با در نظر گرفتن اتانول بعنوان سیال واسطه،نمودار های تاریخ زمانی و فازی برای میکروتیر یکسرگیردار، قبل و بعد از پدیده pull-inدر شکل (۴-۱۷) ترسیم شده است.همانطور که واضح است تفاوت بین منحنی های (۱و۲و۳) با (۴و۵و۶)می باشد که قبل از پدیده pull-in منحنی ها بصورت پریودیک و متناوب و دوایر فازی مطابق با مرکز موقعیت تعادل می باشند و در هنگام pull-in و بعد از آن منحنی ها غیر متناوب شده و جدایش در منحنی های فازی رخ می دهد.همانطور که در منحنی های فازی مشخص است در لحظه ای که pull-in اتفاق می افتد سرعت الکترود متحرک صفر شده که حاکی از صفر بودن انرژی جنبشی در این لحظه دارد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

زمانیکه ولتاژ پله افزایش یابد دامنه نوسان نوک تیر افزایش و فرکانسهای سیستم کاهش می یابد تا مادامی که ولتاژ به مقدار بحرانی برسد آنگاه منحنی ها غیر متناوب شده و جدایش در منحنی ها رخ می دهد که نشان از تماس تیر با الکترود دارد یا بعبارتی ناپایداری در سیستم اتفاق می افتد.از آنجاییکه زمان اتفاق افتادن pull-in پارامتری مهم در کنترل سیستم می باشد با پیدا کردن نقطه pull-in می توان از آن در طراحی میکروسوئیچ ها استفاده کرد.

(ب)

(الف)

شکل۴-۱۷) پاسخ گذرای تیر در تداخل با سیال اتانول با اعمال ولتاز پله مختلف الف)تاریخ زمانی ،ب)فازی

علاوه بر خواص سیال که بر روی پاسخ دینامیکی سیستم تاثیر گذارند،خواص هندسی سیستم نیز از پارامترهای مهم در طراحی میکروساختارها است چرا که با تغییرات پارامترهای هندسی، زمان و ولتاژ بحرانی تغییر کرده و بر روی فرکانسهای سیستم اثر می گذارد.
شکل (۴-۱۸) و (۴-۱۹) تاثیر تغییرات طول تیر را بر روی پاسخ دینامیکی سیستم نشان می دهد.شکل (۴-۱۸) پاسخ گذرای سیستم را به ازای ولتاژ پله، قبل از ولتاژ بحرانی نشان می دهد و شکل (۴-۱۹) پاسخ گذرای سیستم را بعد از ولتاز بحرانی نشان می دهد.قبل از اینکه ناپایداری رخ دهد کاهش طول تیر منجر به کاهش نوسانات نوک تیر و افزایش فرکانس سیستم می شود.از طرفی کاهش طول تیر منجر به این میشود که ناپایداری یا پدیده pull-in در ولتاژهای بالا اتفاق افتد و سرعت ماکزیمم در نوک تیر افزایش یافته و pull-in زودتر اتفاق می افتد.

الف

ب

شکل ۴-۱۸) تاثیر تغییرات طول تیر بر روی پاسخ دینامیکی سیستم قبل از پدیده pull-in الف)نمودار تاریخ زمانی ،ب)فازی

الف

ب

شکل ۴-۱۹) تاثیر تغییرات طول تیر بر روی پدیده pull-in الف)نمودار تاریخ زمانی ،ب)فازی

شکل (۴-۲۰) تاثیر تغییرات طول تیر را بر روی ولتاژ ناپایداری به ازای سیالهای مختلف نشان میدهد.زمانیکه تیر در سیال غوطه ور است،افزایش طول تیر بر روی اینرسی سیال و شرایط ناپایداری تاثیر می گذارد.در این شکل از چند سیال برای بررسی پاسخ سیستم استفاده شده است و مشهود است که حضور سیال در مجموع باعث کاهش ولتاژ pull-inدر مقایسه با خلاء می شود.اینکه با کاهش طول تیر پدیده pull-in در ولتاژهای بالا رخ میدهد نیز بوضوح در این شکل نمایان است.

علت انجام بازخوانی کمکی این است که بعضی از پاسخگویان تحت تاثیر شرایط مصاحبه آن چه را در مورد تبلیغ دیده یا خوانده و شنیده اند، فراموش می‎کنند و یا نمی‎توانند به یاد آورند و از طریق روش بازخوانی کمکی فرصتی فراهم می‎شود تا آن‎ها بتوانند دور از تنش و فشار مصاحبه نظرات واقعی خود را ارائه دهند. (محمدیان، ۱۳۸۸)
آزمون‎های شناختی یکی از عوامل ضروری در اثربخشی تبلیغات است. اگر یک آگهی از حداقل‎های لازم در این آزمون‎ها برخوردار نباشد، احتمال شکست و اثربخش نبودن آن وجود دارد.
۲-۲-۸-۲-۲-۳- تکنیک تست‎های روانی^[۱۴۰]
این تکنیک برای بررسی عکس العمل‎های احساس- عاطفی مصرف‎کننده نسبت به تبلیغات بازرگانی انجام می‎گیرد. مصرف‎کنندگان در اثر آگهی‎های بازرگانی، عکس العمل‎های متفاوتی از خود نشان می‎دهند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

برای اندازه‎گیری این عکس العمل‎ها از دستگاه‎های متفاوتی استفاده می‎کنند. سپس بعد از اندازه‎گیری این عکس العمل‎ها، تاثیرات آن ارزیابی می‎شود. مثلا سرعت پلک زدن چشم، شدت علاقه به آگهی‎های بازرگانی را نشان می‎دهد. البته، سنجش این عکس العمل‎ها خیلی گران تمام می‎شود و بدین خاطر کمتر مورد استفاده قرار می‎گیرد. (منصوری‎مؤید، ۱۳۸۳)
۲-۲-۸-۲-۲-۴- تکنیک ترغیبی^[۱۴۱] (داگمار)^[۱۴۲]
«داگمار» مخفف عبارت «تعریف اهداف تبلیغات جهت سنجش نتایج تبلیغات» است. سنجش این تکنیک بر اساس مدلی است که «کلی^[۱۴۳]» آن را ارائه کرده و معیار سنجش آن «ترغیب» می‎باشد. یعنی، تعیین این که تبلیغات بازرگانی تا چه اندازه مصرف‎کننده را به خرید کالا‎ها و خدمات ترغیب می‎کند. او معتقد است که پیام‎های بازرگانی از طریق یک روند چهار مرحله‎ای توسط مصرف‎کننده درک می‎شود و منجر به خرید کالای مورد تبلیغ می‎گردد. این مدل مرحله‎ای به صورت ذیل می‎باشد:
آگاهی^[۱۴۴] درک^[۱۴۵] متقاعد شدن^[۱۴۶] رفتار خرید^[۱۴۷]
حال، مختصرا به توضیح این مدل می‎پردازیم.
آگاهی
در اولین وهله، پیام‎های بازرگانی محصول مورد تبلیغ، باعث می‎شود که مصرف‎کننده از وجود این محصول آگاه شود.
درک
مصرف‎کننده پس از رویت پیام‎های بازرگانی باید درک کند که این محصول چیست و کدام یک از نیاز‎های او را می‎تواند برآورده سازد.
متقاعد شدن
مصرف کنننده پس از شناختن محصول تبلیغ‎شده بایستی ابتدا تمایل رفتاری در او ایجاد شود و خود را متقاعد به خرید آن محصول نماید.
رفتار خرید
شکل گیری رفتار خرید هنگامی صورت می‎گیرد که مصرف‎کننده محصول تبلیغ‎شده را بخرد.
«کلی» بر این باور است که تبلیغات بازرگانی به مصرف‎کننده کمک می‎کند که از یک فرایند چهار مرحله‎ای خرید بگذرد و نهایتا خرید خود را انجام دهد. و در ادامه آن اضافه می‎کند که تبلیغات بازرگانی بخش‎های عمده‎ای از وظایف ارتباطی را با سرعت و صرفه جویی اقتصادی بیشتری انجام می‎دهد. این روش در ابتدا یک روش ارتباطی- اقتصادی در بازار‎های تولید انبوه بود که بعدا وظایف ویژه‎ای بر اساس نیاز‎های افراد سازمان تغییر کرد و به عنوان یک شیوه سنجش تبلیغات بازرگانی مطرح شد.
«کلی»، مدل «داگمار» را به صورت یک «مدل کاربردی متعارف^[۱۴۸]» توصیف کرد. در این مدل، فرایند تبلیغات شامل یک سری مراحل منطقی و قابل درکی است که توسط مصرف‎کننده تحت تاثیر محرکات تبلیغاتی طی می‎شود. وی هر چند شواهد عملی برای مدل خود ارائه نکرده ولی به تجربه و احساس (ادراک) عام و متعارف متوسل شده‎است. یعنی فاکتور‎های موجود در این مدل قابل درک همه مصرف‎کنندگان بوده و همچنین همه مصرف‎کنندگان آن‎ها را تجربه کرده‎اند.
البته بدیهی است که یک پیام تبلیغاتی نمی‎تواند قبل از آگاه شدن مصرف‎کننده از وجود آن، درک شود و تا وقتی که پیام تبلیغاتی دریافت نشده و با نیاز‎های مصرف‎کننده ارتباط برقرار نکرده، در شرایطی نخواهد بود که رد شود و یا عکس العمل مثبتی مانند جستجوی بیشتر راجع به محصول مورد تبلیغ دریافت کند. (منصوری‎مؤید، ۱۳۸۳)
۶-۲-۲- تکنیک طرز فکر (نظر سنجی)
طرز فکر، نظری است که درباره افراد، چیز‎ها و رویداد‎ها ابراز می‎گردد و منعکس‎کننده نوع احساس خود درباره یک چیز یا یک پدیده می‎باشد. نوع نگرش یا طرز فکر افراد تعیین‎کننده نوع رفتار آن‎هاست. طرز فکر‎ها، اظهاراتی را نشان می‎دهند که حاکی از نحوه نظرات مردم درباره عوامل بخصوصی است و میزان قبول مردم را نسبت به بعضی از عوامل بازار مانند اقدامات تبلیغاتی، وضع ظاهری کالا و طرز بسته بندی، مشخص می‎سازند.
منابع طرز فکر
منظور اینست که طرز فکر افراد چگونه شکل می‎گیرد و چه عواملی می‎تواند طرز فکر و نگرش‎های افراد را به وجود آورد؛ در این مورد چهار عامل اساسی وجود دارد که می‎توانیم آن‎ها را منبع طرز فکر بدانیم یعنی تغییر در هر کدام از این چهار عامل منجر به تغییر نگرش یا طرز فکر افراد می‎گردد. این چهار عامل عبارتند از:
اطلاعات مربوط به شیء یا پدیده مربوطه
عضویت گروه
محیط
ارضای خواسته
اجزای طرز فکر
طرز فکر دارای سه جزء فکری- شناختی، احساسی و رفتاری می‎باشد:
جزء فکری- شناختی: این جزء به آگاهی و دانش پاسخ‎دهنده از یک عامل یا پدیده اطلاق می‎گردد که گاهی جزء اعتقاد (عقاید) نیز می‎گویند. در واقع جزء شناختی به عقاید فرد پاسخ‎دهنده بر می‎گردد. و این عقاید متکی است بر داده‎های در دسترس؛ از این رو، تفاوت‎های موجود در عقاید به بخشی از تفاوت‎های موجود در دانش و اطلاعات آن شیء بر می‎گردد. طرز فکر نسبت به پدیده‎ای قابل بحث است که هویت واقعی داشته باشد؛ نه نسبت به پدیده‎ای که در طبیعت و یا محیط اجتماعی موجود نباشد. جزء شناختی طرز فکر دارای اهمیت زیادی است، چون که عقاید نسبت به یک پدیده، منجر به کنترل کردن تغییری می‎شود که ممکن است در طرز فکر روی دهد.
جزء احساسی: این جزء به علاقه و احساسات (اعم از دوست داشتن و نفرت.. ) فرد پاسخ‎دهنده نسبت با عامل یا پدیده بر می‎گردد. این احساسات از ویژگی‎های شخصیتی، انگیزه‎ها و هنجار‎های اجتماعی ناشی شده‎است.
جزء رفتاری: جزء رفتاری به قصد خرید پاسخ‎دهنده و رفتار واقعی خریدار اطلاق می‎گردد. قصد خرید، تمایل پاسخ‎دهنده به خرید است قبل از این که تصمیم قطعی گرفته باشد. یعنی این جزء به آمادگی جهت ارائه یک رفتار خاص نسبت به یک شیء بر می‎گردد. این بدین مفهوم نیست که ضرورتا یک رابطه مستقیم بین طرز فکر و رفتار وجود دارد. برای مثال، یک طرز فکر مطلوب می‎تواند باعث یک رفتار مفیدی در راستای آن طرز فکر باشد. مصرف‎کنندگان ممکن است یک طرز فکر مطلوب نسبت به یک سری محصولات تولید کنندگان خاصی داشته باشند (اتومبیل‎های رولز رویز) اما ممکن است نیاز یا ابزار‎های خریداری آن را نداشته باشند.
تکنیک طرز فکر بر اساس یک مدل ۶ مرحله‎ای است که توسط «لاویج و استاینر» مطرح شده‎است. با توجه به این که در این پژوهش از مدل لاویج و استاینر استفاده شده‎است، بنابراین لازم است به طور کامل آن را شرح دهیم.

فرآیندهای جذب معمولاً توسط ایزوترم­هایی که دنبال می­ کنند تعریف می‌شوند. این ایزوترم­ها به‌سادگی رابطه‌ی بین مول جذب‌شده بر جرم واحد جاذب و غلظت جذب‌شونده باقیمانده در محلول در تعادل با دمای ثابت (ایزوترمال) است. تعیین آزمایشگاهی یک ایزوترم معمولاً توسط اختلاط مقدار مشخصی جاذب با حجم معینی مایع از غلظت اولیه ماده جذب‌شونده به دست می ­آید. به سیستم اجازه داده می‌شود تا در دمای انتخابی به تعادل برسد و غلظت نهائی جذب‌شده در فاز مایع اندازه ­گیری شود. تغییر غلظت سپس برای محاسبه مول­های ماده جذب‌شده به­کار می­رود [۳۶]:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

معادله‌ی (۴-۱)
که و غلظت اولیه و تعادل ماده جذب‌شده و حجم مایع می‌باشد.
مول­های جذب‌شده سپس توسط جرم جاذب تقسیم می‌شوند و درنتیجه در مقابل غلظت تعادل ترسیم می‌شوند.
سه مدل رایج مورداستفاده شامل: الف) ایزوترم BET ب) ایزوترم لانگمویر ج) ایزوترم فروندلیچ می­باشد.
هر دو ایزوترم BET و لانگمویر بر اساس تئوری به‌دست‌آمده‌اند، درحالی‌که ایزوترم فروندلیچ آزمایشگاهی می‌باشد. ایزوترم BET بر اساس مفهوم جذب چندلایه‌ای است به‌عبارت‌دیگر لایه­ های گوناگون مواد روی سطح جذب می‌شوند، درحالی‌که مدل لانگمویر فرض می‌کند که فقط یک لایه تنها می ­تواند جذب شود.
مدل جذب BET
مدل BET فرض می‌کند که لایه­ های مولکولی بالای مولکول­های جذب‌شده قبلی جذب می‌شوند. هر لایه طبق مدل لانگمویر جذب می‌شود [۳۶]:
معادله‌ی (۴-۲)
که مقدار است وقتی­که تک لایه تکمیل ‌شده­است، غلظت اشباع در مایع و ثابت مربوط به انرژی تماس بین جاذب و جذب‌شونده می‌باشد. نمودار در مقابل منحنی شبیه به شکل ۴-۲ می­دهد.
به‌طور تئوری، همان‌طور که به مقدار اشباع نزدیک می‌شود، مول­های جذب‌شده بزرگ‌تر می‌شوند چون مدل تعداد لایه­ های جذب‌شده را محدود نمی­کند. شکل خطی مدل BET می ­تواند از ترسیم در مقابل به دست آید (شکل ۴-۲):
شکل ۴-۲ - الف) شکل ایزوترم جذب BET ب) شکل خطی ایزوترم جذب BET
در ابتدا داده ­ها مطابق شکل ۴-۲ الف ترسیم می‌شوند و مقدار تخمین زده می‌شود. سپس شکل خطی ترسیم می­گردد. اگر داده ­ها به‌خوبی در خط راست مطابق نشوند، تخمین مناسب به دست می ­آید و منحنی جدید ترسیم می‌شود. مقادیر تخمین زده که بیش از مقدار واقعی­اند یک منحنی تولید می­ کنند که به سمت پایین می ­آید، همانطورکه بالا می ­آید، درحالی‌که تخمین­های پایین باعث ایجاد انحنا به سمت بالا می‌شود (شکل ۴-۳).
شکل ۴-۳ - تأثیر خطا در تخمین در نمودار جذب خطی BET
ایزوترم جذب لانگمویر
ایزوترم جذب لانگمویر با این فرض می‌باشد که جذب قابل‌برگشت است و فقط برای یک لایه‌ی تکی روی سطح جاذب رخ می­دهد [۴۰]:
معادله‌ی (۴-۳)
که ضریب جذب است و داده ­ها به شکل یکی از دو شکل ۴-۴ یا ۴-۵ رسم می‌شوند که در حالت دوم (شکل ۴-۵) یکی از دو حالت خطی انتخاب می­گردد.
شکل۴-۴ شکل ایزوترم جذب لانگمویر
شکل۴-۵ الف) شکل خطی مرسوم ایزوترم جذب لانگمویر ب) شکل اصلاح‌شده‌ی ایزوترم جذب لانگمویر که تأکید بر داده ­های با غلظت بالا دارد.
ایزوترم جذب فروندلیچ
ایزوترم فروندلیچ، یک مدل نمایی است که مدل سوم می‌باشد [۴۰]:
معادله‌ی (۴-۴)
که ضریب فروندلیچ می‌باشد. همان‌طور که ذکر شد این معادله تجربی است اما اغلب با مدل­های آزمایش تطبیق دارد. معمولاً ایزوترم فروندلیچ در کاغذهای بزرگ رسم می‌شود تا صحت مدل و مقادیر ضریب و راحت­تر گردد.
۴-۳-۱-۳ تأثیر شرایط محیطی
هم نرخ و هم میزان جذب تحت تأثیر شرایط محیطی هستند. اولین فاکتور مهم pH است. در کل ظرفیت جذب با کاهش pH مایع افزایش می‌یابد. دما هم‌ روی جذب مؤثر است، اما در تصفیه‌ی آب­وفاضلاب خیلی مهم نیست. تعادل جذب با کاهش دما به سمت فاز جاذب می­رود و درنتیجه در دماهای پایین انتظار می­رود ظرفیت افزایش یابد. تغییرات دمایی در تصفیه‌ی آب و فاضلاب آن‌قدر نیست تا این موضوع اهمیت یابد. دمای فعال‌سازی کربن نیز روی کیفیت جذب مواد اثر می­گذارد. Weber در تحقیقات خود اشاره ‌کرده­است که کربن فعال‌شده در دمای حدود ۴۰۰ جاذب خوبی برای قلیاها می‌باشد، درحالی‌که کربن فعال‌شده در دمای حدود ۱۰۰۰ جاذب خوبی برای اسید می‌باشد. آلاینده­های آب­وفاضلاب همیشه تقریباً ترکیب مواد آلی هستند و طبیعت این ترکیبات روی ویژگی‌های جذب اثر می­گذارد[۳۷].
۴-۳-۱-۴ طراحی فرایند جذب
سه نوع فرایند جذب کربن­فعال معمول است: ۱- بستر ثابت با جریان ثقلی (رو­به­پایین) ۲- بستر ثابت با فشار (جریان رو به بالا) ۳- بستر متحرک (جریان روبه­بالا). هر سه سیستم فرایند اسمی Plug Flow هستند. چگالی کربن با جلو رفتن جذب افزایش می‌یابد و باعث حرکت دانه­ های اشباع بیشتری به ته بستر می‌شود. پس در هر سه مورد فاضلاب ورودی در تماس با کربنی است که بیشترین مواد آلی را جذب کرده است (دو جریان در جهت خلاف هم هستند). سه سیستم ویژگی‌های عملکردی متفاوتی دارند (به‌ خصوص به علت گرفتگی سوراخ­های ریز). فرایند ثقلی رو به پایین حساس­ترین فرایند به گرفتگی منافذ می‌باشد (در اثر ته­نشینی) و درنتیجه باید برای آب‌های با آشفتگی کم به­کار رود. سیستم­های با فشار، گرفتگی کمتری دارند، به علت نیروی بالای اعمال‌شده به ذرات، همچنین سیستم­های رو به بالا هم به علت جهت جریان تمایل به گرفتگی کم دارند [۳۶].
۴-۳-۱-۵ احیای کربن
وقتی کربن فرسوده می‌شود، ستون کربن به روش­های مختلف می‌تواند احیاء گردد. شستشوی حلال، شستشوی اسید و شستشوی کاستیک ممکن می­باشند و می ­تواند در جاهایی که مشکل دفع دوباره ایرادی ندارد، مورد استفاده قرار گیرد. هدف از شستشو، تولید محلولی غلیظ از ماده جذب‌شونده است که توسط مایعی با قدرت جذب بالاتر از کربن برای ماده‌ی جذب‌شونده به دست می ­آید. احیا به‌وسیله‌ی بخار هم امکان­ پذیر است. در این حالت، دمای افزایش‌یافته شرایط تعادل را به هم می­زند و ماده‌ی جذب‌شونده از فاز جامد به فاز گاز- مایع می­رود. در عمل، تمام فرآیندهای تصفیه توسط کربن­فعال از احیای حرارتی استفاده می­ کنند که از گذراندن کربن فرسوده شده از داخل کوره‌ای پیوسته به­دست می ­آید. خشک­ شدن در فاز اولیه توسط گرمادادن یا گرماکافت (پیرولیز) انجام می‌شود. درنهایت ذرات ماده‌ی جذب‌شونده اکسید می‌شوند، که یا جزئی از کربن­فعال می‌شوند یا به عنوان گازهای اکسیدشده محصول نهایی خارج می‌شوند. افت­های کربن غالباً در فرایند احیای حرارتی قابل­توجه می­باشند و اصولاً بیش از ۱۰درصد در هر سیکل می­باشند [۳۶]. معمولاً برخی از ظرفیت جذب کربن حدود (۴ تا ۱۰ درصد) در فرایند احیا از دست می­رود که این مقدار به ترکیبات جذب‌شده و روشی که برای احیا استفاده‌ شده بستگی دارد. در برخی اوقات، ظرفیت کربن به دنبال فرایند احیا برای سال­های زیادی باقی می­ماند. مشکل عمده در استفاده از کربن­فعال پودری این است که روش مشخصی جهت احیای آن به‌خوبی مشخص نشده­است. استفاده از کربن­فعال پودری که از زائدات جامد برگردانده­شده تهیه می‌شود، می ­تواند نیاز به احیای کربن مصرف‌شده را رفع کند و ازلحاظ اقتصادی بهتر باشد. جهت طراحی و تعیین اهداف، غالباً فرض می‌شود که ۲ تا ۵ درصد از ظرفیت جذب کربن کاهش می‌یابد. لازم است که به افت­های غالب بیشتری که به علت سائیدگی در اثر اجرای نادرست در مورد فرایند واکنش­پذیری مجدد کربن اتفاق می­افتد توجه شوند به‌عنوان‌مثال زانویی‌های قائم (۹۰ درجه) در لوله­گذاری باعث ایجاد سایش و فرسایش می‌شوند. نوع تأسیسات پمپاژ نیز بر میزان سائیدگی مؤثر می‌باشد. در حالت کلی، فرض می‌شود که ۴ تا ۸ درصد از ظرفیت جذب کربن کاهش می‌یابد که این امر به خاطر بدی اجرا می‌باشد و جایگزینی کربن در صورت افزایش بیش‌ازاندازه کاهش ظرفیت جذب، باید امکان­ پذیر باشد[۳۹].
۴-۳-۱-۶ مروری بر تحقیقات صورت­ گرفته درزمینه­ی جذب با کربن­فعال
کربن­فعال به شکل­های پودر، فیبر و دانه­ای در حذف فلزات سنگینی مانند کروم، آلاینده­های گازی مانند فنول و بسیاری از ریز آلاینده­ها مورداستفاده قرار گرفته­است که به طور مختصر به برخی از آن‌ ها اشاره می‌شود.
کروم سه و شش ظرفیتی: فرایند جذب کروم شش ظرفیتی طی دو واکنش سطحی جذب و کاهش صورت می‌گیرد. هر دو واکنش وابسته به ساختار تخلخل و عملکرد سطحی کربن­فعال هستند. از سوی دیگر میزان جذب به pH وابسته بوده و در pH حدود ۶-۵ به حداکثر مقدار خود می‌‌رسد. قابلیت جذب کروم سه‌ظرفیتی به‌مراتب کمتر از کروم شش­ظرفیتی است. جهت افزایش میزان جذب کروم سه‌ظرفیتی می­توان از کربن اصلاح‌شده توسط اکسیداسیون استفاده کرد. اسیدهای تشکیل‌شده در سطح کربن­فعال در اثر اکسیداسیون باعث سهولت جذب کروم سه‌ظرفیتی می‌شوند، اما مانع جذب کروم شش­ظرفیتی می­گردند [۳۸].
فنول: فرآیندهای متفاوتی در جذب فنول توسط کربن فعال دخالت دارند که از بین آن‌ ها می­توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱) π–π dispersion interactions بین حلقه فنول و کربن فعال ۲) جاذبه‌ی الکترواستاتیک ۳) پیوند هیدروژنی ۴) ترکیب الکترون دهنده- الکترون گیرنده ۵) چند پار شدن فنول بر سطح کربن­فعال در حضور اکسیژن محلول. میزان جذب فنول با تغییرات pH به‌شدت تغییر می‌کند. جاذبه‌ی الکترواستاتیکی سطح کربن­فعال نیز میل ترکیبی آن با آنیون فنول را افزایش می­دهد. از آن­جا که واکنش جذب فنول بر سطح کربن­فعال گرمازاست، افزایش دما باید باعث کاهش فرایند جذب می‌شود اما وابستگی واکنش به دما به‌اندازه‌ای کم است که می­توان از کربن­فعال در دامنه‌ی وسیعی از دما استفاده کرد [۴۱].
از کربن­فعال می­توان در ترکیب با سیستم­های دیگر تصفیه نیز استفاده کرد. یکی از سیستم­های موفق استفاده از پودر کربن­فعال در سیستم­های غشائی­ است. کربن فعال توانایی جذب مؤلفه­ های کدورت که می­توانند از غشا عبور کنند را دارا است. از سوی دیگر پودر کربن فعال لایه‌ای بر روی غشا تشکیل می­دهد و یک پیش­فیلتراسیون انجام می­دهد. در تحقیقات صورت­ گرفته مشاهده می‌شود که استفاده از پودر کربن­فعال با غلظت­های g/L (40، ۴ و ۰) در یک سیستم میکروفیلتر، TOC به ترتیب به میزان ۷.۸، ۳۹ و ۸۴% کاهش‌یافته است، (شکل ۴-۶). این نتیجه نشان‌دهنده‌ی حذف مواد محلول در این سیستم است. اندازه ­گیری میزان اشعه UV جذب‌شده توسط DOC، که نشان‌دهنده‌ی وجود و میزان ترکیبات آلی ریز و پتانسیل تشکیل تری­هالومتان‌ها و سایر ترکیبات حاصل از گندزدایی در فرایند کلرزنی است، نیز نشان‌دهنده‌ی نتایج مشابهی بود. شکل ۴-۷ نشان‌دهنده‌ی آن است که استفاده از پودر کربن­فعال با غلظتg/L 4، باعث کاهش ۴۸% نسبت UV جذب‌شده بر DOC، در مقابل کاهش ۱۲% آن در حالت بدون پودر کربن­فعال شد [۴۲] و [۴۳].
شکل ۴-۶ متوسط TOC ورودی و خروجی در غلظت­های متفاوت پودر کربن­فعال]۴۲[
شکل ۴-۷ متوسط نسبت UV جذب‌شده بر DOC ورودی و خروجی در غلظت­های متفاوت پودر کربن­فعال]۴۲[
در سال ۱۳۸۵، کیهان­نژاد (دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی) اقدام به حذف فلزات سنگین از آب نمود. در این تحقیق، نمونه­های فاضلاب در آزمایشگاه سنتز شدند. به دلیل قیمت نسبتاً بالای کربن فعال، از اختلاط این جاذب با مواد ارزان‌قیمتی مثل خاک‌اره و بنتونیت استفاده گردید. در تحقیق ایشان درصد بهینه برای فلزات سنگین مختلف به­دست آمد. عدد اتمی و ظرفیت کاتیون­ها دو عامل اساسی در میزان حذف گزارش شدند [۳۹]. نتایج راندمان جذب به صورت زیر می ­تواند خلاصه گردد: Cu > Fe > Mn > Al > Mg.
جدول ۴-۳ درصد اختلاط بهینه‌ی جاذب برای جذب فلزات سنگین]۳۹[

۳-۱-۳-۱- سطح عملکرد «خدمت‌رسانی بی‌وقفه
ساختمانی دارای سطح عملکرد «خدمت‌رسانی بی‌وقفه» است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد ۱ (قابلیت استفاده بی‌وقفه) و اجزای غیرسازه‌ای آن دارای سطح عملکرد A (خدمت‌رسانی بی‌وقفه) باشند. در مجموع می‌توان گفت در سطح عملکرد A-1 خسارت کلی ساختمان بسیار کم است.
سطح عملکرد ۱ در اجزای سازه‌ای (S-1) و سطح عملکرد A در اجزای غیرسازه‌ای (N-A) بطور کامل در زیر توضیح داده شده است[۲۷].
۳-۱-۳-۱-۱- سطح عملکرد ۱ برای اجزای سازه‌ای- قابلیت استفاده بی‌قفه (S-1)
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سطح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه به سطح عملکردی اطلاق می‌شود که پیش‌بینی شود بر اثر وقوع زلزله مقاومت و سختی اجزای سازه تغییر قابل توجهی پیدا نکند و استفاده بی‌وقفه از آن ممکن باشد. بنابراین در اعضای سازه‌ای سختی و مقاومت اعضا تقریباً تغییری نمی‌کند و تغییر شکل ماندگار و ترک‌خوردگی در اعضا ایجاد نمی‌شود [۲۷].
۳-۱-۳-۱-۲- سطح عملکرد A برای اجزای غیرسازه‌ای- خدمت‌رسانی بی‌وقفه (N-A)
سطح عملکرد خدمت‌رسانی بی‌وقفه به سطح عملکردی اطلاق می‌گردد که پیش‌بینی شود اجزای غیرسازه‌ای بر اثر زلزله دچار خرابی بسیار جزئی شوند، به‌گونه‌ای که خدمت‌رسانی ساختمان پیوسته انجام‌شود. بنابراین در اعضای غیرسازه‌ای تمام سیستم‌های لازم برای عملکرد ساختمان فعال باقی می‌مانند و دیوارهای داخلی و نما و سقف‌ها ترک نمی‌خورند. خرابی‌های ناچیز ایجاد می‌شود و سیستم تأسیسات و برق‌رسانی فعال باقی می‌مانند[۲۷].
۳-۱-۳-۲- سطح عملکرد «قابلیت استفاده بی‌وقفه»
ساختمانی دارای سطح عملکرد «قابلیت استفاده بی‌وقفه» است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد ۱ (قابلیت استفاده بی‌وقفه) و اجزای غیرسازه‌ای آن دارای سطح عملکرد B (قابلیت استفاده بی‌وقفه) باشند. در مجموع می‌توان گفت در سطح عملکرد B-1 خسارت کلی ساختمان کم است.
سطح عملکرد ۱ در اجزای سازه‌ای (S-1) و سطح عملکرد B در اجزای غیرسازه‌ای (N-B) بطور کامل در زیر توضیح داده شده است[۲۷].
۳-۱-۳-۳- سطح عملکرد «ایمنی جانی»
ساختمانی دارای سطح عملکرد «ایمنی جانی» است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد ۳ (ایمنی جانی) و اجزای غیرسازه‌ای آن دارای سطح عملکرد C (ایمنی جانی) باشند. در مجموع می‌توان گفت در سطح عملکرد C-3 خسارت کلی ساختمان متوسط است. سطح عملکرد ۳ در اجزای سازه‌ای (S-3) و سطح عملکرد C در اجزای غیرسازه‌ای (N-C) بطور کامل در زیر توضیح داده شده است[۲۷].
۳-۱-۳-۳-۱- سطح عملکرد ۳ برای اجزای سازه‌ای – ایمنی جانی (S-3)
سطح عملکرد ایمنی جانی به سطح عملکردی اطلاق می‌گردد که پیش‌بینی شود بر اثر وقوع زلزله خرابی در سازه ایجاد شود، اما خرابی‌ها به اندازه‌ای نباشد که منجر به خسارت جانی گردد. بنابراین در اعضای سازه‌ای سختی و مقاومت باقی‌مانده در تمام طبقات وجود خواهد داشت. سیستم باربر ثقلی عمل می‌کند و گسیختگی‌ دیوارها در خارج از صفحه آن‌ ها رخ نمی‌دهد. همچنین تغییر شکل‌های ماندگار در سازه بوجود خواهد آمد [۲۷].
۳-۱-۳-۳-۲- سطح عملکرد C برای اجزای غیرسازه‌ای- ایمنی جانی (N-C)
سطح عملکرد ایمنی جانی به سطح عملکردی اطلاق می‌گردد که پیشبینی شود اجزای غیرسازه‌ای بر اثر زلزله خطر جدی برای جان ساکنان بوجود نیاورد. بنابراین در اعضای غیرسازه‌ای از خطرات فروریزش اشیاء جلوگیری می‌شود، اما بسیاری از تأسیسات ساختمان و عناصر معماری صدمه خواهند دید [۲۷].
۳-۱-۳-۴- سطح عملکرد «آستانه فروریزش»
ساختمانی دارای سطح عملکرد «آستانه فروریزش» است که اجزای سازه‌ای آن دارای سطح عملکرد ۵ (آستانه فروریزش) باشند. در این حالت محدودیتی برای سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای وجودندارد (سطح عملکرد لحاظ‌نشده E). درمجموع می‌توان گفت در سطح عملکرد E-5 خسارت کلی ساختمان شدید است. سطح عملکرد ۵ در اجزای سازه‌ای (S-5) و سطح عملکرد E در اجزای غیرسازه‌ای (N-E) بطور کامل در زیر توضیح داده شده است[۲۷].
۳-۱-۳-۴-۱- سطح عملکرد ۵ برای اجزای سازه‌ای- آستانه فروریزش (S-5)
سطح عملکرد آستانه فروریزش به سطح عملکردی اطلاق می‌گردد که پیش بینی شود بر اثر وقوع زلزله خرابی گسترده در سازه ایجادگردد، اما ساختمان فرونریزد و تلفات جانی به حداقل برسد. بنابراین در اعضای سازه‌ای سختی و مقاومت باقی‌مانده ناچیز است، ولی ستون‌ها و دیوارها عمل می‌کنند. هم‌چنین تغییر شکل‌های ماندگار زیاد است و دیوارها و دست‌اندازهای مهارشده گسیخته می‌شوند. با توجه به شرایط به‌وجودآمده ساختمان در آستانه فروریزش است[۲۷].
۳-۱-۳-۴-۲- سطح عملکرد E برای اجزای غیرسازه‌ای- لحاظ‌نشده (N-E)
چنانچه برای عملکرد اجزای غیرسازه‌ای سطح عملکرد خاصی انتخاب نشده باشد، سطح عملکرد اجزای غیرسازه‌ای لحاظ نشده نامیده می‌شود. بنابراین در اعضای غیرسازه‌ای خرابی‌های گسترده ایجاد می‌شود. در شکل (۳-۳) سطوح عملکردی مجموع اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای از سطوح عملکردی با کمترین خرابی (S1+NA) تا سطوح عملکردی با بیشترین خرابی (S5+NE) بصورت شماتیک نشان داده شده است [۲۷].
۳-۲ –مفاصل پلاستیک
۳-۲-۱- کلیات
لنگر پلاستیک یک عضو برابر مقاومت خمشی مقطع عرضی کاملا تسلیم شده آن عضو است یعنی مفصل پلاستیک هنگامی در یک عضو سازه­ای ایجاد می­ شود که مقطع عرضی کاملا تسلیم شود.
برای اینکه پلاستیسیته شدن در کل مقطع عرضی عضو بوجود آید، مقطع باید کاملا شرایط فشردگی را برآورده کند.در حقیقت ضوابط محدودکننده­ی مربوط به لاغری به همین علت در آیین­ نامه­ های طراحی فولادی وضع شده است.بنابراین در صورت لاغری عضو، پیش از آن­که از تمام ظرفیت عضو استفاده شود عضو دچار کمانش­های محلی و کلی شود،
ظرفیت لنگر پلاستیک^[۷۲] یک مقطع عرضی بستگی به تنش تسلیم مصالح و هندسه­ی مقطع دارد[۲۷].
۳-۲-۲-مدل سازی غیر خطی سازه واختصاص مفاصل پلاستیک
به منظور انجام تحلیل های غیرخطی روی سازه و مدل سازی رفتار غیرخطی آن باید مفاصل پلاستیک را به اعضا با توجه به نوع رفتارشان اختصاص داده و سپس تحلیل های غیرخطی را روی سازه انجام دهیم. اختصاص مفاصل پلاستیک پایه اغلب نرم افزارهای تحلیل غیر خطی از جمله SAP2000 , ETABS تشکیل می دهد. اساس این روش بر اختصاص مفصل پلاستیک در طول المان های الاستیک استوار است. یعنی در مقاطعی از المان که احتمال میرود به مقاومت پلاستیک خود برسند، یک مفصل پلاستیک اختصاص داده میشود .یک مفصل پلاستیک، یا رابطه غیر خطی نیرو- تغییر شکل را برای یک مقطع مشخص (در اعضای تغییرشکل کنترل) یا حد تسلیم اعضا ( در اعضای نیرو کنترل) را تعریف می‌کند.
در ادامه انواع مفصل های پلاستیک که در مدلسازی غیر خطی در این پایان نامه به کار میرود اشاره خواهد شد که عبارتند از:
۱-گروه اول، مفاصل تغییر شکل کنترل هستند که با رابطه نیرو-تغییر شکل تعریف میشوند
۲- گروه دوم، مفاصل نیرو کنترل هستند که بر اساس حداکثر نیروهای کششی و فشاری ویا اندرکنش آن ها با لنگرهای خمشی تعریف میشوند.
مرجع اختصاص مفاصل پلاستیک در این پایان‌نامه، دستورالعمل‌ بهسازی لرزه ای ایران، برمبنای FEMA-356 تدوین شده است[۲۷و۳۳]
۳-۲-۲-۱- گروه اول- مفاصل تغییر شکل کنترل
الف- مفصل خمشی (M) و مفصل خمشی- نیروی محوری (PMM)
تلاش‌های داخلی در تیرها و ستون‌های قاب خمشی به ترتیب خمشی و خمشی- محوری است. از طرفی تغییر شکل‌های پلاستیک در این اعضاء تحت بارهای جانبی زلزله، معمولاً به‌صورت مفصل‌های پلاستیک در ابتدا و انتهای تیرها و ستون‌ها ظاهرمی‌گردد. بنابراین در قاب‌های خمشی لازم است به دو انتهای تیرها مفصل پلاستیکی خمشی(M) و به دو انتهای بالا و پایین ستون‌ها، بایستی مفصل خمشی- محوری(PMM) اختصاص داده شود. رابطه لنگر- دوران یک مفصل پلاستیک خمشی در حالت کلی بصورت شکل(۳-۳)تعریف می‌گردد.

شکل(۳-۳): رابطه لنگر-دوران در مفصل پلاستیک خمشی
در شکل مذکور رابطه لنگر-دوران مفصل پلاستیک خمشی برای لنگر مثبت و منفی، متقارن فرض‌شده‌است. در حالت کلی برای مقاطع خمشی نامتقارن، این رابطه نامتقارن می‌باشد. از نقطه A تا نقطه B لنگر داخلی مقطع به لنگر پلاستیک می‌رسد و در واقع تا نقطه B رابطه لنگر دوران خطی است. در نقطه B متناظر با شکیل مفصل پلاستیک و آغاز دوران پلاستیک در مقطع است. بسته به میزان دوران پلاستیک، عملکرد عضو در یکی از ترازهای IO(استفاده بی‌وقفه)، LS(ایمنی جانبی)، CP(جلوگیری از فروریزش) قرارمی‌گیرد. موقعیت این ترازها در شکل قبل نشان‌ داده ‌شده ‌است. در نقطه C، مقطع به حداکثر مقاومت خمشی خود می‌رسد و بعد از آن ضمن افت مقاومت تغییر شکل‌های پلاستیک تا حداکثر مقدار خود در E توسعه می‌یابد و در این نقطه شکست خمشی در مقطع رخ‌ می‌دهد. رابطه لنگر- دوران مفصل پلاستیک خمشی- نیروی محوری(PMM) مشابه رابطه لنگر-دوران مفصل پلاستیک خمشی(M) می‌باشد، با این تفاوت که این رابطه سازگار با سطح اندر کنش بار محوری و لنگر خمشی می‌باشد[۲۷].
شکل(۳-۴):روند تشکیل مفاصل پلاستیک
ب- اصلاح مفصل اتوماتیک در تیرها، ستون‌ها
نرم افزار Sap2000 مفاصل خمشی و خمشی- نیروی محوری را بطور اتوماتیک اختصاص می‌دهد که باید تمامی مفاصل اتوماتیک می‌بایست یک مرتبه به مقاطع اختصاص می‌یابد و مجدداً اصلاح شوند. اصلاح مفاصل اتوماتیک تیرها، ستون‌ها به ترتیب طبق شرایط جدول(۶-۷)، (۶-۸) دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ایران انجام می‌گیرد. اصلاحات مفاصل شامل موارد زیر می‌باشد:
۱-اصلاح پارامترهای نمودار لنگر- دوران.
۲-اصلاح پارامترهای معیارهای پذیرش(در صورت نیاز به ارزیابی عملکردی[۲۶و۲۸]

ب ـ ممنوعیت ورود به منازل بدون اذن
شریعت مقدس اسلام به مسئله احساس آرامش و امنیت مردم در شئون زندگی و امور داخلی شان ارزش و اهمیت بسیار قائل است. در آیات قرآن و سنت اسلامی، ورود به منازل اشخاص منوط به استیناس و استیذان شده است. استیناس یعنی هنگام ورود به منزل باید خود را معرفی کرد تا صاحب خانه شخص مراجعه کننده را بشناسد و اگر تمایل داشت، درب خانه را به روی وی بگشاید و استیذان یعنی جلب رضایت صاحب منزل قبل از ورود به آن. این دو موضوع مهم شرط تفتیش و بازرسی منازل اشخاص به حساب می آیند.
خداوند متعال در قرآن مجید می فرمایند:
«یا ایهاالذین اموا لاتدخلوا بیوتاً غیر بیوتکم حتی تستأنسوا و تسلّموا علی اهلها ذلکم خیرلکم تذکرون * فأن لم تجدوا فیها احداً فلاتدخلوها حتی یوذن لکم ان قبل لکم ارجعو فارجعوا هو ازکی لکم و الله بما تعلمون علیم».
«ای کسانیکه ایمان آورده اید، به خانه هایی که خانه های شما نیست داخل مشوید تا اجازه بگیرید و بر اهل آن سلام گویید. این برای شما بهتر است، باشد که پند گیرید. و اگر کسی را در آن نیافتید، پس داخل آن مشوید تا به شما اجازه داده شود واگر به شما گفته شد «برگردید» برگردید که آن برای شما سزاوارتر است و خدا به آنچه انجام می دهید داناست». ^[۳۴]
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مرحومه علامه طباطبائی در تفسیر آیه اول (آیه ۲۷) می فرماید: «مثلاً با یا الله گفتن یا سرفه کردن و مانند آن صاحب خانه را خبر کند که کسی هست که می خواهد داخل شود تا صاحب خانه آماده ورود او گردد، چه بسا در حالتی باشد که نخواهد کسی او را ببیند یا فردی از آن مطلع گردد. ^[۳۵]
قرآن مجید در جای دیگر چنین می فرماید: «واتوا البیوت من ابوابها».
«به منازل مردم تنها از در آنها وارد شوید»^[۳۶]
با وجود صراحت آیات مذکور در عدم ورود غیرمجاز به منزل و مسکن اشخاص، احادیث و روایات متعددی بر منع ورود بدون اذن نقل شده است. حکم پیامبر اسلام در قضیه سمره بن جندب از مهم ترین نمونه های تاریخی است که بر ممنوعیت ورود بدون اذن به خانه های مردم دلالت می نماید.
سمره بن جندب در منزل یکی از انصار یک درخت نخل داشت، که هر وقت و بی وقت جهت سرکشی به آن، بدون اذن صاحب خانه وارد منزل می شد. صاحب خانه پس از چند بار اعتراض به وی، نتیجه ای نگرفت و جهت رسیدگی موضوع به پیامبر (ص) مراجعه نمود. پیامبر ابتدا از سمره خواست که بدون اذن وارد خانه مرد انصاری نشود ولی سمره قبول نکرد. پیامبر از سمره خواست که از نخل خود صرفنظر کند و نخل دیگری و حتی تعداد بیشتری نخل در جای دیگری بجای آن دریافت کند. ولی سمره نپذیرفت. پیامبر فرمودند از نخل خود صرفنظر کن و به جای آن در آخرت نخلهای دیگری به تو خواهم داد، باز هم سمره قبول نکرد. در این حال بود که پیامبر به مرد انصاری دستور داد تا نخل را از ریشه بکند و در مقابل سمره بیندازد، و فرمودند «لاضرر و لاضرار فی الاسلام».^[۳۷]
صاحب کتاب «کنزالعمال» داستان تاریخی جالبی را از شخصی بنام ثور کِندی نقل کرده است.
ثور کندی می گوید: «عمر بن خطاب به هنگام زمامداری خود، در یکی از شبها، برای آگاهی از اوضاع و احوال شهر مدینه شب گردی می کرد. از خانه ای صدای آوازه خوانی و تغنّی شنید. بدون اطلاع صاحب خانه از دیوار آن بالا رفته و خطاب به صاحب خانه گفت: ای دشمن خدا! آیا گناه می کنی و گمان داری که خداگناه تو را از دیگران پنهان می دارد؟ صاحب خانه گفت: یا امیرالمؤمنین! بر من شتاب مکن، اگر من یک گناه انجام داده ام، شما سه گناه انجام داده ای، اول اینکه خداوند فرموده است: «تجسّس نکنید ـ لاتجسسواـ» و شما تجسس کرده ای. دوم اینکه خداوند فرموده است: «واتوالبیوت من ابوابها» یعنی از در وارد خانه شوید و شما از دیوار بالا آمده ای. سوم اینکه خداوند فرموده است: لاتدخلو بیوتاً غیربیوتکم حتی تستأنسوا، و تسلمو علی اهلها، «یعنی بجز خانه خودتان وارد هیچ خانه ای نشیود مگر بعد از آنکه صاحب خانه به شما اجازه دهد و به هنگام ورود بر اهل آن خانه سلام کنید».
شما بدون تحصیل اجازه و سلام بر خانه آمدی! عمر چون جوابی قانع کننده نداشت. گفت: اگر من تو را ببخشم، خوب می شوی و توبه می کنی. گفت: بلی، عمر او را نادیده گرفت و از خانه اش بیرون شد و رفت».^[۳۸]
همه فقها اعم از امامیه، حنفی، حنبلی، شافعی و ظاهری دفع کسی را که بدون اجازه به منزل دیگری وارد می شود جایز شمرده اند. با توجه به آیات قرآنی و روایت وارده نه تنها دفع متجاوز به حریم خصوصی و منازل افراد، جایز دانسته شده، بلکه قتل او در صورتیکه دفاع منوط به آن باشد، مباح و مشروع انگاشته شده است. فقهای امامیه پیرامون دفع متجاوز بر این عقیده اند: «اگر کسی وارد منزلی شود و صاحب منزل از ورود او جلوگیری کند ولی متجاوز بیرون نرود و دفاع منجر به مرگ متجاوز یا از بین رفتن عضوی از او شود، مدافع اگر شرایط مذکور در دفاع را رعایت کرده باشد مسؤول نمی باشد». ^[۳۹] فقهای امامیه جهت اثبات عقیده خود به احادیث زیر استناد کرده اند.
۱ـ «من دخل علی مومن داره محاربا، دمه مباح فی تلک الحال للمؤمن و هو فی عنقی». کسیکه با جنگ و ستیز وارد منزل مؤمنی شود، خونش در آن حال بر او مباح است من خونش را به گردن می گیرم».^[۴۰]
۲ـ عن جعفر عن ابیه (ع) قال: «ان الله لیمقت العبد یدخل علیه فی بیته فلا یقاتل».
«خداوند بنده ای را که متجاوزی وارد خانه اش شود و با او نجنگد دشمن می دارد».^[۴۱]
۳ـ عن رسول الله (ص) قال: «یبغض الله تبارک و تعالی رجلاً ـ او ان الله عز وجل یبغض الرجال یدخل علیه فی بیته فلایقاتل».
«خداوند کسی را که متجاوزی وارد خانه اش شود و با او نجنگد دشمن می دارد» ^[۴۲]
فقهای حنفی، حنبلی، شافعی و ظاهری همگی بر این عقیده اند که منزل مسلم مصون از تعرض متجاوز است و در صورت تجاوز به منزل شخص، وی می تواند با توجه به مراتب و شرایط خاص، متجاوز را دفع و حتی او را به قتل برساند. ^[۴۳]
ج ـ ممنوعیت استراق بصر
انسان خانه اش را محل امنی می داند که در آن از آنچه خداوند روا داشته بهره جوید و آزادانه به استراحت و آسایش بپردازد و از کلیه استمتاعات بهره مند گردد. در اسلام هتک ستر و نگاه کردن به هر آنچه نوعاً یا شخصاً در قلمرو حریم خصوصی قرار می گیرد ممنوع است. یکی از اموری که آسایش، آرامش و خوشبختی انسان را مکدّر و بلکه آزادی مشروعش را از او سلب و حرمت مسکنش را هتک می کند و حریم خصوصی وی را به مخاطره می اندازد، نگاه کردن اشخاص از لابلای شکافهای درها و پنجره ها و نظیر آن به منظور اطلاع از اموری است که در منزل رخ می دهد و صاحبِ خانه یا مالک محل، علاقمند به مخفی ماندن آن از دید دیگران است. خداوند عزوجل می فرماید:
«قل للمومنین یغضوا من ابصارهم و یحفظوا فروجهم ذلک ازکی لهم ان الله خبیرٌ بما یصنعون و قل للمومنات یغضض من ابصار هن و یحفظن فروجهن و لایبدین زینتهن الاماظهر منها…».
« به مومنان بگو چشمهای خود را «از نگاه به نامحرمان» فروگیرند و فروج خود را حفظ کنند، این برای آنها پاکیزه تر است. خداوند از آنچه انجام می دهید آگاه است. و به زنان با ایمان بگو چشمهای خود را از نگاه هوس آلود فرا گیرند و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را جز آن مقدار که ظاهر است آشکار ننمایند و…».^[۴۴] ابن اثیر در تفسیر این آیه می گوید: «این آیه، دستوری است که از جانب خداوند متعال به بندگان مؤمنش، که چشمان خود را از آنچه خداوند حرام کرده فرو گیرند و جز به آنچه بر آنها مباح است نظر نیندازند و دیدگان خود را از محارم فرو بندند.
صحیحه حماد بن عیسی از امام صادق (ع) نقل می کند، که آن حضرت فرمود: «روزی پیامبر (ص) در یکی از اطاقهایش بسر می برد که به ناگاه مردی از شکاف در به داخل اطاقش نگاه کرد. در این هنگام شانه ای در دست پیامبر (ص) بود، حضرت فرمود: اگر نزدیکت می بودم، با همین شانه چشمت را کور می کردم».
صحیحه ابن مسلم از امام باقر (ع) نقل می کند، که آن حضرت فرمود: «عورت مؤمن بر مؤمن حرام است و اگر کسی به مؤمنی در منزلش نگاه کند، در آن هنگام حق دارد چشمانش را کور کند».^[۴۵]
مطابق تعالیم اسلامی هیچ کس نمی تواند بدون اذن همسایه به خانه او خروجی دهد یا به ملک او پنجره باز کند. اما چنانچه شخصی مبادرت به این کار نمود همسایه نیز می تواند در مقابل، پنجره یا پرده بکشد، یا به نوعی مانع ایجاد کند که از دید همسایه جلوگیری کند.
نگاه کردن به خانمهای محجبه در دیدگاه اسلام ممنوع بوده و ناظر، مرتکب گناه نیز گردیده است.
اسلام استراق بصر را نقض حریم خصوصی افراد قلمداد کرده و بعضی از فقها دفع آن را جایز و بعضی واجب دانسته اند. ^[۴۶]
دـ ممنوعیت استراق سمع
استراق سمع در سنت اسلامی از اعمال زشت و نکوهیده می باشد. در تفسیر نورالثقلین به نقل از کتاب «خصال صدوق» از قول محمد بن مروان از مام صادق (ع) روایت نموده است که مروان گفته است من شنیدم آن حضرت فرمود:
«سه دست هستند که روز قیامت دچار عذاب الهی خواهند شد و [انان را برشمرد تا اینکه فرمود:] از جمله کسی که به مکالمه دیگران گوش دهد در حالی که آنان به این کار رضایت ندارند. به گوشهای چنین کسانی در روز قیامت سرب گداخته خواهند ریخت».^[۴۷]
همچنین در تفسیر نور الثقلین عکرمه از ابن عباس نقل کرده است که او گفت، من از پیامبر خدا (ص) شنیدم که در ضمن سخنان خود فرمود:
«هر کس به سخنان و گفتگوی دیگران گوش بسپارد در حالیکه آنان رضایت ندارند، در روز قیامت به گوشهای او «آنُک» یعنی سرب گداخته می ریزند. سفیان ثوری گفته است: منظور از کلمه «آنُک» در متن حدیث سرب است».^[۴۸]
هـ ـ ممنوعیت بدگمانی
منشأ و ریشه اصلی تجسس و تفتیش در امور خصوصی دیگران، بدگمانی نسبت به آنان می باشد. اسلام برای اینکه ریشه تجسس در امور مردم را بطور بنیادی از بین ببرد به افراد جامعه توصیه کرده تا از سوء ظن درباره همدیگر پرهیز کنند. در اسلام ظواهر حجیت دارند و نباید پیرامون ظواهر تجسس نمود.
خداوند متعال در آیه ۱۲ سوره حجرات فرموده است:
«یا ایها الذین اموا اجتنوا کثیرا من الظن ان بعض الظن اثم و…».
«ای کسانیکه ایمان آورده اید از بسیاری گمانهادرباره دیگران بپرهیزید، به راستی که برخی از گمانها گناه است و …».
در تفسیر آیه شریفه مذکور قرطبی چنین گفته است:
«در کتابهای صحیح بخاری و مسلم از ابوهریره نقل شده که پیامبر اسلام (ص) فرمود: از بدگمانی نسبت به دیگران بپرهیزید، چرا که آن حرفی که بر پایه سوء ظن و بدگمانی گفته شود، دروغ ترین سخنان است و…».^[۴۹]
همچنین در تفسیر قرطبی از پیامبر اسلام (ص) روایت است که فرمود:
«خداوند خون مسلمان، آبروی مسلمان و بدگمان بودن درباره او را حرام کرده است».^[۵۰]
و نیز امام علی (ع) در این باره چنین فرموده اند:
«سوء الظن یفسد الامور و یبعث علی الشرور».
«بدگمانی نسبت به دیگران کارها را تباه می سازد و شرارتها را بر می انگیزد».^[۵۱]
بیهقی در کتاب «سنن» با سند ویژه خود از گروهی از اصحاب پیامبر (ص) از آن حضرت نقل کرده است که رسول خدا (ص) فرمود:
«ان الامیر اذا ابتغی الرّیبه فی الناس، افسدهم».
«اگر زمامدار ملتی بخواهد بدگمانی های خود را دنبال کند ملت خود را به فساد و تباهی خواهد کشانید».^[۵۲]
از امام کاظم (ع) روایت شده است: