرز های سازمانی می باشد.استفاده از پاداش موثر ،با اهداف بازخورد ،تأکید بر مسئولیت فردی ،باعث افزایش انگیزه می شود.پشتیبانی مدیریت ارشد به منظورتسهیل و ترویج استفاده از ایده های جدید می باشد.همچنین فراهم آوردن منابع لازم برای فعالیت های ابتکاری برای تشویق و ریسک پذیری از جمله پشتیبانی های مدیریت ارشد می باشد.نتایج پژوهش منجر به تهیه پرسش نامه CEAL شد که ابزاری مفید در تشخیص کارآفرین سازمانی متأثر از حمایت سازمان می باشد.خواص اندازه گیری CEAL (ابزار اندازه گیری کارآفرین سازمانی) تحلیل عوامل و ارزیابی قابلیت اطمینان آن است که تعیین و تأیید شده است. (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
استیونسن^[۷۹](۲۰۰۱)
به دنبال عمل کردن ادراک کارآفرینی در سازمان ها بر اساس ادراک فرصت ها بوده است . وی ۱۲۰۰ شرکت با اندازه ،ساختار،وابستگی صنعتی مختلف را مورد ارزیابی قرار داد و ابتدا شش بعد از پیشبردهای کارآفرینی را به عنوان عوامل مدیریت کارآفرینانه که شامل(گرایش استراتژیکی،منابع،ساختار،فلسفه پاداش،گرایش رشدی،فرهنگ کارآفرینی) مورد ارزیابی قرار داد و سپس به دنبال خروجی های کارآفرینی سازمان با عنوان گرایشات کارآفرینانه که شامل(نوآوری،ریسک پذیری،پشتیبانی در بازار) پرداخت و بین آنها ارتباط معنی داری بدست آورد. (به نقل از اسدی ،۱۳۹۱)
سونی یوگی^[۸۰] ۲۰۰۱:
درخصوص عوامل بیرون سازمانی معتقد می باشد راهبردهای متداول در سطح سازمان های دولتی توان لازم برای تشویق کارکنان به فعالیت های کارآفرینانه را ندارد و دیدگاه سنتی حاکم بر این سازمان ها به گونه ای است که در ارائه خدمات، به تمایلات ارباب رجوع سازمان توجه کافی نمی شود .
سادلر^[۸۱] ۱۹۹۹: عمده متغیرهای جهت بررسی موانع داخلی عبارت بودند از:ویژگی ساختار سازمانی همچون: عدم استفاده از اهداف آشکار، عدم استفاده از کارهای گروهی وتصمیم گیری به شیوه مشارکتی، عدم بکارگیری نظام پاداش و تنبیه اثر بخش، عدم استفاده از منابع بیشتر برای نوآوری و نداشتن دیدگاه رقابتی و تحریک خطرپذیری در سازمان با تاکید بر عوامل تولید .
بورینز^[۸۲] ۱۹۹۸: عوامل درون سازمانی بخش دولتی را از موانع عمده نوآوری در این بخش می داند و معتقد است عوامل خارجی و مسائل سیاسی تأثیرات محدودتری نسبتاً به عوامل درون سازمانی دارند و این موانع غالباً با فعالیت درون ساختارهای بروکراتیک ارتباط دارند .
وان میرلو^[۸۳] ۱۹۹۶: عمده متغیرهای جهت بررسی موانع داخلی عبارت بودند از:محدودیت اختیارات، فقدان محرک ها و مشوق های لازم برای ارباب رجوع گرایی ، قانون گرایی سازمان های بوروکراتیک، عدم توجه به جریان اطلاعات در سازمان، نظام کنترل سازمانی نامطلوب(عدم توجه به عملکرد)
فورستر و گراهام^[۸۴] ۱۹۹۶:عمده متغیرهای جهت بررسی موانع داخلی عبارت بودند از: محدود کردن فعالیت ها در درون سازما ن ها ازجمله مشکلاتی است که استقلال سازمان های دولتی را محدود می کند، از این رو امکان سرعت بخشیدن و انعطاف پذیری در تصمیم گیری سازمانی محدود می شود. اما، مانع اصلی سازمان های دولتی نوع و فرم مشکلات مالی آنها است.
کرنوال وپلرمن ^[۸۵]۱۹۹۶: مشکلات درون سازمانی را از عوامل اصلی قلمداد کرده اند. این موانع عبارتند ا ز : کثرت وابهام در اهداف، رفتار بیش از حد محتاط مدیران، جهت گیری های کوتاه مدت به جای جهت گیری های بلند مدت، سیاست های محدود کننده پرسنل ، فقدان یک نظام پاداش مناسب ، و فقدان استقلال مدیریت در تصمیم گیری .
ویلکن ۱۹۹۲: سه دسته از عوامل را برای ظهور کارآفرینی مهم می شمارد: ۱– عوامل اقتصادی ۲– عوامل غیر اقتصادی ۳- عوامل روان شناختی.
فصل سوم:روش شناسی تحقیق(متدولوژی)
مقدمه
در این فصل از تحقیق به بحث درباره روش تحقیق می پردازیم .که روش تحقیق شامل نوع پژوهش،جامعه آماری ،تعیین حجم نمونه مناسب،روش نمونه گیری،اعتبار پایایی و اعتبار روائی پرسشنامه،روش جمع آوری داده ها و در نهایت روش های تجزیه وتحلیل داده ها می باشد.
۳-۱روش تحقیق
با توجه به اهداف و سوالات پژوهش مطرح شده نوع روش تحقیق انتخاب شده از نظر هدف ،کاربردی می باشد .روش اجرائی این پژوهش ، پیمایشی و ابزار گرد آوری اطلاعات آن پرسشنامه است.روش جمع آوری و تجزیه و تحلیل داده ها،توصیفی –تحلیلی از نوع مطالعه موردی دربانک مسکن ،مدیریت شعب جنوب غرب تهران می باشد .
۳-۲جامعه آماری
جامعه تحقیق کارمندان مدیریت شعب جنوب غرب بانک مسکن شهر تهران با تعداد ۵۶۳می باشد.
۳-۳حجم نمونه و روش اندازه گیری آن
استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده فرمول کوکران

N=563 P=0/5 d=%05 n=228
Z=آماره نرمال استاندارد و برای سطح اطمینام ۹۵درصد برابر ۱٫۹۶است.
P=درصد توزیع صفت در جامعه یعنی درصد افرادی که دارای صفت مورد مطالعه هستند.
-q(1-p)درصد افرادی که دارای صفت مورد مطالعه نیستند.

اولین قدم در FIS Editor، تعریف ورودیها و خروجی ها است البته در این قسمت فقط نام و تعداد آنها مشخص می شود و جزئیات مربوطه در بخش های بعدی تعریف خواهد شد.
در این طراحی از ۵ متغیر ورودی برای پیش بینی بار کوتاه مدت استفاده شده است که عبارتند از:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

-Time
-weekdays
-temperature
-special.days
-yesterday.actual.load
متغیر خروجی نیز با نام load.forecasting تعریف شده است.
شماتیک مربوط به کلیه توابع در شکل زیرآمده است:
شکل ۴-۱) شماتیک مربوط به کلیه توابع
۴-۱-۲) تعیین مجموعه های فازی و تابع عضویت برای ورودی ها و خروجی ها
در این مرحله با بهره گرفتن از ویرایشگر توابع عضویت (membership function editor) توابع عضویت مناسب را برای ورودی و خروجی که در مرحله قبل تعریف شده اند مشخص می نمائیم.
تابع عضویت مربوط هر کدام از متغیرها، دارای تعدادی پارامتر فازی هستند. ملاک اصلی ما در تعیین تعداد پارامترهای توابع عضویت میزان دقت نتایج بوده است. چون با افزایش این پارامترها و افزایش قواعد شرایط کنترلی دقیق تری بر سیستم حاکم خواهد بود.
در ادامه به بررسی این توابع می پردازیم:
الف) تابع عضویت برای متغیرTime
نظر به اینکه بار مصرفی در ساعات مختلف شبانه روز متغیر خواهد بود، اعمال این پارامتر از اهمیت بالایی برخوردار است.
این تابع شامل ۸ پارامتر با توابع عضویت مثلثی می باشد که در محدوده ۲۴-۰ تعریف شده اند که عبارتند از:
mid.night (middle night)
dawn
morn (morning)
F.noon(Forenoon)
A.noon (After noon)
evan(evaning)
dusk
night
نمودار تابع Time در ذیل آمده است:
شکل ۴-۲) نمودار تابع Time
ب) تابع عضویتweekdays
با توجه به اینکه بار مصرفی در روزهای مختلف هفته تغییر خواهد یافت و خصوصاً در روزهای آخر هفته (پنج شنبه و جمعه) به طور محسوس این تفاوت احساس می شود جهت پیش بینی بار کوتاه مدت این متغیر نیز لحاظ شده است.
در این ورودی روزهای شنبه تا چهارشنبه با درجه عضویت ۱ و روزهای پنجشنبه با درجه عضویت کمتر از ۵/۰و روزهای جمعه با درجه عضویت صفر تعریف شده است.
این تابع به صورت زیر طراحی شده است:
شکل ۴-۳) نمودار تابع weekdays
ج) تابع عضویت Temperature
این تابع نیز شامل ۴ پارامتر با تابع عضویت مثلثی می باشد که در محدوده  ۴۰-۰ تعریف شده که این محدوده با توجه به دمای حداقل و حداکثر استان مازندران در طول سال ۹۲ در نظر گرفته شده است.
پارامترهای مربوط به این تابع عبارتند از:
bel.nor (below.normal)
nor (normal)
ab.nor(above.nomal)
high
تابع دما به صورت زیر طراحی شده است:
شکل ۴-۴) تابع عضویت Temperature
د) تابع عضویت special.days
در طول سال الگوی بار مربوط به روزهای تعطیل خاص همچون جشن ها و وفات ها و روزهای خاص غیر تعطیل نسبت به یک روز معمولی تفاوت زیادی دارد. بدیهی است که نمی توان رفتار بار آنها را همانند سایر روزها پیش بینی نمود و می بایست از قوانین جزء موجود در پایگاه سیستم خبره که الگوی بار آنها را با توجه به عوامل مختلف شبیه سازی می کند استفاده نمود.
تابع عضویت special.days شامل ۳ پارامتر می باشد که در ذیل آمده است:
Low-loadروز خاص با بار مصرفی کم:
Normal-load روز عادی:
High-load روز خاص با بار مصرفی زیاد:

شکل ۴-۵) تابع عضویت special.days

در این روایت نیز مانند روایت پیشین، تقدم بر امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) کفر تلقی شده و کسی که بر آن حضرت مقدم شود کافر خوانده شده است. البته این روایت مطلق است و قرینه‌ای در آن وجود ندارد که جهت تقدم را معین کند.
بنابراین، ظهور این روایت به تنهایی این است که هر کس در هر امری، خواه در خلافت یا غیر آن، بر حضرت علی (علیه‌السلام) پیشی بگیرد و مقدم شود کافر است.
( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در دسته دیگری از روایات تصریح شده است که تفضیل و برتری دادن کسی بر امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) کفر محسوب می‌شود. از جمله این روایات، روایتی است که در أمالی مرحوم صدوق (رحمه‌الله) به این شرح آمده است:
«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی‌الله‌علیه‌وآله) مَنْ فَضَّلَ أَحَداً مِنْ أَصْحَابِی عَلَى عَلِیٍّ فَقَدْ کفَرَ؛ رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند: کسی که یکی از اصحابم را از علی برتر بداند، به تحقیق کافر است.»^[۱۹۴]
تفضیل و برتری دادن کسی بر حضرت علی (علیه‌السلام) که در این روایت سبب کفر معرفی شده، مطلق است و اختصاص به حوزه خاصی ندارد. بنابراین، اگر کسی اعتقاد به برتری برخی از صحابه نسبت به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در هر زمینه‌ای داشته باشد، بر اساس این روایت کافر محسوب می‌شود.
روایت دیگری که می‌توان همین معنا را از آن برداشت نمود، روایتی است که با اسناد مختلف و فراوان از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نقل شده که فرمودند: «عَلِیٌّ خَیْرُ الْبَشَرِ مَنْ أَبَى فَقَدْ کفَرَ؛ علی بهترین مردم است. هر کس این را نپذیرد، حقیقتاً کافر شده است.»^[۱۹۵]
دلالت این روایت بر کفر چنین شخصی نیز روشن است.
عنوان دیگری که در برخی روایات عامل کفر معرفی شده است، بغض نسبت به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) است؛ مانند:
«عَنْ رِیَاحِ بْنِ أَبِی نَصْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه‌السلام) یَقُولُ‏… قَالَ رَسُولُ اللَّهِ مَا یُحِبُّک إِلَّا مُؤْمِنٌ وَ مَا یُبْغِضُک إِلَّا کافِر؛ از ریاح بن ابی نصر نقل شده که گفت: شنیدم از امام صادق (علیه‌السلام) که می‌فرمود: رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمود:… یا علی… جز مؤمن تو را دوست ندارد و جز کافر تو را مبغوض نمی‌دارد.»^[۱۹۶]
جمله‌ای که در اینجا نقل شده، قسمتی از یک روایت طولانی است. این جمله در حد تواتر و در کتب مختلف نقل شده است. این فقره از روایت در شرح الأخبار فی فضائل الأئمه الأطهار علیهم‌السلام،^[۱۹۷] خصال شیخ صدوق (رحمه‌الله)،^[۱۹۸] أمالی شیخ طوسی (رحمه‌الله)،^[۱۹۹] کشف الیقین فی فضائل أمیرالمؤمنین علیه‌السلام،^[۲۰۰] نهج الحق و کشف الصدق،^[۲۰۱] ارشاد القلوب دیلمی^[۲۰۲] و کتب دیگری نقل شده است، البته با این تفاوت که در این کتب، به جای «مَا یُحِبُّکَ»، کلمه «لا یُحِبُّکَ» و نیز به جای «مَا یُبغِضُکَ»، کلمه «لا یُبغِضُکَ» آمده است.
علامه حلی (رحمه‌الله) این جمله پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را در ضمن حدیث مناشده نقل نموده است. ایشان پیش از نقل این روایت می‌نویسد:
«یکی از روایات مشهور که از خاصه و عامه نقل شده و به حد تواتر رسیده است، خبر مناشده است و این خبر را خوارزمی و غیر او از عامر بن واثله نقل کرده‌اند.»^[۲۰۳]
در این روایت که از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نقل شده، ایمان، منحصر در محب امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) شده است و بغض نسبت به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، به کافر اختصاص یافته است. بنابراین، وجود بغض نسبت به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در شخصی علامت کفر اوست؛ چون بر اساس این روایت، کسی جز کافر، بغض آن حضرت را در دل ندارد.
حال باید ببینیم مقصود از بغض چیست. در کتب لغت، بغض را ضد حب و به معنای تنفر، کینه و دشمنی نسبت به شخصی تعریف نموده‌اند. مرحوم علامه طباطبایی (رحمه‌الله) در المیزان در توضیح معنای عداوت و بغضاء در آیه شریفه وَ أَلْقَیْنا بَیْنَهُمُ الْعَداوَهَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى‏ یَوْمِ الْقِیامَه^[۲۰۴] تبیین می‌کند که «عداوت» به معنای بغضی است که به همراه خود تعدی و تجاوز عملی را می‌آورد، اما «بغضاء» عبارت است از آن حالت تنفری که در قلب وجود دارد، خواه منجر به دشمنی عملی شود، یا تنها در قلب باقی بماند.^[۲۰۵]
بنابراین، دشمنی نسبت به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، اگرچه به صورت کینه درونی باشد و ظهور و بروز خارجی نداشته باشد، بر اساس این روایت نشانه کفر است و با این روایات، حکم افرادی که در جنگ با ابی عبدالله الحسین می‌گفتند: «إنَّمَا نُقَاتِلُک بُغضاً لِأبِیک؛ تنها به خاطر بغض پدرت با تو مقاتله می‌کنیم»^[۲۰۶] معلوم می‌شود.
یکی از عناوین دیگری که مرتبط به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) است و می‌توان آن را در شمار عناوین کفرساز ذکر نمود، تسمّی به لقب «امیرالمؤمنین» است.
در تاریخ نقل شده که برخی از خلفای بنی امیه و بنی عباس، خود را امیرالمؤمنین می‌خواندند، یا دیگران آنان را به این لقب صدا می‌زدند.^[۲۰۷] این در حالی است که بر اساس آنچه در روایات آمده، لقب «امیرالمؤمنین» از القاب اختصاصی حضرت ابی‌طالب علی (علیه‌السلام) است و اطلاق آن بر هیچ شخص دیگری، حتی بر سایر امامان معصوم (علیهم‌السلام) جایز نیست.
روایتی که در این زمینه وارد شده از این قرار است:
«عُمَرَ بْنِ زَاهِرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه‌السلام) قَالَ: سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنِ الْقَائِمِ یُسَلَّمُ عَلَیْهِ بِإِمْرَهِ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ لَا ذَاک اسْمٌ سَمَّى اللَّهُ بِهِ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ (علیه‌السلام) لَمْ یُسَمَّ بِهِ أَحَدٌ قَبْلَهُ وَ لَا یَتَسَمَّى‏ بِهِ بَعْدَهُ إِلَّا کافِرٌ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاک کیْفَ یُسَلَّمُ عَلَیْهِ قَالَ یَقُولُونَ‏ السَّلَامُ عَلَیْک یَا بَقِیَّهَ اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ بَقِیَّتُ اللَّهِ‏ خَیْرٌ لَکمْ‏ إِنْ کنْتُمْ مُؤْمِنِین؛ عمر بن زاهر می‌گوید: شخصی از امام صادق (علیه‌السلام) سؤال کرد: آیا می‌شود به حضرت قائم با عنوان امیرالمؤمنین سلام داد؟ حضرت فرمودند: خیر، آن (امیرالمؤمنین) اسمی است که خداوند امیرالمؤمنین را به آن نام گذاشته است، هیچ کس پیش از او و پس از او به این نام نامیده نمی‌شود مگر کافر. پرسیدم: فدایت شوم، چگونه بر آن حضرت سلام داده شود؟ فرمود: گفته می شود السلام علیک یا بقیه الله و سپس این آیه را تلاوت فرمود: بقیت الله خیر لکم إن کنتم مؤمنین»^[۲۰۸]
همان‌گونه که در این حدیث بیان شده، امام (علیه‌السلام) در جواب سؤال سائل مبنی بر جواز و عدم جواز سلام دادن به حضرت حجت (علیه‌السلام) با عنوان «امیرالمؤمنین» حکم به عدم جواز می‌نمایند و تصریح می‌کنند که چنین خطابی نسبت به حضرت جایز نیست.
امام (علیه‌السلام) در ادامه توضیح بیشتری در این زمینه می‌دهند و بیان می‌کنند که این اسمی است که خداوند متعال، خود برای حضرت امیر انتخاب نموده و اطلاق آن نه تنها برای حضرت حجت صحیح نیست، بلکه برای هیچ شخص دیگری غیر از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) نمی‌توان از این عنوان استفاده کرد. بنابراین، از این حدیث استفاده می‌شود که اطلاق این لقب، حتی نسبت به سایر ائمه (علیهم‌السلام) جایز نیست، با وجود این که معنا در آنان محقق است.
علاوه بر این، امام (علیه‌السلام) تصریح می‌کنند که هر کس به جز امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) به این لقب ملقب شود، کافر است. جمله محل شاهد در این روایت (لَا یَتَسَمَّى‏ بِهِ بَعْدَهُ إِلَّا کافِرٌ؛ پس از او هیچ کس به این نام نامیده نمی‌شود، بجز کافر) به صورت مطلق و بدون هیچ قیدی بیان شده است و هم در موضوع و هم در محمول، اطلاق دارد. بنابراین، می‌توان از این جلمه استفاده کرد که آن عده از خلفای اموی و عباسی که به ظاهر خلیفه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بر مسلمین بودند، کافرند.
البته در این که مقصود از کافر در این روایت چیست، ملا صالح مازندرانی (رحمه‌الله) دو احتمال ذکر می‌کند. احتمال اول این که مقصود از کافر، ضد مؤمن باشد و او کسی است که به خدا و رسولش ایمان ندارد، تا چه رسد به این که به آنچه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) آورده ایمان داشته باشد. احتمال دیگری نیز وجود دارد و آن این که کفر به معنای کفر نعمت باشد؛ یعنی کسی که ملقب به این لقب شود کفران نعمت نموده و آن را در غیر محل خود به کار برده است.^[۲۰۹] البته احتمال دوم را باید با تکلف پذیرفت.
روایات مربوط به عدم قبول ولایت و امامت دوازده امام (علیهم‌السلام)
مهم‌ترین عنوانی که حکم کفر بر آن مترتب شده و بیشترین روایات کفر مخالف درباره آن وارد شده انکار ولایت امامان اثناعشر (علیهم‌السلام) است. روایات متعددی از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و سایر ائمه (علیهم‌السلام) نقل شده که اعتقاد به ولایت ائمه (علیهم‌السلام) را شرط ایمان قلمداد نموده و انکار آن را سبب کفر دانسته‌اند.
طبیعی است که عنوان فوق، شامل منکر ولایت تمامی ائمه اطهار (علیهم‌السلام) یا یکی از آنان می‌شود و این جهت فرقی در حکم ایجاد نمی‌کند. در اینجا به ذکر و بررسی این روایات می‌پردازیم.
روایات صریح در کفر
در این قسمت پانزده روایت ذکر می‌شود که در آنها به صراحت به مسأله کفر منکر امامت و ولایت ائمه اطهار (علیهم‌السلام) اشاره شده است.
روایت اول
همان‌گونه که گذشت، مهم‌ترین عنوانی که کفر مخالف بر آن بار شده و شمار روایات مربوط به آن نیز بیش از سایر عناوین است، انکار ولایت امامان اثناعشر (علیهم‌السلام) است. از جمله این روایات، حدیثی است که در منابع مختلف روایی از امام صادق (علیه‌السلام) روایت شده و از این قرار است: «عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ نُعَیْمٍ الصَّحَّافِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (علیه‌السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ فَمِنْکمْ کافِرٌ وَ مِنْکمْ مُؤْمِنٌ‏ فَقَالَ عَرَفَ اللَّهُ إِیمَانَهُمْ بِوَلَایَتِنَا وَ کفْرَهُمْ بِهَا یَوْمَ أَخَذَ عَلَیْهِمُ الْمِیثَاقَ فِی صُلْبِ آدَمَ (علیه‌السلام) وَ هُمْ ذَر؛ حسین بن نعیم صحاف می‌گوید از امام صادق (علیه‌السلام) در خصوص کلام خداوند عز و جل که فرمود: عده‌ای از شما کافر و عده‌ای از شما مؤمن هستید پرسیدم، آن حضرت فرمودند: خداوند در آن روزی که آنها به صورت ذره در صلب آدم بودند و از آنها عهد و پیمان گرفت، ایمان و کفرشان را با ولایت ما شناخت.»^[۲۱۰]
تمامی راویان در سلسله سند این حدیث امامی و ثقه‌اند. بنابراین، روایت فوق از لحاظ سندی، صحیحه است و هیچ خدشه‌ای نسبت به سندش وجود ندارد.
در خصوص مضمون این روایت مباحثی مطرح شده، از جمله این که در آیه منقول، جای مؤمن و کافر عوض شده و این که «عرف الله» باید به صورت لازم (عَرَفَ) معنا شود یا متعدی (عَرَّفَ) و هر کدام چه معنایی دارد و مباحث دیگری از این دست، که ممکن است پرداختن به آنها، به‌گونه‌ای خروج از محل بحث باشد.
آنچه با بحث ما مرتبط است این که از ابتدای خلقت انسان، ملاک ایمان و کفر در نزد خداوند متعال، پذیرش ولایت اهل بیت (علیهم‌السلام) بوده و واسطه‌ای نیز بین ایمان و کفر وجود ندارد. پذیرش ولایت ائمه (علیهم‌السلام) مساوی ایمان و عدم پذیرش آن مساوی با کفر است. بنابراین، بر اساس این روایت کفر مخالف ولایت ائمه (علیهم‌السلام) قطعاً ثابت است.
نکته دیگر این که اطلاق این روایت نسبت به کفر مخالف، تمامی اصناف آن را شامل می‌شود؛ اما باید ببینیم آیا اساساً در این روایت شرایط اطلاق گیری وجود دارد یا نه و نیز این که آیا هیچ مقیِّدی برای اطلاق این روایت ذکر شده است؟ بررسی این مسائل را به قسمت جمع بندی موکول می‌کنیم.
روایت دوم
از امام صادق (علیه‌السلام) به نقل از پدران گرامی‌شان به نقل از رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) این‌گونه روایت شده است: «الْأَئِمَّهُ بَعْدِی‏ اثناعشر أَوَّلُهُمْ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَ آخِرُهُمُ الْقَائِمُ هُمْ خُلَفَائِی وَ أَوْصِیَائِی وَ أَوْلِیَائِی وَ حُجَجُ اللَّهِ عَلَى أُمَّتِی بَعْدِی الْمُقِرُّ بِهِمْ مُؤْمِنٌ وَ الْمُنْکرُ لَهُمْ کافِرٌ؛ امامان پس از من دوازده نفرند؛ نخستین آنها علی بن ابی‌طالب و آخرین آنها قائم است. ایشان پس از من جانشینان و اوصیاء و اولیای من و حجت‌های خداوند بر امتم می‌باشند؛ هر که به آنها اقرار و اعتراف کند مؤمن و کسی که آنها را انکار کند کافر است.»^[۲۱۱]
این حدیث را مرحوم صدوق (رحمه‌الله) در عیون أخبار الرضا علیه‌السلام^[۲۱۲] و کمال الدین و تمام النعمه،^[۲۱۳] خزاز رازی (رحمه‌الله) در کفایه الأثر فی النص علی الأئمه الإثنی عشر،^[۲۱۴] طبرسی (رحمه‌الله) در إعلام الوری بأعلام الهدی،^[۲۱۵] اربلی (رحمه‌الله) در کشف الغمه فی معرفه الأئمه^[۲۱۶] و نیز افراد دیگری در منابع روایی نقل کرده‌اند.
در سلسله سند این روایت، بجز حسن بن علی بن ابی حمزه بطائنی و پدرش، همه راویان ثقه‌اند. حسن بن علی بن ابی حمزه بر اساس آنچه در کتب رجالی آمده از بزرگان واقفیه بوده و بسیاری از رجالیون او را ملعون دانسته، احادیث او را نپذیرفته‌اند.^[۲۱۷] پدرش را نیز از اعیان واقفیه شمرده‌اند، اما به دلیل این که پیش از واقفی شدن، امامی و ثقه بوده است، بزرگان احادیثی را که قبل از وقف روایت کرده، پذیرفته‌اند.^[۲۱۸]
از اعتبار سندی این روایت خاص که بگذریم، مفهوم و محتوای آن در حد تواتر است و مرحوم مجلسی اول (رحمه‌الله) محتوای آن را از لحاظ معنوی متواتر دانسته است. وی در شرح من لا یحضره الفقیه، در توضیح این روایت چنین نوشته است:
«روایات در این زمینه متواتر است و ذکر آنها در این کتاب مناسبت ندارد و کتب مستقلی در این رابطه نوشته شده است.»^[۲۱۹]
بنابراین، ضعف سندی این روایت را نمی‌توان مبنای رد محتوا و عدم پذیرش آن دانست و بر مبنای وثاقت صدوری و به قرینه تواتر معنوی، می‌توان اطمینان به صدور این روایت نمود.
محل شاهد در این روایت قسمت پایانی آن است، یعنی: «الْمُقِرُّ بِهِمْ مُؤْمِنٌ وَ الْمُنْکرُ لَهُمْ کافِرٌ؛ کسی که به (وصایت و جانشینی) آنها اقرار کند، مؤمن است و هر کس آنان را انکار کند کافر است.» همان‌گونه که روشن است، لفظ کافر برای منکر امامان اثناعشر (علیهم‌السلام) استفاده شده است.
در این روایت نکاتی وجود دارد که عبارتند از:
۱ـ ضمیر «هُم» در این بخش از روایت (المنکر لهم) متعلق انکار قرار گرفته است. بدیهی است که مقصود از انکار امامان انکار اصل وجود آنها نیست، بلکه مراد از انکار آنان، انکار مراتب و مناصبی است که حضرت رسول در فقرات پیشین برای آنها ثابت نموده است. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در فقرات قبل، امامان را پس از خود جانشینان، اوصیاء، اولیاء و حجت‌های الهی بر مردم معرفی نموده است؛ بنابراین انکار امامان، به انکار آن شخصیتی است که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) از آنها ارائه داده است.
۲ـ بر اساس عبارت «المُقِرُّ بِهِم مُؤمِنٌ وَ المُنکِرُ لَهُم کَافِرٌ» که ضمیر «هُم» در آن به امامان اثناعشر (علیهم‌السلام) برمی‌گردد، شرط ایمان، اقرار به جمیع ائمه اثناعشر (علیهم‌السلام) است و در مقابل، نبود چنین اقراری سبب کفر است. در نتیجه کسی که حتی یکی از امامان شیعه (علیهم‌السلام) را انکار کند و ولایتش را نپذیرد، بر اساس این روایت مشمول حکم کفر خواهد بود.
۳ـ موضوع حکم کفر در این روایت (المُنکِرُ لَهُم) مطلق است و مقید نشده به این که انکار از عناد و لجاجت سرچشمه بگیرد یا بر مبنای استدلال بنا شده باشد و یا از روی جهل و نادانی باشد؛ از این رو، هر کس به هر دلیلی امامان (علیهم‌السلام) را انکار کند، در دایره شمول این حکم قرار می‌گیرد، مگر آن‌که قرینه منفصلی بر تقیید وجود داشته باشد که در جمع بندی به بررسی آن خواهیم پرداخت.
روایت سوم