سرمی واسپین به طور قابل توجهی زمانی که این موش ها هیپرگلیسمی(قند خون بالا) شدید دارند، کاهش خواهد یافت. در عوض، درمان با انسولین و Thiazolidinediones (TZD) سطوح واسپین سرم را در موش های OLETF افزایش می دهد.
مطالعات تجربی در منطقه کنترل حک گذاری (ICR)^[8] موش پیشنهاد می کند که واسپین بافت محیطی را به عمل انسولین حساس می کند. موش های ICR چاقی را زمانی که از یک رژیم غذایی طبیعی تغذیه شده باشند، نشان نمی دهد؛ اما زمانی که آنها از رژیم غذایی غنی شده از لیپید (و سوکروز) تغذیه می شوند چاقی، هیپرانسولینمیا و هیپرگلیسمی را نشان می دهند، که این به سندروم متابولیک شباهت دارد. مدیریت واسپین نوترکیب (rh-vaspin) در این موش های چاق، هیپرانسولینمیک و هیپرگلیسمیک به طور معنی داری سطوح گلوکز را کاهش داده، ۱۲۰ دقیقه پس از تزریق داخل صفاقی گلوکز، سطوح انسولین تغییر نمی کند. این نتیجه حساسیت بافت های محیطی به عمل انسولین توسط واسپین را نشان می دهد، که این آدیپوکاین مقاومت به انسولین را در این موش های چاق کاهش می دهد. واسپین نوترکیب بیان لپتین، رزیستین و α-TNF را نیز سرکوب می کند؛ در حالی که بیان آدیپونکتین و منتقل کننده-۴ گلوکز را افزایش داده، نشان می دهد که مدیریت واسپین بیان ژن های ارتقاء مقاومت به انسولین را کاهش می دهد(۱۳).
بنابراین، به نظر می رسد که واسپین حساسیت به انسولین بافت های محیطی را توسط تنظیم بیان ژن بهبود می بخشد، در نتیجه واسپین یک آدیپوکاین جدید است که به سرپین تعلق دارد و به طور عمده در بافت چربی سفید احشایی بیان شده اما در سرم نیز موجود است. چاقی و مقاومت به انسولین هر دو بیان واسپین در بافت چربی احشایی و سطوح واسپین سرم را افزایش می دهند، در حالی که این بیان ژن به عنوان دیابت بدتر شده در موش ها کاهش یافته است. انسولین و TZD بیان واسپین در بافت چربی و سطح واسپین سرم را افزایش می دهند. این تنظیم مثبت سنتز واسپین ممکن است یک پاسخ جبرانی مخالف علیه عمل پروتئاز های شناخته نشده مشتق شده از بافت چربی یا دیگر بافت ها باشد که با عمل انسولین مخالفت می کند. بنابراین، تنظیم مثبت بیان واسپین یک مکانیسم دفاعی در برابر مقاومت به انسولین را تشکیل دهد. واسپین در موش بیان ژن های لپتین، رزیستین، و α- TNF را سرکوب کرده، که این عمل مقاومت بافت های محیطی به انسولین را افزایش می دهد، به علاوه، واسپین بیان منتقل کننده گلوکز-۴ و آدیپونکتین را افزایش داده و که این مقاومت به انسولین را بهبود می بخشد. این یافته ها پشتیبان فرضیه ای است که واسپین بیان ژن های مربوط به مقاومت به انسولین را به صورت منفی تنظیم کرد. و بیان آنها را به طور عمده در بافت چربی تعدیل می کند(۱۳).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱-۶-۲- اعمال بیولوژیکی و سطوح واسپین در انسان
بیان mRNA واسپین در انسان های چاق به حجم بافت چربی مرتبط است، این در حالی است که mRNA واسپین در انسان های لاغر با تحمل گلوکز طبیعی قابل تشخیص نیست. یافته ها نشان می دهد که بیان mRNA واسپین در بافت چربی به یک شیوه ی خاص وابسته به انبار چربی تنظیم شده و می تواند یک پاسخ جبرانی مرتبط با چاقی، مقاومت به انسولین و دیابت شیرین نوع ۲ را نشان دهد(۵۵). بنابراین به نظر می رسد واسپین یک نشانگر جدید از چاقی و اختلال حساسیت به انسولین است. در حال حاضر، هیچ مدرک روشنی از یک ارتباط علیتی بین سطوح واسپین و تجمع چربی احشایی یا مقاومت به انسولین وجود ندارد(۵۶). با این حال، نشان داده شده که سطوح واسپین وابسته به–جنس است، زیرا در زنان سطوح واسپین، به طور قابل توجهی بالاتر از مردان می باشد(۵۷). زنان با تحمل گلوکز طبیعی، سطح واسپین به میزان ۵/۲ برابر بیشتر از مردان دارند. مطالعات اخیر نشان داده که سطح واسپین سرم، تنوع روزانه ای مرتبط با غذا نشان می دهد (۵۹)؛ به طوری که سطح واسپین سرم ۲-۱ ساعت پیش از غذا خوردن افزایش می یابد. سطح بالاتر واسپین نیز قبل از ناهار و کمترین میزان آن قبل از صبحانه مشاهده شده است. دو ساعت پس از خوردن یک وعده غذایی، سطح واسپین به تدریج به سطوح پیش از خوردن غذا کاهش خواهد یافت.
این تنوع روزانه غلظت واسپین سرم دقیقاً متقابل تغییرات گلوکز و انسولین می باشد. سطوح انسولین ۳/۸-۷/۴ بار در سی دقیقه پس از شروع خوردن غذا افزایش می یابد و به تدریج پس از خوردن یک وعده غذایی برای رسیدن به سطوح پیش از خوردن غذا قبل از وعده ی غذایی بعدی کاهش خواهد یافت. علاوه بر این، سطوح انسولین خون در هنگام خواب پایین باقی می ماند(۵۹).
مشاهده شده که غلظت واسپین سرم دقیقاً برعکس سطوح انسولین است(۵۹). در مقابل در تحقیقات دیگر؛ تجویز انسولین در موش های OLETF منجر به افزایش در سطوح واسپین سرم شده اما ترشح واسپین در کشت سلول های چربی را تحت تاثیر قرار نمی دهد، نشان می دهد که انسولین بیان ژن واسپین از طریق عمل مستقیم بر روی سلول های چربی را تنظیم نمی کند(۵۹).
۱-۶-۳- بیان واسپین در بافت چربی
اخیراً یک تغییر الگو از این تصور که بافت چربی فقط یک جایگاه ذخیره سازی انرژی است، به جایی که بافت چربی نقش فعال در هومئوستازی انرژی و فرایند های مختلف ایفا می کند رخ داده است(۶۰). نوع غالب بافت چربی، که معمولاً در پستانداران، چربی نامیده می شود، بافت چربی سفید است. نشان داده شده که mRNA واسپین در بافت چربی سفید موش های OLETF در اوج چاقی، افزایش وزن بدن و مقاومت به انسولین به شدت بیان شده است(۱۳). با این حال، بیان mRNA واسپین در موش های LETO لاغر که شش هفته سن دارند، و همچنین در بافت چربی زیرپوستی، قهوه ای و دیگر بافت های غیر چربی موش های OLETF، دیده نمی شود. این مشاهدات نشان می دهد که واسپین ممکن است اثرات حساس کننده به انسولین، به طور عمده در بافت چربی سفید داشته باشد.
mRNA واسپین انسانی در هر دو بافت چربی سفید زیر جلدی و احشایی افراد چاق، نه لاغر، دارای تحمل گلوکز طبیعی شناسایی شده است(۶۱). بیان واسپین احشایی به طور قابل توجهی در ارتباط با شاخص توده بدن (BMI)^[9]، درصد چربی بدن و سطوح گلوکز پلاسما پس از آزمون ۲ ساعته تحمل به گلوکز خوراکی است. بیان mRNA واسپین زیرپوستی نیز به طور قابل توجهی با نسبت دور کمر به دور باسن، غلظت انسولین پلاسمای خون ناشتا در ارتباط می باشد(۶۱) (جدول۱-۱).
جدول ۱-۱: ارتباط بین پارامترهای تن سنجی و بیوشیمیایی با بیان mRNA و غلظت سرمی واسپین در انسان ها(۶۱).
با این حال، نتایج حاصل از مطالعات، درصد چربی بدن را به عنوان قوی ترین پیش بینی کننده واسپین احشایی و حساسیت به انسولین را به عنوان قوی ترین عامل تعیین کننده ی بیان mRNA واسپین زیر پوستی نشان داده است(۶۱). برخی از مطالعات فرض کرده اند که القاء بیان mRNA واسپین در بافت چربی انسان می تواند یک مکانیزم جبرانی در ارتباط با چاقی و مقاومت شدید به انسولین را نشان دهد(۶۱و۶۲).
۱-۶-۴- واسپین در سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
در سال ۲۰۰۰، آدیپوکاین جدیدی به نام واسپین که متعلق به ابر خانواده سرپین ها بود، از بافت چربی احشایی جدا شد. واسپین که به طور عمده در بافت چربی احشایی تولید می شود مرتبط با مقاومت به انسولین، سطح گلوکز خون، سطح هورمون های جنسی و حالت های تغذیه ای می باشد. به علاوه سطح واسپین با کم شدن وزن و عوامل دیگر تعدیل می شود که این امر بیان کننده ارتباط واسپین با چاقی و بیماری های متابولیک مرتبط با چاقی می باشد. در بسیاری از بیماران مبتلا به PCOS، مقاومت به انسولین، چاقی(به خصوص از نوع احشایی)، عدم تحمل گلوکز و اختلال در ترشح هورمون های استروئیدی تخمدان و غده آدرنال دیده می شود که این شرایط به طور معمول همراه با اختلال در تولید واسپین می باشد. نقش واسپین در تنظیم متابولیسم انسان هنوز ناشناخته است اما به نظر می رسد که واسپین مارکر جدیدی برای چاقی و مقاومت به انسولین باشد.
تمام زنان مبتلا به PCOS در معرض خطر ابتلا به مقاومت به انسولین و اختلالات متابولیک مرتبط با سندروم مقاومت به انسولین (دیس لیپیدمی، اختلال فیبرینولیز)، بیماری های قلبی و عروقی، فشار خون بالا، دیابت حاملگی و دیابت شیرین نوع ۲ هستند(۶۳). در واقع، در ایالات متحده، شیوع دیابت شیرین نوع ۲ در زنان جوان مبتلا به PCOS ده برابر بیشتر از افراد نرمال هم سن است(۲۶). علاوه بر این، در ۵۰-۳۰ درصد از زنان چاق مبتلا به PCOS پس از ۳۰ سالگی تحمل گلوکز مختل شده یا دیابت شیرین نوع ۲ را نشان می- دهند(۶۴و۶۵و۶۶).
۱-۷- سندرم تخمدان پلی کیستیک
PCOS شایع ترین اختلال غدد درون ریز در سن باروری زنان است. شیوع PCOS به طور مرسوم از مطالعات انجام شده در یونان، اسپانیا و ایالات متحده آمریکا ۴ تا ۸ درصد تخمین زده شده است(۸۲ و۸۳)؛ اما این شیوع با بهره گرفتن از یک معیار تشخیصی متفاوت، افزایش یافته است و اخیراً در اولین مطالعه، شیوع بر اساس معیار های تشخیصی فعلی، ۱۸ درصد گزارش شده است(۸۴). به طور کلی PCOS حدود ۲۸ درصد از افراد چاق و ۵ درصد از زنان لاغر را تحت تاثیر قرار می دهد(۸۴ و۸۵). در سال ۲۰۰۶، فشار اقتصادی پیش بینی شده و جامعه در ارتباط با PCOS در استرالیا، ۴۰۰ میلیون دلار برآورد شد(اختلال قاعدگی ۳۱%، ناباروری ۱۲% و دیابت مرتبط شده با PCOS 40% از کل هزینه ها) که این برآورد مسئولیت بزرگ بهداشتی و اقتصادی را نشان می دهد(۸۵). با توجه به این برآورد، هزینه اقتصادی درمان زنان استرالیایی چاق مبتلا به PCOS بالا می باشد که با مداخله در شیوه زندگی، به عنوان مثال در رژیم غذایی، ورزش و رفتار درمانی می توان بیماری را بهبود بخشید و به طور قابل توجهی هزینه ها را کاهش داد(۸۶).
۱-۷-۱- علت شناسی : مقاومت به انسولین و هیپر آندروژنیسم
پاتوفیزیولوژی دقیق PCOS، پیچیده و تا حد زیادی نامشخص باقی مانده است. به نظر می رسد عدم تعادل هورمونی ایجاد شده توسط ترکیبی از افزایش آندروژن و/یا انسولین، PCOS را پی ریزی می کند (شکل۱-۳ ). عوامل ژنتیکی و محیطی تاثیر گذار در اختلالات هورمونی در ترکیب با عوامل دیگر، از جمله چاقی، اختلال عملکرد تخمدان و اختلالات هیپوفیز هیپوتالاموس به علت شناسی PCOS کمک می کند(۸۷و۸۸). به هر حال، درک بهتر از علل پاتوفیزیولوژی PCOS در اثر فقدان روش های ایده آل برای ارزیابی هیپرآندروژنیسم یا مقاومت به انسولین مختل شده است. هیپرآندروژنیسم یک عامل ثابت شده در علت شناسی PCOS است که، در حدود ۸۰-۶۰ درصد از موارد، تشخیص داده شده است. مقاومت به انسولین یک عامل پاتوفیزیولوژیکی دیگر می باشد که در حدود ۸۰-۵۰ درصد از زنان مبتلا به PCOS دیده می- شود(۸۹)، به خصوص در افراد مبتلا به PCOS با علائم شدید و در زنان چاق این علامت به راحتی قابل تشخیص است. در مقابل، زنان لاغر و زنان با PCOS خفیف براساس معیار های تشخیص داده شده در انجمن اروپایی تولید مثل انسانی (ESHRE)/ انجمن پزشکی تولید مثل آمریکا به نظر می رسد هیپر- انسولینمی و مقاومت به انسولین با شدت کمتر نشان می دهند. مقاومت به انسولین به ویژگی های متابولیک کمک می کند اما از طرفی نیز با تقویت تولید آندروژن و افزایش آندروژن های آزاد توسط کاهش گلوبین متصل شونده به هورمون های جنسی (SHBG)، می تواند به ویژگی های تولید مثلی نیز کمک کند. بنابراین در زمینه مکانیزم ها و اتیولوژی نامشخص مقاومت به انسولین، تحقیقات بیشتری به طور واضح مورد نیاز است(۹۲-۹۰).

شکل۱-۳-طرح علت شناسی و ویژگی های تولید مثل، متابولیک و روانی PCOS(98)
۱-۷-۲- تاثیر چاقی بر سندروم تخمدان پلی کیستیک
چاقی و اضافه وزن، بیماری های مزمن عمده در کشور های جهان غرب هستند. چاقی هیپرآندروژنیسم، پرمویی، ناباروری و عوارض ناشی از حاملگی را به طور مستقل و با تشدید PCOS افزایش می دهد. در جوامع عمومی، چاقی و مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲ (DM2)^[10] و بیماری های قلبی و عروقی (CVD)^[11] را افزایش می دهد. به همین ترتیب، در PCOS چاقی، مقاومت به انسولین را بدتر و ویژگی های متابولیک و تولید مثلی را تشدید می کند(۹۳و۹۴). علاوه بر این، زنان مبتلا به PCOS عوامل خطر ابتلا به DM2 و CVD را افزایش داده اند، تحمل گلوکز در آنها دچار اختلال شده (IGT)، DM2 افزایش یافته و به طور بالقوه خطر ابتلا به CVD در آنها افزایش می یابد. همان طور که نرخ چاقی افزایش می یابد، اهمیت بهداشت عمومی PCOS نیز افزایش خواهد یافت(۹۵). درمان چاقی از طریق مداخله در شیوه زندگی یک استراتژی درمانی کلیدی در PCOS است و مقاومت به انسولین، ویژگی های تولید مثلی و متابولیک را بهبود می بخشد(۹۶).
۱-۷-۳- تشخیص بیماری سندرم تخمدان پلی کیستیک
تا همین اواخر هیچ تعریف بالینی پذیرفته شده جهانی برای PCOS وجود نداشت. در طول سه دهه گذشته، تحقیقات نشان دادند که PCOS یک وضیعت هتروژن است. علائم و نشانه های مربوط به PCOS مورد ارزیابی قرار گرفت و معیار های تشخیصی اولیه NIH بر اساس الیگومنوره/ آمنوره و هیپرآندروژنیسم بالینی یا بیوشیمیایی تعیین شد تا اینکه در سال ۲۰۰۳ معیار تشخیصی که برای PCOS پیشنهاد شده بود توسط روتردام ESHRE/ASRM مورد تجدید نظر قرار گرفت(۶۷و۶۸). طبق نظر این گروه متخصص، PCOS زمانی که دو تا از سه ویژگی زیر وجود داشته باشد تشخیص داده می شود:
۱) اولیگو اولاسیون یا عدم تخمک گذاری
۲) علائم بالینی و/ یا بیوشیمیایی هیپر آندروژنیسم
۳) تخمدان های پلی کیستیک در سونوگرافی. پس از اضافه کردن این معیار سوم، یعنی مورفولوژی تخمدان پلی کیستیک در سونوگرافی، چهار فنوتیپ از PCOS قابل مشاهده می باشد (جدول۱-۲).
جدول ۱-۲- چهار فنوتیپ سندرم تخمدان پلی کیستیک برطبق تجدید نظر معیار تشخیصی پیشنهاد شده توسط روتردام ESHRE / ASRM حامی گروه کارگاهی اجماع PCOS (70).

تخمدان های پلی کیستیک	هیپرآندروژنیمیا بالینی یا بالینی	الیگو-یاعدم تخمک گذاری		فنوتیپ
+	+	+	۱
_	+	+

زئولیت­ها دارای حفراتی در ابعاد مولکولی هستند که دارای نرخ­های مختلف انتقال برای هر مولکولی می­باشد که نشان دهنده خاصیت غربال مولکولی آن­ها است. خاصیت غربال مولکولی هنگامی موثر خواهد بود که اندازه­ مولکول­ها یکسان نباشد. این ویژگی­ها موجب افزایش کاربرد آن­ها می­ شود.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱-۱-۱ زئولیت­های طبیعی
از زمان کشف تاکنون، زئولیت طبیعی مورد استفاده قرار می­گرفته اما با توجه به محدود بودن منابع آن امکان استفاده از زئولیت طبیعی در استفاده­های گسترده­ی تجاری وجود ندارد. از اواخر دهه ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۲ کشف­های زمین شناسی نشان داده که رسوبات ته­نشین شده از زئولیت در غرب ایالات متحده­ی آمریکا وجود دارد. این کشف­ها نتیجه­ استفاده از آزمون پراش اشعه­ی X بر روی سنگ­های رسوبی است. برخی از زئولیت­ها به صورت تک مینرالی و به صورت انبوه تشکیل شده ­اند و برای استخراج مناسب­اند. برخی از زئولیت­ها که برای کاربردهای جاذب به صورت تجاری درآمده اند عبارتند از چابازیت^[۶]، اریونیت^[۷]، موردنیت ^[۸]و کلینوتپیلولیت^[۹] در مقادیر کم و برای کاربردهای جاذب مانند جداسازی اجزای هوا برای خشک کردن و خالص سازی استفاده می­شوند. زئولیت­های طبیعی نیز درکاربردهای توده مانند پرکننده­های کاغذ، سیمان­ها و بتن­های پوزلانی، در کود شیمیایی و تثبیت­های خاک و به عنوان مکمل غذایی برای حیوانات استفاده می­شوند ]۱[.
۱-۲ سنتز غربال‌های مولکولی
کاهش اندازه ذرات زئولیت بر روی گزینش­پذیری، میزان ­­فعالیت، پایداری و طول عمر آن تاثیر قابل توجهی دارد چرا که کاهش اندازه ذرات، منجر به افزایش هر چه بیشتر سطح خارجی و کوتاهتر شدن مسیر نفوذ شده و به دنبال آن باعث کاهش مقاومت انتقال جرم و حرارت در تجزیه و جذب می­ شود [۱۳و۱۲].
تغییر ­قالب دهنده^[۱۰]، انتخاب منبع مناسب سیلیسیم^[۱۱]، روش­های حرارت­دهی، مدت زمان­ تبلور و نیز شرایط ترکیب شدن مانند دما و فشار در ساخت نانوکاتالیزور SAPO موثر می­باشد. درگاهی و همکاران [۱۲] نشان دادند که درجه حرارت بالا و زمان سنتز کوتاه، منجر به کاهش اندازه ذرات و تغییر مورفولوژی SAPO خواهد شد.
فرایند تولید SAPO غربال­مولکولی­ سیلیکوآلومینیوفسفات شامل گام­های زیر می باشد [۱۵و۱۴] :
۱) فراهم سازی منابع آلومینیوم، فسفر و سیلیسیم در شرایطی که منبع سیلیسیم محلول در یک زمینه­ آلی قابل انحلال در آب است (تشکیل یک ترکیب سنتزی از منابع مذکور).
۲) به عمل آوردن ترکیب مصنوعی برای یک دوره زمانی با دمای مناسب برای تشکیل غربال مولکولی سیلیکوآلومینیوفسفات.
پارامترهای موثر در سنتز را می توان در سه مورد خلاصه کرد:
۳) مدت زمان سنتز بعد از عملیات گرمایی: طولانی شدن زمان سنتز باعث بزرگترشدن اندازه بلورها می­ شود [۱۷و۱۶].
۴) غلظت محلول پیش ماده: هسته­زایی یکنواخت و سریع در محلول­های غلیظ اتفاق می­افتد چرا که در ابتدا محلول فوق اشباع است.
۵) مدت‌ سپری‌ شده‌ بین هسته­سازی و درجه سختى [۱۸].
تبدیل ماده ژلاتینی خشک^[۱۲] یک تکنیک جدید برای زئولیت­ها،AlPO و SAPO می­باشد که مورد توجه بسیاری از محققان واقع شده است [۲۲-۱۹].
روش­های سنتز عمومی نیز به دو شکل می­باشد:

1. 1. روش ریزموج^[۱۳]و هیدروترمال^[۱۴]: برای سنتز مواد نانومتخلخل، ژل آبی شامل مواد اولیه و مواد کمکی واکنش مانند عامل­های هدایت ساختار^[۱۵]، محیط واکنش را تشکیل داده و گرمای واکنش توسط امواج ریزموج تأمین می­ شود.

1. 1. روش سنتز با بهره گرفتن از قالب دهنده (Template): در این روش، برای ایجاد حفره­ها از مولکول­ها یا دسته­ای از مولکول­ها با شکل مشخص به عنوان قالب دهنده استفاده شده و بعد از رشد ماده روی آن­ها، قالب دهنده توسط روش­های فیزیکی و شیمیایی نظیر کلسینه کردن حذف می­ شود. مزیت بارز سنتز قالبی، کنترل دقیق شکل و اندازه­ حفره است.

شکل ۱-۳: روش سنتز قالبی و قالب­های رایج در آن: ۱٫ تک مولکول، ۲٫ مولکول دوگانه دوست (دارای یک رشته آلی چربی دوست (قرمز) و یک سر آب دوست (آبی): Amphiphile)) و ۳٫ مایسل^[۱۶] (خوشه­ای از مولکول­های دوگانه-دوست) و ۴٫ مواد پیچیده­تر، ۵٫ یک ساختار کروی، ۶٫ دسته ای از ساختارهای کروی ]۱[.
۱-۳ اصلاح غربال مولکولی­های سیلیکوآلومینوفسفاتی
در دهه‌ی۱۹۸۰ کارهای فراوانی در زمینه­ کاربرد و سنتز تعداد زیادی از اعضای خانواده­ی زئولیت­های با سیلیس بالا انجام شده است. در سال ۱۹۸۲، غربال­های مولکولی بلوری با تخلخل­های میکرونی از جنس آلومینوفسفات­ها به وسیله­ ویلسون^[۱۷] و همکارانش توصیف شد. پس از آن در سال ۱۹۸۶، اعضای دیگری از خانواده­ی غربال­های مولکولی برپایه­ی آلومینوفسفات مانند SAPO تولید و ارائه شدند. به خاطر آنکه در سنتز چارچوب­های سیلیسی و آلومینوسیلیکاتی فلزاتی همچون آهن، گالیوم، تیتانیوم و ژرمانیم استفاده می­شد، تلاش­ های زیادی بر روی سنتز غربال­های مولکولی از جنس متالوسیلیکات انجام شد.
دهه­ ۱۹۸۰ همچنین به عنوان دهه­ توسعه در زمینه­ سنتز ثانویه و اصلاح شیمیایی زئولیت­ها معروف است. شبکه ­های غنی شده از سیلیسیم در بیش از دوازده نوع زئولیت با بهره گرفتن از روش­های زیر تعریف شدند:
۱) اصلاح گرماشیمیایی به وسیله استخراج اسیدی ثانویه و یا بدون­­ آن
۲) شیمی محلول آبی رقیق آمونیوم فلئوروسیلیکات
۳) عملیات فراوری در دمای بالا به وسیله­ سیلیسیم تتراکلراید
۴) عملیات فراوری در­ دمای پایین به ­وسیله­ گازهای فلئورین به طور مشابه جانشینی شبکه­ فلزی با بهره گرفتن از شیمی محلول آبی رقیق از آمونیوم فلئوروسیلیکات گزارش شده است در این روش فلزاتی همچون آهن، تیتانیم، نیکل، کروم و قلع به وسیله­ روش­های سنتز ثانویه در داخل شبکه­ زئولیتی وارد می­شوند.
کشف غربال­های مولکولی بر پایه­ آلومینوفسفات در سال ۱۹۸۲ یک کار بسیار مهم بود. برخی از عناصر سیزده گانه­ای که در سال ۱۹۸۶ به همراه شبکه ­های آلومینوفسفاتی استفاده شدند عبارتند از:Ge ,Ga Zn, Co, Mn, Fe, Ti, Si, Mg, B, Be, Li و Asاین منبع جدید از مواد غربال­های مولکولی بر پایه­ AlPO₄ را ساختند که دارای بیش از ۲۴ ساختار و ۲۰۰ ترکیب بودند.
زئولیت­های آلومینیوسیلیکات همگی دارای ساختار شبکه­ ای چهاروجهی ناشی از هیبریداسیونsp³ در مرکز سیلیکون، پیوند­های منظمSi-O را تولید می­ کند. در عین حال هنوز تعداد زیادی از وضعیت­های فضایی ممکن برای زئولیت­ها وجود دارد که اخیرا مورد بررسی قرار گرفته­اند. چهارچوب­ها در زئولیت­های طبیعی و اکثر زئولیت­های سنتزی به دلیل نقص­های جانشینی ⁺Al³ در مراکز سیلیکونی دارای بار منفی هستند. لذا گونه ­هایی مثبت توازن بار مثبت در فضای اضافی حفرات چهارچوب­ها را برقرار می­ کنند. برای این منظور در مراحل سنتز زئولیت­ها از فلزات قلیایی، قلیایی خاکی و یا کاتیون­های آلکیل آمونیوم استفاده می­ شود.
۱-۴ شناسایی غربال مولکولی­های سیلیکوآلومینوفسفاتی
بررسی ساختار مواد نانومتخلخل، به شناخت ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی این مواد کمک می­ کند. همچنین کوئوردیناسیون، حالت اکسایش و قدرت پیوند فلزات واسطه­ای که بار ساختار را خنثی می­ کنند، فعالیت و گزینش پذیری در واکنش­ها را مشخص می­ کند.
شناسایی غربال مولکولی­ به روش­های زیر می ­تواند صورت پذیرد:
روش­های میکروسکوپ الکترونی((SEM ^[۱۸]
روش­های پراش^[۱۹]
روش جذب گاز^[۲۰]
روش طیف بینی جذب پرتوی ایکس (XAS)^[21]
روش طیف بینی رزونانس مغناطیسی هسته NMR))^[22]
۱-۴-۱ روش­های میکروسکوپ الکترونی
مهم­ترین مزیت این روش­ها، به دست آوردن یک تصویر واضح از ساختار است. روش میکروسکوپ الکترونی پویشی، تصاویر واضحی از مواد نانوزئولیت در اختیار می­گذارد. میکروسکوپ الکترونی عبوری با وضوح بالا^[۲۳] (HRTEM) روشی برای مطالعه­ ترکیبات جامد مزومتخلخل و بی­شکل است که توزیع و اندازه­ حفره­ها را نشان داده و تنها روشی است که می ­تواند حضور حفره­های مزو و میکرو را در یک ترکیب کامپوزیتی به طور همزمان تشخیص دهد.
۱-۴-۲ روش پراش اشعه X (XRD^[24])
این روش­ها شامل پراش نوترون و پرتوی ایکس هستند و با پراکنده شدن پرتوها توسط هسته و الکترون­های اتم، ساختار کلی را تشخیص داده و اندازه­ حفره، سطح ویژه، حجم و شکل فضایی حفره را در اختیار می­گذارند.
۱-۴-۳ روش FTIR
دستگاه طیف سنج FTIR دستگاهی با تکنیک بالا است که امکان آنالیزهای سریع مواد را فراهم می­ کند و نتیجه را به سرعت روی صفحه نمایشگر این دستگاه نمایش می­دهد. این دستگاه برای هر ماده­ای طول موج متفاوتی را ارائه می­دهد. خواص شیمیایی و نوع گروه ­های عاملی بر روی کاتالیزور نانو ساختار سنتزی با بهره گرفتن از طیف نگاری مادون قرمز بررسی می­ شود. با بهره گرفتن از این طیف می­توان به حضور آب جذب شده در ساختار سیلیکوآلومینوفسفات پی برد و همچنین ارتعاشات کششی و حضور فلز در ساختار این غربال مولکولی در این طیف قابل تشخیص است.
ویژگی دستگاه FTIR نسبت به IR آن است که تمامی طول موج‌های ناحیه طیفی مورد نظر در یک زمان به نمونه تایید شده در حالی که در روش­های پاشنده معمولی IR، تنها بخشی کوچک از طول‌ موج­ها در یک زمان به نمونه می‌رسد. بنابراین سرعت، قدرت تفکیک FTIR از IR به مراتب بهتر است. طیف مادون قرمز را برای جامدات (به شکل قرص یا پودر KBr یا فیلم) مایعات (به شکل رقیق شده در حلال­های آلی) می­توان تهیه کرد.
۱-۵ مقدمه‌ای بر پیل­های سوختی^[۲۵]
نانو سیلیکوآلومینوفسفات را می­توان به عنوان یک اصلاح کننده در پیل سوختی مورد ارزیابی قرار داد. پیل سوختی یک ابزار شیمیایی است که به صورت پیوسته انرژی شیمیایی را به انرژی الکتریکی و احتمالا مقداری گرما تبدیل می­ کند. این فرایند تا زمانی که سوخت و اکسید کننده پیل سوختی به آن وارد شود، ادامه خواهد یافت.
از سوی دیگر باتری را می­توان به عنوان یک ابزار الکتروشیمی که مواد و وسایل لازم را به همراه داشته و انرژی تولید می­ کند، تعریف نمود. به عبارت دیگر، باتری­ها می­توانند انرژی که از قبل تولید شده را در خود ذخیره کنند، در حالی­ که پیل­های سوختی به عنوان مبدل­های انرژی عمل می­ کنند. از پیل­های سوختی به ­عنوان موتورهایی با آلودگی صفر یاد می­ کنند. به لحاظ کارآیی نیز الکتریسیته تولید شده از روش­های معمول­، از کارایی چرخه­ی کارنو تبعیت می­ کنند. اما پیل­های سوختی درگیر این محدودیت نبوده و کارایی بیش از پنجاه درصد دارند.
از نظر تئوری کلیه سوخت­ها را می­توان در یک واکنش آندی شرکت داد. ولی در پیل سوختی با کارایی بالا، یک سوخت باید بتواند تحت شرایط قابل حصول عملی، بطور قابل ملاحظه­ای در واکنش اکسیداسیون شرکت کند و این موضوع تعداد سوخت­هایی را که می­توان در عمل از آن­ها استفاده کرد، محدود می­نماید.
گاز هیدروژن، اولین ترکیبی است که به عنوان سوخت در پیل سوختی استفاده شده است ]۲۳[. دلیل عمده­ی استفاده از هیدروژن، فعالیت الکتروشیمیایی بالای هیدروژن در مقایسه با سایر سوخت­ها می­باشد، اما استفاده از هیدروژن مشکلات فراوانی در پی دارد که می­توان به مشکلات ذخیره سازی آن در تانک و یا بصورت هیبرید فلز اشاره کرد. از سوی دیگر می­توان از ترکیبات هیدروکربنی و یا الکل­های سبک به­عنوان منابع ذخیره سازی هیدروژن و یا به­عنوان سوخت استفاده کرد. این ترکیبات به آسانی قابل حمل و نقل و ذخیره سازی هستند و به لحاظ ایمنی نیز مشکلات بسیار کمتری در مقایسه با هیدروژن تبدیل می­شوند.
هیدروکربن­ها و الکل­های سبک به صورت مستقیم و یا از طریق واکنش­های شیمیایی کاتالیزوری، از گاز طبیعی و یا نفت خام به دست می­آیند، در محیط زیست باقی نمی­مانند و به راحتی تحت شرایط محیطی تخریب می­شوند.
استفاده از هیدروکربن­ها و الکل­ها در پیل­های سوختی به دو طریق امکان­ پذیر است: یکی انجام عمل تبدیل و تبدیل آن­ها به هیدروژن و دیگری، استفاده از آنها به عنوان سوخت. فرایند تبدیل به دو صورت تبدیل خارجی و تبدیل درونی امکان­ پذیر است. در حالت اول واکنش در یک راکتور مجزا که حاوی کاتالیزور است انجام می­ شود. ولی در تبدیل درونی­، واکنش بطور مستقیم در سطح آند پیل سوختی انجام می­گیرد. به این صورت که مواد بکار رفته در آند پیل سوختی، هم کاتالیزور برای واکنش تبدیل و هم الکتروکاتالیزور برای اکسایش هیدروژن هستند. به دلیل پایداری نسبتاً زیاد هیدروکربن­ها و الکل­ها، استفاده از آن­ها در پیل سوختی عموماً محدود به تبدیل آن­ها است که در تبدیل درونی، محدود به دمای بالا نیز می­باشد. بدین معنی که، هیدروکربن­ها بیشتر در پیل­های سوختی اکسید جامد و کربنات مذاب به عنوان سوخت بکار رفته­اند. البته می­توان از این ترکیبات بدون انجام تبدیل و به صورت مستقیم به عنوان سوخت در پیل­های سوختی استفاده کرد.

در یافته‌های تحلیلی این پژوهش، پس از کدگذاری باز و محوری، مفاهیم و مصادیق قربانی‌شدن از منظر زنان استخراج شد و پس از آن روابط بین متغیرها مورد مطالعه قرار گرفت. در زیر داده‌ها بر اساس مفاهیم اکتشافی ارائه می‌گردد. در این مبحث با عنایت به اینکه در مبحث قبل دسته‌بندی مبسوطی از انواع سبک‌زندگی ارائه شده‌است مثالهایی که از هر یک از موارد آورده می‌شود کنار مشخصات آن‌ ها سبک‌زندگیشان نیز نوشته خواهد شد و از نوشتن مشخصات ظاهری مثل وضعیت پوشش و آرایش وضعیت اعتقادی و‌ غیره صرف نظر شده‌است ولی در مواردی که نیاز به توضیح بیشتری احساس شد، توضیحات تکمیلی ارائه گردید. تا بتوان ارتباط مفاهیم و مصادیق قربانی‌شدن با سبک‌زندگی افراد درک کرد و مفصل‌بندی مفاهیم درست صورت گیرد. در نهایت در این مبحث نیز مانند مبحث قبل در پایان هر مطلب در یک جعبه جمع‌بندی ارائه شده و تقسیم‌بندی‌ای از مفاهیم و مقولات در سه سبک‌زندگی ارائه گردیده است. در واقع این جعبه‌های جمع‌بندی نقش مفصل‌بندی بین مفاهیم را ایفا می‌کند.
تعریف قربانی‌شدن
در تعریف زنان از مفهوم قربانی‌شدن، می‌توان به سیزده مفهوم اشاره کرد. زنان قربانی‌شدن را، به مثابه بی‌سرپرست شدن، اجبار به کاری یا چیزی، تجاوز جنسی، تعرض‌های کلامی‌و غیر‌کلامی، عدم‌اشتغال، محدودیت فردی یا جمعی و یا ساختاری، مطیع تصمیم دیگران بودن، گذشت کردن به خاطر خواسته دیگران یا به نوعی فدا شدن به خاطر دیگران، از دست دادن آبرو، خیانت، مورد سوء استفاده قرار گرفتن و مورد ظلم واقع شدن عنوان می‌کنند.
در ادامه پس از کدگذاری محوری اقدام به کدگذاری انتخابی شد. کدهای انتخابی استخراج شده شامل «آسیب‌هایی کلی در حوزه مسائل اجتماعی »،«سلب اختیارها و منابع»‌ از افراد و«حرمان^[۴۹] زندگی (برباد رفتن گذشته و آینده)» زنان می‌شد.
در توضیح این مفاهیم باید گفت که فرد از بی‌سرپرست شدن، از دست دادن آرزوها و گذشت کردن به خاطر خواسته دیگران یا فدا شدن به خاطر دیگران احساس می‌کند گذشته و آینده‌اش کلا بر باد فنا رفته و در واقع به قابلیت‌هایی که تحت عنوان یک انسان می‌توانست دست یابد دست نیافته است لذا تعریف قربانی را اینگونه مطرح می‌کند. همچنین در خصوص سلب منابع و اختیارها باید گفت فرد وقتی به اجبار کاری یا چیزی را انجام می‌دهد و یا مجبور است مطیع دستور دیگران باشد و یا به واسطه عدم‌اشتغال دچار محدودیت‌هایی می‌شود و یا به واسطه قوانین دچار محدودیت‌های ساختاری شده و یا با توجه به محدودیت‌های خانوادگی، محدودیت‌هایی که یک فرد مثل شوهر یا برادر یا پدر برایش ایجاد می‌کند؛ دچار سلب اختیارها و منابع شده و خود را قربانی آن می‌داند. از نظر چنین فردی قربانی مفهومی ‌غیر از سلب اختیارها و منابع نخواهد داشت. در بسیاری موارد نیز قربانی‌شدن مساوی با آسیب‌های حوزه جرم‌شناسی تعریف شده‌است. به‌طوری که تجاوز جنسی، تعرض‌های کلامی‌و غیر‌کلامی، مورد ظلم واقع شدن، مورد خیانت واقع شدن و آسیب دیدن به هر شکلی که فرد مقصر نباشد در آن قرار می‌گیرند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

با توجه به مطالب یاد شده می‌توان گفت از نظر زنان قربانی کسی است که به واسطه آسیب‌های حوزه جرم‌شناسی یا سلب منابع و اختیارها شده باشد و یا به واسطه عواملی گذشته و آینده‌اش برباد رفته باشد. آنچه در تمامی‌موارد تعاریف قربانی‌شدن به وضوح مشاهده می‌شود این است که شخص قربانی در قربانی‌شدن خود مقصر نبوده است و نا خودآگاه در ورطه قربانی‌شدن افتاده است.
پس می‌توان قربانی‌شدن را از منظر زنان چنین تعریف کرد:«قربانی‌شدن یک احساس است که با فرد می‌ماند و فرد خود را آسیب‌دیده شرایطی می‌داند که خود در آن دخالتی نداشته و قصوری از وی سر‌نزده و زندگی‌اش تحت تأثیر قرار گرفته است».
جدول شماره ۳۴٫ تعریف قربانی‌شدن

تعریف قربانی‌شدن از نظر زنان(نمونه تعاریف)	کد باز
آنکه طلاق می گیرد یا طلاق میدهد قربانی است،‌…..، کشته می شود قربانی است، بی سرپرست می شود قربانی است‌. به هر نحوی بی سرپرست شدن را قربانی می‌دانم(مورد شماره ۲۲، ۵۵ ساله همسر شهید، سبک‌زندگی محافظه‌کارانه).	بی‌سرپرست شدن
از نظر من قربانی کسی است که مجبور به کاری شود که دوست ندارد یا نباید انجام دهد. حالا هر چیزی می‌خواهد تجاوز باشد و یا اجبار همسر به کاری و یا اجبار در محل کار برای انجام دادن کاری باشد(مورد شماره ۱۹، ۲۱ ساله دانشجو، سبک‌زندگی جسورانه).	اجبار به کاری یا چیزی
کسی که مورد تجاوز واقع می‌شود قربانی می‏شود.حتی پسر بچه‏ها هم قربانی می شوند اصولاً بچه‏ها بیشتر قربانی می‏شوند(مورد شماره ۳‌،۴۸ ساله، خانه‌دار،سبک‌زندگی محافظه‌کارانه).	تجاوز جنسی
…کسی که نخواهد اتفاقی برایش بیافتد یا کاری انجام بشود و به زور برایش انجام بشود مثلاَ کسی که خودش را قربانی حرف مادر شوهرش می‏داند یعنی نمی‏خواهد این حرف‏ها را بشنود و می‏شنود و اقداماتی را در جهت اینکه آن اتفاقات نیافتد انجام می‏دهد ولی آن اتفاق بیافتد. یا کسی که در خیابان مورد آزار مردها قرار می‌گیرد(مورد شماره ۱، ۳۵ساله، پزشک، سبک‌زندگی مصلحت‌اندیش).	تعرض‌های کلامی‌و غیر‌کلامی
وقتی دختری تحت تاثیر شرایط و جوی قرار بگیرد تحصیل کند اما نتواند در جامعه کاری کند و شغل داشته باشد قربانی شده(مورد شماره۱۳، ۲۳ ساله دانشجوی گرافیک، سبک‌زندگی جسورانه).	عدم‌اشتغال
آدمی که در شرایطی قرار می گیرد که آن شرایط باعث می شود در حقش ظلم شود مثلا من در محیط کارم چون خانم هستم شاید نتوانم خیلی از حرفهایم را به رئیسم بزنم من قربانی رفتار جنسیت گرای رئیسم می شوم(مورد شماره ۲۵، ۲۸ ساله خبرنگار، سبک‌زندگی مصلحت‌اندیش). کسی که به هر دلیلی محدود شود و نتواند آنطور که می‌خواهد زندگی کند حالا می‌خواهد این محدودیت توسط شوهرش ایجاد شده باشد و یا به خاطر داشتن بچه ایجاد شده باشد(مورد شماره ۳۸، ۲۸ ساله، هنرمند، سبک‌زندگی جسورانه)‌.	محدودیت فردی، جمعی، ساختاری
کسی که هدفی را برای خودش گذاشته یعنی بی هدف به دنیا نیامده و نمی‏خواهد هم از دنیا برود یک هدفی را گذاشته و کاملا هم دارد تمام تلاشش را می‏کند تا به هدفش برسد ولی در مسیر چیزهایی به وجود می‏اید که مسیر را منحرف می‏کند نمی‏گویم ۱۸۰درجه اصلاً مسیر را عمود می‏کند و اصلاً نمی‏فهمد که کجا بوده‏ای یا کجا داری می‏روی و تمام هدفش و آرزوهایش برای یک آدمی که به این دنیا آمده و می توانسته بهترین مخلوق خدا باشد. کسی که نتواند به خاطرتصمیم‌گیری اطرافیانش به هدفش برسد قربانی ست(مورد شماره ۱۰، ۳۰ ساله، مدرس مدعو، سبک‌زندگی مصلحت‌اندیش).	مطیع تصمیم دیگران بودن
کسی که از همه خواسته‌هایش و لذت‌هایش و آن چیزهایی که آن موقع به خاطر کسی گذاشت کنار خوب قربانی شده(مورد شماره ۳۹، ۳۰ ساله خانه‌دار، سبک‌زندگی محافظه‌کار). ….. از چیزی که دلم می‌خواسته به خاطر اینکه کس دیکری به هدفش برسد گذشته‌ام. یک جور گذشت کردن یعنی گذشت خیلی بزرگ از چیزی که خیلی برایم مهم بوده(مورد شماره ۴۰، ۲۴ ساله، معلم، سبک‌زندگی محافظه‌کار).	گذشت کردن به خاطر خواسته دیگران یا فدا شدن به خاطر دیگران
موضوعی پیش بیاید که به‏خاطر آن آرزوهای آدم برباد برود. آدم با آرزوهایش زنده است (مورد شماره۱۴، ۴۳ساله، خانه‌دار، سبک‌زندگی مصلحت‌اندیش)	از دست دادن آرزوها

برخلاف ضرّ بضم (ض) که هيچوقت با نفع يکجا نيامده است. مثل:

فَلَمَّا دَخَلُواْ عَلَیْهِ قَالُواْ یَا أَیُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنَا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجَاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَیْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَیْنَآ إِنَّ اللّهَ یَجْزِی الْمُتَصَدِّقِينَ (يوسف:88).

وَأَیُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّی مَسَّنِیَ الضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ﴿83﴾ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَكَشَفْنَا مَا بِهِ مِن ضُرٍّ وَآتَیْنَاهُ أَهْلَهُ وَمِثْلَهُم مَّعَهُمْ رَحْمَةً مِّنْ عِندِنَا وَذِكْرَى لِلْعَابِدِينَ (انبيا :83 و 84).

در برخي آيات مقابل رحمت آمده مثل:

وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُم مُّنِيبِينَ إِلَیْهِ ثُمَّ إِذَا أَذَاقَهُم مِّنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِيقٌ مِّنْهُم بِرَبِّهِمْ یُشْرِكُونَ (روم33).

و در بعضي مقابل خير بکار رفته مثل:

وَإِن یَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن یَمْسَسْكَ بِخَیْرٍ فَهُوَ عَلَى كُلِّ شَیْءٍ قَدُيرٌ (انعام:17)

راغب در مفردات و جوهري در صحاح ضرّ بضم (ض) را بدحالي گفته اند، (( الضرّ: سوء الحال)) راغب اضافه ميکند: ‌اعم از آنچه در نفس باشد، مثل فقد علم و عفت، يا در بدن مثل نقص عضو،‌يا در حال مثل کمي مال و جاه.

طبرسي رحمه الله از صاحب العين نقل کرده ضرّ بفتح و ضم دو لغت اند، ‌ولي چون با “نفع” مقابل خواندي ضد آنرا مفتوح خواني. اقرب الموارد هر دو را ضد نفع، ‌سوءالحال و سختي گفته و از کليات ابوالبقا نقل مي کند ضرّ بفتح در هر ضرر شايع است و با ضمّ مخصوص به ضرر نفع است، مثل مرض و لاغري. پس ضرّ بفتح مطلق ضرر و زيان است مقابل نفع ولي ضرّ بضم بمعني بدحالي است. آياتي که درباره هر دو تعبير نقل شد اين فرق را تائيد مي کند. ضرر،‌اسم است به معني بدحالي و نقصان، جمع آن اضرار مي باشد.

با توجه به مطالب فوق، ‌اگر ضدنفع و خلاف نفع را معناي واحدي فرض کرده و نقص را هم به همین ضدنفع برگردانيم، معاني اصلي واژه ضرر، ضدنفع، (خلاف نفع، نقص) ضيق و سوءحال خواهد بود.

اکنون سخن اين است که آيا واژه ضرر،‌مشترک لفظي است؛ يعني يک واژه براي چند معنا وشع شده يا اين که يک معنا اصلي بوده و معاني ديگر را مي توان به همان برگرداند؟(حکمت نیا، ص292)

لغت‌شناسان معمولا به اين موضوع نپرداخته و فقط براي ضرر معاني مختلفي بيان کرده اند، اما راغب اصفهاني همانطور که در بالا نيز آورده شد، تلاش دارد معناي اصلي و حقيقي واژه را يافته و بين آن معني اصلي با معاني ديگر رابطه برقرار نمايد. او معناي اصلي «ضرر» را سوءحال می داند.

ديدگاه ديگر با تحليل زبان‌شناسي و شيوه نطور واژه ها، چنين استدلال مي کند که لغات، ابتدا براي امور محسوس وضع شده، سپس در امور غيرمحسوس و اعتباري توسعه يافته است. بنابراين در مفهوم واژه ها، معاني محسوس مانند راس المال محسوب شده و ديگر معاني برگرفته از معاني محسوس است؛ براين اساس معناي اصلي کلمه ضرر همان «نقص و خلاف نفع» مي باشد و معاني ديگر را نمي توان معناي اصلي دانست.(سیستانی، ص113)

1-2 مفهوم ضرر در اصطلاح:

در متون فقهي و اسلامي به جاي واژه خسارت، واژه «ضرر» به کار مي‌رود و فقيهان به هنگام بحث از قاعده لاضرر به بررسي مفهوم آن پرداخته اند.(جعفری لنگرودی، 1391، ص64) معناي اصلي ضرر که در مقابل منفعت به کار مي‌رود.(وحدتی شبیری، 1385، ص94)در فقه و حقوق، نقصان و کاستي‌اي است که در يکي از ضروريات پنچ گانه:جان، مال، دين، عقل و آبرو (عِرض) حاصل مي شود که عامل آن (ضار – ضرر کننده) ممکن است خود شخص و يا غير (شخص ديگري) باشد(انصاری وهمکار،1388،ص1264) آمده است. در قانون مدني و قانون مسئولیّت مدني کلمه ضرر، زيان، خسارت و غرامت به يک معني استعمال شده است(امامی، 1383) و در مورد مفهوم آن، حقوقدانان نظرات مختلفي ارائه کرده اند. برخي اذعان داشته اند، هرجا که نقصي در اموال ايجاد شود يا منفعت مسلمي از بين رود يا به حيثيت، سلامت و عواطف شخص لطمه اي وارد آيد، مي گويند ضرري به بار آمده است. (کاتوزیان، ص186) برخي نيز گفته اند، از نظر حقوق، ضرر به هرنوع لطمه‌اي که به حيثيت، سلامت و عواطف شخص اي وارد آيد، اطلاق مي شود.(زنجانی، ص56 و 57) اما درست است که اين تعاريف،‌تمام کاستي ها و نقصاني را که به حقوق مالي يا غيرمالي شخص وارد مي شود را در بر مي گيرند، اما تعريف جامع و مانع ضرر به عنوان رکني از ارکان مسئولیّت مدني نمي باشد، زيرا هر گونه ضرر و نقصي در حقوق نمي تواند رکن مسئولیّت مدني باشد. مثلا چنانچه در اثر بحران اقتصادي، تاجري متحمل ضرر شود، اين ضرر که ناشي از وضعيت اقتصادي جامعه است، نمي تواند رکن مسئولیّت مدني تلقي شود يا چنانچه در اثر رقابت تجاري سالم يا استفاده متعارف ديگري از حق قانوني خود به دارايی ديگري نقصي وارد شود يا چنانچه شخص به خودش ضرر وارد کند يا ديگري با اجازه او مال وي را از بين مي برد، مي توان اين گونه کاستي ها و ضررها را رکن مسئولیّت مدني به حساب آورد. بنابراين بايد قيود ((ناروا)) و ((توسط ديگري)) به تعريف ضرر اضافه شود. براين اساس، در تعريف آن مي توان گفت :‌(( ضرر عبارت است از هرگونه کاستي و نقصاني که توسط ديگري به مال و حق مالي يا جسم يا حيثيت و شهرت يا عواطف شخص به طور ناروا وارد مي شود))(یزدانیان، 1384، ص91)

1-3 تقسيم بندي ضرر:

در قانون اصول محاکمات جزايي مصوب 1330 ه.ش فقط جبران ضررو زيان مادي را پذيرفته بود. ماده 9 اين قانون مقرر مي داشت ((شخصي که از وقوع جرمي محتمل ضرر و زياني {يعني خسارت مالي} شده و در ضمن ادعاي عمومي {از طرف مدعي‌العموم} مطالبه خسارت و غرامت مي نمايد. مدعي خصوصي محسوب مي شود))‌ در ماده 9 اصلاحيه آيين دادرسي کيفري خسارت معنوي و عدم نفع نيز بدین شرح مورد حکم قرار گرفت که مقرر مي دارد (( شخصي که از وقوع جرمي متحمّل ضرر و زيان شده و يا حقي از قبيل قصاص و قذف پيدا کرده و آن را مطالبه مي کند مدعي خصوصي و شاکي ناميده مي شود.

ضرر و زيان قابل مطالبه به شرح ذيل مي باشد؛

ضرر و زيان مادي که در نتيجه ارتکاب جرم حاصل شده است.

ضرر و زيان معنوي که عبارت است از کسر حيثيت،‌ اعتبار اشخاص يا صدمات روحي.

منافعي که ممکن الحصول بوده و در اثر ارتکاب جرم، مدعي خصوصي از آن محروم و متضرر مي شود.

در قانون آيين دادرسي دادگاههاي عمومي و انقلاب در امور کيفري مصوب 1378 با حذف ضرر و زيان معنوي فقط خسارات مادي و منافع ممکن الحصول را در ماده 9 پذيرا شده و قابل جبران دانسته است.(آشوری، 1384، ص257)

اگرچه در حقوق ايران باتوجه به ساختار خاص که قبلا شرح آن گذشت در اکثر مواقع عاملي که باعث مسئولیّت در پاره اي از ضررها مي شود در ساير ارکان بويژه تقصير بحث مي شود و در مورد جبران خسارت مادي در محاکم قضايي تصميم گيري مي شود به عرف از جبران خسارت معنوي و … بي اعتنا ميگذرند. هر چند که در ماده 1 قانون مسئولیّت مدني، مصوب 1339 عامل ايجاد ضرر و زيان را به جبران کليه خسارت ناشي از ارتکاب فعل زيانبار مي داند و مقرر مي دارد:‌(( هر کس بدون مجوز قانوني عمدا يا در نتيجة بي‌احتياطي به جان يا سلامتي، يا مال يا آزادي یا ‌حيثيت يا شهرت تجاري يا به هر حق ديگري که به موجب قانون براي افراد ايجاد گرديده لطمه وارد نمايد که موجب ضرر مادي يا معنوي ديگري شود مسئول جبران خسارت ناشي از عمل خود مي باشد.^[5]

اکنون به اختصار در خصوص انواع خسارت و ضرر براساس موضوع ماده9 قانون اصلاح اصول محاکمات جزايي بيان مي گردد0

1-4 ضرر مادي:

ضرري که به شخص مي‌ر سد، ممکن است در اثر از بين رفتن مالي باشد، ( اعم از عين يا منفعت يا حق) يا در نتيجه از دست دادن منفعتي. پيش از اين ترديد داشتند که از دست دادن منفعت را نيز در زمره ضررها آورند، ولي امروز در متون گوناگون ((عدم النفع)) نیز در شمار خسارات آمده است از جمله در پايان ماده 728 قانون آيين دادرسي مدني اعلام شده است (( ضرر ممکن است به واسطه ی از بين رفتن مالي باشد يا به واسطه فوت شدن منفعتي که از انجام تعهد حاصل ميشده است)) پس اگر شخصي به زور صنعتگر يا هنرمندي را بازداشت کند و مانع از کار کردن او شود، بايد خسارت ناشي از محروم شدن صنعتگر و هنرمند را از منافع منع شده جبران کند.(کاتوزیان، ص38) در امور کيفري ضرر و زيان مادي يا مالي خسارتي است که بر اثر ارتکاب جرم به اموال و دارايي مجنی عليه وارد مي شود و به صورت کاهش دارايي (از بين رفتن اعيان و اموال يا کاهش ارزش آنها) يا افزایش دارایی منفی، منتهي مي‌گردد. از بين رفتن مال گاهي به صورت نابودي کامل اموال و اشيا و زماني به صورت کاهش قيمت اموال است. براي مثال چنانچه در يک تصادف رانندگي وسيله نقليه اي دچار حريق شده از بين برود،‌ دارايي مالک آن به ميزان ارزش وسيله نقليه کاهش مي يابد و طبيعي است که براي جبران آن متضرر يا وارث او مي توانند دعواي ضرر و زيان خود را عليه مقصر در مقابل دادگاه صالح اقامه کنند. در مواردي که ارتکاب جرم باعث از بين رفتن مال نشود، بلکه سبب ايجاد نقص و عيبي در آن شود نيز مجرم بايد از عهده ی نقص قيمت ‌و يا هزينه هاي مربوط به ترميم بر آيد.(آشوری، ص259)

1-5 ضرر ناشي از تضييع حق:

محروم شدن شخص از منافعي که عادتا انتظار آن را دارد، ‌منافع (فائته) ناميده مي شود. اينگونه منافع به هنگام وقوع فعل زيانبار اعم از ارتکاب جرم يا استيلاي نامشروع وجود ندارد و تحقق آن موکول به آينده است.(آشوری، ص259)

اين پرسش باقي مي ماند که آيا زيان ديده بايد ثابت کند که به ((حق قانوني)) او لطمه وارد آمده است يا مي‌تواند منافعي را که در نتيجه برهم خوردن موقعيت عملي خود از دست داده است به عنوان ضرر مطالبه کند. اين مطلب را منافع محتمل گويند و آن منافعي است که در صورت عدم وقوع جرم احتمالاً و نه قطعاً عايد زيان ديده مي شده است. براي مثال چنانچه مالباخته مدعي شود که اگر کلاه برداري صورت نگرفته بود او با پول‌هاي خود به خريد سکه،‌ ارز، اتومبيل و امثال آن ها پرداخته و با توجه به نوسانات بازار سرمايه خود را به دوبرابر افزايش داده بود. صحبت از منافع محتملي است که قابل مطالبه نيست، زيرا اين امکان وجود داشت که در صورت عدم وقوع جرم، مالک به اين قبيل دادوستدها مبادرت نمي کرد يا اينکه موانع غيرقابل رفع، مانع از انجام دادن هرگونه معامله اي مي شد. در منافع محتمل بين فعل زيانبار و عدم تحصيل منافع مورد ادعا رابطه عليت وجود ندارد.(آشوری،ص206) در اين مورد قول مشهوری در فقه اماميه وجود دارد که عدم النفع را ضرر نمي داند (عدم النفع ليس بضرر) در مورد استدلال آن دسته از فقها که معتقد به قابليّت جبران عدم النفع محقق هستند.(طاهری، ص193) البته از مصاديق منافع فوت شده،‌ منافع محقق و منافع ممکن الحصول نيز وجود دارد که چنانچه فعل زيانبار يا جرمي از طرف مجرم بر عليه زيان ديده اي اتفاق بيافتد قابل مطالبه است که از توضيح آنها صرف نظر مي کنيم.

1-6 ضرر معنوي:

تحمل ضرر از حقوق کنوني منحصر به سودي نيست که شخص نفع مادي يا مالي را از دست مي دهد. انسان در برابر لطمه هاي روحي نيز آسيب پذير است، ‌آسيبي که گاه آشکار نيست ولي از درون به او آزار مي رساند ضررهاي عاطفي را نمي توان با پول ارزيابي کرد. آنچه از دست رفته با پول به دست نمي آيد. مباني ديگر با معيارهاي ديگر است و به همين نیز نيز گروهي آن را جبران ناپذير مي دانند و از آلايشهاي مادي مبرا مي شناسند. ميگويند،‌ چگونه مي توان درد جانکاه مادري که فرزند خويش را از دست داده را جبران کرد و يا به تعبيری، حيثيت بر باد رفته شريفي را ممکن است با پول بدست آورد؟ (کاتوزیان، ص41)

در قانون مسئولیّت مدني از خسارت معنوي تعريفي به عمل نيامده است. اما قانونگذار در مواد مختلف اين قانون ( از جمله ماده 1، 2، 8،10) ضرورت جبران اين نوع از ضرر را مورد تاکيد قرار داده است. قانون آيين دادرسي کيفري نيز در بند 2 ماده 9 و با عبارت ((ضرر و زيان معنوي عبارتند است از کسر حيثيت یا ‌اعتبار اشخاص يا صدمات روحي)) به برخي از مصاديق خسارات معنوي اشاره کرده است.(آشوری، ص361) از آنجائيکه خسارات معنوی دارای معیار سنجش میزان خسارات وارده را ندارد ودر واقع خسارت وارده خسارت روحي و دروني و خارج از عالم ماده است و در محاکم قضايي هيچ داديار يا بازپرسي نمي تواند مشخص نمايد که با چه مبلغ پول مي توان براي زيان ديده موقعيتي بوجود آورد که اندوه ناشي از حادثه زيانبار تاحد معقول از بين برود يا حيثيت بربادرفته را برگرداند و حتي به نظر مي رسد تقويم آن به پول ممکن است نوعي اهانت به شخصيت کسي که آن را تحمل کرده تلقي شود. در هر حال قانونگذار در ماده 10 قانون مسئولیّت مدني راههاي جبران خسارت معنوي را چنين مقرر نموده است: ((هرگاه اهميت زيان و نوع تقصير ايجاب نمايد، دادگاه مي تواند در صورت اثبات تقصير، علاوه بر صدور حکم به خسارت مالي، حکم به رفع زيان از طريق ديگر از قبيل الزام به عذرخواهي و درج حکم در جرايد امثال آن نمايد.))

1-7 ضرر جسماني:

مصونيت جسماني شهروندان از هرگونه تعرض در اصل 22 قانون اساسي تضمين گرديده است.^[6] وطبيعي است که در صورت ورود خسارتي به تماميت جسماني افراد،‌ عامل آن مکلّف به جبران شود،‌ لطمه به تماميّت جسماني ممکن است به جرح، نقص يا قطع عضو، بيماري و از کارافتادگي دائم يا موقت و يا مرگ مجنی عليه منجر شود و بدين ترتيب خسارت وارد به زيان ديده مي تواند جنبه مادي، معنوي و يا عدم النفع باشد در مورد خسارت مادي و جبران کامل آن شامل هزينه معالجه،‌ خسارت و از کار افتادگي و جبران افزايش مخارج زندگی در چهارچوب مقررات قانون آيين دادرسي کيفري و قانون مسوليت مدني قبل از انقلاب اسلامي،‌ ترديدي وجود ندارد اما با تصويب قانون تعزيرات که در ماده 154 و در مورد خسارات ناشي از تصادفات رانندگي فقط ((خسارت مادي ضمان آور وارد بر متضرر از جرم)) را قابل جبران دانسته که اين سئوال مطرح است که آيا مي توان جاني را بابت هزينه معالجات و خسارت از کارافتادگي به مبلغي بيش از ديه شرعي محکوم کرد که پاسخ با توجه به نظر کميسيون استفتائات شوراي عالي قضايي^[7] در 22/3/1363 به صراحت در پاسخ به استعلام قضات دادگاههاي کيفري اعلام داشته بود که ((…حاکم نمي تواند جاني را علاوه بر ديه مقدور شرعي بابت مخارج معالجات نيز محکوم نمايد و همچنين محکوم نمودن وي بابت خسارت از کارافتادگي (منافع فائته) مجوزي ندارد.)) (آشوری، ص256و266)

گفتار دوّم- فعل زيانبار:

در زندگی اجتماعی سود وزیان با هم آمیخته است هرکس نفعی می برد به گونه ای باعث ضرر دیگران می شود، ولی این ضررها ایجاد مسئولیّت نمی کند.

بسیاری از خسارتهای لازمه زندگی است و عرف به دیده اغماض از آنها می گذرد به عبارتی در هر مورد که از کاری به دیگران زیان می رسد مسئولیّت مدنی ایجاد نمی شود باید کار زیانبار در نظر اجتماع ناهنجار باشد و اخلاق عمومی ورود ضرر را ناشایسته بداند. در پاره ای از قوانین مانند قانون مدنی فرانسه مفهوم ((تقصیر)) را برای نامشروع بودن کار زیان بار کافی دانسته اند زیرا ارتکاب تقصیر در نظر قانون یا عرف ناپسند و شایسته نکوهش است و دیگر نیازی به تصریح دوباره نیست. این تعبیر در صورتی درست است که تقصیر منبع منحصر مسئولیّت باشد ولی در نظامهای حقوقی که مسئولیّت بدون تقصیر، هرچند به صورت استثنایی، وجود دارد، اشاره به لزوم نامشروع بود فعل لازم است.(کاتوزیان، ص39)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در حوادث رانندگی معیار تعیین تقصیر، رفتار متعارف است به عنوان مثال، اگر راننده در شب مرتکب فعل زیانباری شود معیار، رانندگی راننده متعارف در شب است و اگر رفتار او مثل رفتار راننده ای عادی در این هنگام بوده او خطارکار نمی باشد همچنین ظرف مکان را نیز می توان در نظر گرفت مانند رانندگی داخل شهر یا خارج از شهر یا در راه شلوغ یا در مسیر خلوت یا راه خشک یا جادّه لغزنده به دلیل ریزش باران، ملاک راننده متعارف است اما ممکن است موضوع به وضعیت جسمانی راننده مرتبط باشد. راننده ای که مرتکب فعل زیانبار شده از حیث عصبی مزاج بودن یا ضعف بینایی یا کند ذهنی در این مورد نیز نباید از راننده متعارف فاصله داشته باشد.(عباسلو،1378،ص34)

در حالی که تقصیر کیفری نیز به معنی رفتاری نامتعارف می باشد که به تعبیر دیگر ارتکاب فعل زیانبار وضعیت فرد و شخص مرتکب مورد توجّه قرار می گیرد به عنوان مثال کودکی که فاقد قدرت تمیز و تشخیص است و وسیله نقلیه را رانندگی نموده و موجب فوت و صدمة بدنی دیگری شود فاقد تقصیر کیفری است، یا فردی که بعلت بیماری از قبیل سکته قلبی موجب تصادفی گردد به علّت اینکه خطایی شخصی از او سر نزده فاقد تقصیر و در نتیجه فاقد مسئولیّت کیفری است در حالی که در همین مورد راننده دارای تقصیر مدنی و در نتیجه دارای مسئولیّت مدنی است، یا راننده ای که به علّت خرابی چراغ راهنما که همزمان در تقاطع سبز می شود تصادف نماید، فاقد تقصیر کیفری است(عباسلو، ص35)با توضیحات ارائه شده در مورد عمل زیانبار اکنون شرایط تحقّق عمل زیانبار را که ممکن است به دو گونه تحقّق یابد یکی ایجابی که در کارهای بیرونی فاعل ظاهر می شود و از آن به ((ارتکاب)) تعبیر می شود. دیگری فعل سلبی که به گونة خودداری از انجام فعل معیّن یعنی ((امتناع)) بروز می نماید که هریک از آنها مستلزم بررسی جداگانه است. (جمشیدی، ص127)

1_ فعل ایجابی:

فعل ایجابی یا مثبت، عملی است که شخص انجام می دهد و به طور مستقیم (بالمباشره) یا غیر مستقیم (بالتسبیب) موجب ورود ضرر به دیگری می شود، یعنی شخص اقدامی انجام می دهد که نمود خارجی داشته و به صورت فعل مثبت در عالم خارج نمایان شده و موجب ضرر و زیان دیگری می شود و مقصود از آن انجام دادن عمل مادی و فیزیکی محض نیست، بلکه اعمال و فعالیتهای اعتباری (حقوقی)شخص که وجود خارجی یافته و صرفا در ذهن وی نیست را نیز شامل می شود، مانند فسخ یک قرارداد در زمان نامناسب یا امضای قرارداد تجاری در محلی که دیگری حق اولویت انحصار تجاری دارد.

اما سوال این است، آیا هر عمل مثبتی که زیانی را به دنبال داشته باشد برای مرتکب آن مسئولیّت آفرین است؟

در فقه امامیه در این باره دو نظر وجود دارد: گروهی معتقدند فعل موجب ضمان باید نامشروع باشد و فعل مشروع و مباه ضمان آور نیست، مگراینکه عامل در حین انجام فعل مشروع، تعدّی و تفریط نماید. در این صورت به استناد تعدّی و تفریط ضامن است، زیرا وقتی کسی شرعاً مجاز به انجام عملی است، ضمان آور بودن آن با اذن شارع منافات دارد.(باریکلو، ش59)

گروه دیگر عقیده دارند: مطلق ضرر رساندن به دیگری اعم از اینکه منشاء ورود ضرر فعل مباه یا نامشروع باشد به حکم شرع ضمان آور است، زیرا ادلّة حرمت اضرار به دیگری و لزوم جبران آن، مطلق است ولی فعل زیانبار از افعال مشروع و واجب باشد، مانند مسئولیّت پزشک نسبت به خسارت ناشی از معالجه و درمانی که انجام داده است و یا مسئولیّت مربّی نسبت به جبران خسارت ناشی از تعلیم و تربیت که به آموزنده ارائه داده است و وجودیکه این امور در بعضی از مواقع واجب است، ضمان آور می باشد.(مراغی، ص337)

در حقوق نیز برخی اعتقاد دارند: در هر موردی که از عملی به دیگران زیان برسد مسئولیّت مدنی ایجاد نمی شود بلکه علاوه بر لزوم انجام فعل زیانبار توسط شخص، عرفاً فعل مذکور باید نامشروع باشد. البته برای نامشروع تلقی شدن عمل زیانبار موجب مسئولیّت، ضرورتی ندارد آن عمل مورد منع قانون قرار گرفته باشد بلکه کافی است عرفاً فعل، ناهنجار و قابل سرزنش محسوب شود. در نتیجه اعمال خلاف نظم عمومی و اخلاق حسنه و سایر مقررات به مفهوم عام مثل تصویب نامه ها و آیین نامه ها و اساس نامه ها را نیز باید از اعمال نامشروع به حساب آورد از طرفی داشتن مجوز قانونی نیز موجب مبرّا شدن فاعل از مسئولیّت نخواهد بود، زیرا در سوءاستفاده از حق نیز هرچند شخص حق قانونی خود را اعمال می کند ولی باز موجب مسئولیّت وی خواهد بود.(یزدانیان، ص108)برخی دیگر اعتقاد دارند که فعل زیانبار اعم از اینکه مشروع باشد یا نامشروع، ضمان آور است، زیرا علاوه بر اینکه مشروعیّت فعل انجام دهنده نباید موجب تضییع حق جبران خسارت زیاندیده شود، ادلّة لزوم جبران خسارت وارد شده به غیر، عام است و مقیّد به عدم مشروعیّت فعل نشده است. در نتیجه، قید یا شرط غیرمشروع بودن باید به ضرر وارد شده نسبت داده شود، زیرا آنچه اهمیّت دارد، جبران ضرر ناروا و احقاق حق زیاندیده است.

بنابر این به جای اینکه به وصف فعل زیانبار توجّه شود باید به وصف ضرر وارده توجّه گردد و هم اینکه ضرری ناروا و ناخواسته به دیگری وارد شود باید حکم به ضمان نمود هرچند فعل زیانبار، عملی مشروع و حتّی واجب باشد مانند فعل درمان پزشک یا تعلیم و تربیت توسط مربّی که با وجود وجوب فعل در بعضی موارد حکم به ضمان شده است .

منظور از سطوح فضاي سبز شهري کلية پارک ها، فضاهاي سبز، ميدان هاي بازي و اماکن ورزشي بدون سقف، فضاهاي سبز کنار جاده ها و منازل، همچنين ميادين بزرگ را مي توان نام برد. طراحي سطوح فضاي سبز در شهرها بايد به صورتي انجام پذيرد که کلية شهر را در بر گيرد، به صورتي که هر منطقه از شهر و محله هاي آن از فضاي سبز برخوردار باشند و افراد آن منطقه يا محله بتوانند با طي نمودن يک فاصلة نسبتاً کوتاه (400 متر) به فضاي سبز دسترسي داشته باشند(سيد صدر،164:1369).
سازگاری این کاربری با پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران بسیار واضح و روشن می باشد (مسائلی، 1375: 192) مثلا در عملیات امداد و نجات پس از وقوع بحران پایگاه هایی که در مجاورت فضای سبز قرار گرفته اند اگر با کمبود جا و فضا مواجه شوند می توانند فضای سبز مجاور خود نیز استفاده کنند و از این فضاها نیز به عنوان یک کاربری پشتیبانی مدیریت بحران استفاده شود.
بر اساس مطالعات بررسي هاي وزارت مسکن و شهرسازي، سرانة متعارف و قابل قبول فضاي سبز شهري در شهرهاي ايران بين 7 تا 12 متر مربع براي هر نفر است که در مقايسه با شاخص تعيين شده از سوي محيط زيست سازمان ملل متحد (20تا 25 متر مربع براي هر نفر)، رقم کمتري است.
در شهر سميرم با توجه به نقشة زير تعداد فضاهاي سبز بسيار بسيار کمتر از حد معمول است (البته بدون در نظر گرفتن باغات و مزارع داخل شهر).
کل مساحت فضاي سبز در شهر سميرم 21549 متر مربع (15/2 هکتار) است. اگر اين ميزان را با در نظر گرفتن باغات حساب کنيم، تقريباً اين کاربري 2/0 درصد و اگر بدون در نظر گرفتن مساحت باغات حساب کنيم 3/0 درصد از فضاي کالبدي شهر را در بر گرفته است، که نسبت به استانداردهاي شهري سطح بسيار بسيار کمي را اشغال کرده است.
سرانة اين کاربري در شهر سميرم 8/0 متر مربع مي باشد که ميزان بسيار ناچيزي مي باشد.
4-3-1-4 کاربری فرهنگی
در این پژوهش این معیار (فرهنگی)، کاربری مذهبی را نیز شامل می شود که به دلیل ازدیاد معیارها این دو را تحت یک عنوان بیان کرده ایم.
همانگونه که می دانیم وذکر شد این معیار از معیارهای سازگار با پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران معرفی شد و همجواری آن با این پایگاه ها اجتناب ناپذیر است (مسائلی، 1375: 192).
اين کاربري شامل کتابخانه ها، سينما، کانون هاي پرورش فکري،مجموعه هاي فرهنگي و مذهبی و غيره مي‌شود.
کاربري فرهنگي – مذهبی در شهر سميرم مساحتي حدود 33721متر مربع (3.3 هکتار) از شهر را در بر گرفته است. سرانة اين کاربري در اين شهر حدود 3/1متر مربع مي باشد.
4-3-1-5 کاربری ورزشی
هماهنگي تأسيسات ورزشي با فضاهاي سبز و پارک ها، به بسط بهتر اين دو فضاي شهري مي انجامد. در بعضي از کشورها، سرانة فضاهاي ورزشي نسبت به انواع محيط هاي ورزشي براي گروه‌هاي سني مختلف، تا 8 متر مربع در مقابل هر ساکن شهري مي رسد. براي شهرهاي ايران، سرانة 4 متر مربع با توجه به تأسيات ورزشي کودکان تا 7 سال، و کودکان 7 تا 14 سال و نوجوانان، جوانان و بزرگسالان پيشنهاد مي گردد (شيعه،179:1387).
این کاربری نیز مانند کاربری های ذکر شده، از کاربری های سازگار و همجوار با پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران محسوب می شود( مسائلی، 1375: 192).
اين کاربري در شهر سميرم مساحتي حدود 23643 متر مربع (36/2 هکتار) را در بر گرفته است.که تقريباً حدود 26/0 درصد با لحاظ کردن مساحت باغات و حدود 39/0 درصد بدون لحاظ کردن مساحت باغات از فضاي کالبدي شهر را به خود اختصاص داده است. سرانة اين کاربري در شهر سميرم حدود 9/0 متر مربع مي باشد که نسبت به استانداردهاي عمومي ميزان کمي را نشان مي دهد.
4-3-1-6 آتش‌نشانی
به مکان‌هایی اطلاق می شوند که صرفاً وظیفه‌ی اطفای حریق را برعهده داشتند ولی به دلیل پیشرفت فناوری و نیاز جامعه به ایمنی به مرور زمان کلیه عملیات نجات درون شهری اعم از اطفای حریق و عملیات امداد و نجات در زمان وقوع حوادث غیر مترقبه همچون زلزله، سیل و جزء اینها در زمره وظایف امدادگران آتش نشانی قرار گرفت. این امر خود به مقوله هایی همچون محل و تجهیزات ایستگاه های آتش نشانی و همچنین قابلیت کارکنان آن نیز مربوط می شود (نشست مدیران سازمان های آتش نشانی کشور، 1381: 93).
ایستگاه های آتش نشانی از جمله عناصر و کاربری های خدماتی، اورژانسی شهرها می باشند که نقش مهم و حیاتی در حفاظت از جان و مال مردم در برابر حوادث مختلف، بالاخص آتش سوزی دارند (تشکر، 1378: 7).
خدمات رسانی به موقع و مطمئن توسط ایستگاه های آتش نشانی بیش از هر چیز دیگر مستلزم استقرار آنها در مکان های مناسب با ضوابط و استانداردهای مطلوب است که بتواند در اسرع وقت و بدون مواجه شدن با موانع و محدودیت های محیط شهری از یک طرف و یا ایجاد حداقل آثار منفی بر روی زندگی ساکنان شهر از طرف دیگر به محل حادثه رسیده و اقدامات اطفاء و امداد را به انجام برسانند (آقابابایی، 1388: 38).
هدف اصلی تأسیس ایستگاه‌های آتش نشانی تأمین بخشی از امنیت شهر در راستای اهداف از قبل تعیین شده آنها می باشد (عادلی و دیگران، 1386: 1).
نزدیکی به شریان های اصلی و خیابان های با عرض بیش از 15 متر، دسترسی به شبکه آبرسانی شهری، نزدیکی به مراکز آموزشی، مراکز درمانی، مراکز اداری، مراکز تجاری، مراکز جمعیتی متراکم، مراکز فرهنگی و مذهبی، هتل ها و مهمانسراها، سینماها و شهربازی، نزدیکی به جایگاه های توزیع سوخت، انبارها، مراکز صنعتی و نزدیک بودن به تأسیسات شهری از عوامل و معیارهای مؤثر در مکان یابی مراکز آتش نشانی می باشد (ملک و دیگران،1387: 4).
سازگاری ایستگاه های آتش نشانی با پایگاه های امداد و نجات نیز کاملا واضح است و همجواری این کاربری با پایگاه ها باید رعایت شود.
شهر سمیرم هم اکنون دارای یک ایستگاه آتش نشانی می باشد. مساحت ایستگاه آتش نشانی در شهر سمیرم 2324 متر مربع می باشد. بر اساس یک ضابطه کلی و عمومی در مقابل هر 50000 نفر جمعیت باید یک ایستگاه آتش نشانی وجود داشته باشد (وزارت کشور، 1381: 1) در کتاب شیعه آمده است که در مقابل هر 10000 نفر از جمعیت شهر بایستی یک ایستگاه آتش نشانی وجود داشته باشد و همچنین شعاع دسترسی به هر یک از مراکز آتش نشانی 2 تا 3 کیلومتر است (شیعه، 1387: 177). شعاع دسترسی به مسافتی گفته می شود که یک ماشین آتش نشانی با سرعت متوسط 35 کیلومتر در مدت زمان بین 35 دقیقه بتواند محل حادثه را سرویس دهی نماید که این شعاع بین 5/1 تا 2 کیلومتر می باشد( پوراسکندر، 1381: 58). سرانه این کاربری در شهر سمیرم 09/0 متر مربع می باشد که این میزان از استانداردهای معمول بیشتر می باشد.
4-3-1-7 آموزشی
فاصلة مناسب و حوزة خدماتي واحدهاي آموزشي به نسبت واحدهاي مسکوني 200 تا 300 متر براي کودکستان، 500 تا 700 متر براي دبستان و 1500 تا 2000 متر براي راهنمايي و دبيرستان پيشنهاد شده است (ضوابط و معيارهاي ساختمان هاي آموزشي در ايران – دفتر فني وزارت آموزش و پرورش – نشرية شماره 1).
همچنين حداکثر طبقات ساختماني کودکستان 1 طبقه، دبستان 1 تا 2 طبقه، مدرسة راهنمايي 1 تا 3 طبقه، و دبيرستان 1 تا 3 طبقه است (شيعه، 174:1378).
مکان هاي آموزشي نيازمند انواع مختلف دسترسي ها به صورت سواره و پياده مي باشند. اين نيازها بر اماکن استقرار فضاي آموزشي تأثير مي گذارد. چنانچه، مکان آموزشي بدون در نظر گرفتن نحوة دسترسي ايجاد شده باشند، نه تنها از جنبة ايمني که مهم ترين جنبة آن محسوب مي شود، آسيب پذير بوده و سلامت دانش آموزان را در آمد و شد مورد تهديد قرار مي دهد، بلکه از نظر کاهش مسايل شهري همچون ترافيک نيز موفق نخواهد بود (صفر نژاد،13:1388).
بر اساس استانداردهاي منتج از دفتر فني وزارت آموزش و پرورش، استاندارد آموزشي شهري به نسبت هر ساکن شهري و بر حسب تقسيم بندي هاي داخلي شهر ها به قرار زير است:
کودکستان در سطح محلة کوچک حدود 8/0 متر مربع
دبستان در سطح محله حدود 5/1 متر مربع
مدرسة راهنمايي در سطح ناحية شهري حدود 2/1 متر مربع
دبيرستان در سطح ناحية شهري 9/0 متر مربع
جمع استانداردهاي آموزشي نسبت به هر ساکن شهري حدود 4/4 متر مربع (شيعه، 175:1387).
این کاربری جمعا 159149 متر مربع (9/15 هکتار) از مساحت شهر را به خود اختصاص داده است. سرانه این کاربری در شهر سمیرم 6/6 متر مربع می باشد، که این میزان در شهر سمیرم بیشتر از سرانه استاندارد می باشد.
در این تحقیق کاربری آموزشی نیز جزء زیر معیارهای معیار سازگاری قرار گرفته است واین کاربری سازگار با پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران محسوب می شود (مسائلی، 1375: 192).
4-3-2 معرفی زیرمعیارهای ناسازگار
در این پژوهش کاربری‌های ناسازگار با پایگاه های پشتیبانی مدیریت بحران دو عنصر پمپ بنزین و CNG معرفی شده است.
4-3-2-1 جایگاه توزیع بنزین و گاز
اين دو کاربري در شهر سميرم مساحتي حدود 5618 متر مربع (5/0 هکتار)را در برگرفته است. در مورد اين کاربري، استاندارد 1/0 مترمربع نسبت به جمعيت شهري (حدود 20000 نفر) پيشنهاد مي شود (شيعه، 178:1387). با توجه به سرانة بالا، سرانة اين کاربري در شهر سميرم 2/0 متر مربع مي باشد که ميزان بيشتري را نشان مي دهد.
4-3-3 معیار دسترسی
از آنجا که شبکه معابر شهر اسکلت اصلی شهر را تشکیل می دهد، به طراحی شبکه ها اهمیت بسار ویژه داده شده و با بهره گرفتن از توان و تجربه کارشناس ترافیک مشاور نسبت به طراحی شبکه معابر اصلی و فرعی شهر اقدام گردیده است. این شبکه از نظام سلسله مراتبی برخوردار بوده و وظیفه و نقش هر گذر در سیستم ترافیکی شهر در آینده تعریف و مشخص شده است. استخوان‌بندی شهر سمیرم را دو محور شمالی – جنوبی و شرقی – غربی تشکیل می دهد که این دو محور با بهره گرفتن از گذرهای موجود شهر، ساماندهی گردیده و عمدتاً نقش محورهای خدماتی شهر را ایفا می نمایند. در محل تلاقی این دو محور در مرکز شهر، مرکز خدماتی بزرگ شهر شکل گرفته است (طرح جامع، 1379: 56).
در طرح جامع یک خیابان شریانی درجه یک با معرفی رینگ جنوبی در حد فاصل خیابان های قدس ( جاده حنا) و خیابان کرمانی ( جاده ونک) بوجود آمد تا سفرهای تولید شده در دهستان های جنوبی را از شرق به غرب و بالعکس و همچنین به داخل و خارج از شهر سمیرم هدایت نماید. این خیابان که عرض 36 متر دارد تنها خیابان شریانی درجه یک شهر سمیرم می باشد.
همانطور که در نقشه شماره 4-3 می بینید خیابان های شریانی درجه دو از میان خیابان های موجود شهر مشخص است، این خیابان ها جهت تقبل وطیفه برای پذیرش سفرهای ایجاد شده در سطح شهر و توزیع آنها به جمع وپخش کننده های موجود به مقداری تعریض نیاز داشت که در طرح شبکه معابر این تعریض ها به صورت تدریجی پیشنهاد شده است (طرح جامع، 1379: 67).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

خیابان های محلی نیز در نقشه زیر نشان داده شده است.
نقشه4-3 طبقه بندی خیابان ها در شهر سمیرم