a 46/1 ± ۵۷/۱۴

۵۲/۱± ۱۳a

ماست پوبیوتیک

a,b 55/1 ± ۴۲/۹

۷۱/۱۴ ± ۸۹/۰a

ماست پروبیوتیک ۱۰% جاشیر

a,b 16/2 ± ۹

۸۵/۱۱ ± ۱/۱a,b

ماست پروبیوتیک ۲۰% جاشیر

c 56/1 ± ۲۸/۶

۸۵/۹ ± ۱/۱c

ماست پروبیوتیک ۳۰% جاشیر

مقادیر a, b, c در یک ستون نشانگر تفاوت در میانگین بعلاوه انحراف معیار نمرات ویژگی های حسی در هر نمونه می باشد.
فصل پنجم
بحث،
نتیجه گیری
و ارائه پیشنهادها
۵-۱ : بحث:
مطالعه حاضر در مورد خصوصیات فیزیکوشیمیایی ماست پروبیوتیک حاوی درصد های متفاوت جاشیر نشان داد که تغییرات اسیدیته در ماست های حاوی درصد های مختلف جاشیر نسبت به ماست کنترل فقط در روز هفتم تفاوتی معنی دار داشت ولی با بیشتر شدن درصد جاشیر و مدت زمان ماندگاری میزان اسیدیته نمونه ها طی نگهداری بیشتر شد بطوریکه بیشترین اسیدیته مربوط به ماست حاوی ۳۰ درصد جاشیر در روز آخر بود. با توجه به این نتایج مشخص می شود فعالیت باکتری ها در ماست طی مدت نگهداری متوقف نشده است. نتایج تحقیق مظلومی و همکاران (۲۰۱۱) در مورد اثر افزودن اینولین روی خصوصیات میکروبی و فیزیکوشمیایی ماست پروبیوتیک کم چرب اینولین تاثیر قابل توجهی روی اسیدیته نمونه های ماست پروبیوتیک حاوی اینولین (۱و ۲ درصد) با ماست کنترل طی روز های ۱، ۷ و ۱۴ نگهداری نداشت. بررسی اثر میوه های اژدها ( polyrhizus Hylocereus و Hylocereus undatus) روی خصوصیات فیزیکوشیمیایی ماست پروبیوتیک ( حاوی لاکتوباسیلوس کازئی، اسیدوفیلوس، بیفیدوس و ترموفیلوس) توسط زین الدین و بابا (۲۰۰۹) معلوم شد همه ماست های غنی شده با میوه اسیدیته بیشتری نسبت به ماست کنترل داشتند. بررسی اثر ترکیبات پری بیوتیک بر روی ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی توسط عبدالرضا آقاجانی و همکاران (۲۰۱۱) نشان داد که نمونه ماست کنترل بیشترین مقدار اسیدیته را در پایان دوره نگهداری داشت. تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) در زمینه جایگزینی شیر سویا با شیر گاو روی خصوصیات فیزیکوشیمیایی و میکروبی ماست پروبیوتیک حاوی ل. کازئی ثابت کرد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو با گذشت زمان نگهداری باعث افزا یش اسیدیته نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل شد.
میزان آب اندازی نمونه های ماست حاوی جاشیر نسبت به نمونه کنترل در همه روزهای آزمایش کمتر بود و تفاوت قابل ملاحظه ای داشت. احتمالا علت کاهش آب اندازی با افزایش درصد جاشیر وجود فیبر در جاشیر و نقش آن در جذب مولکول های آب بوده است. آریانا و مک گریو (۲۰۰۷) خصوصیات کیفی ماست پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی مخلوط با مقادیر متفاوت از پری بیوتیک ها ( اینولین با طول زنجیر کوتاه، متوسط و بلند) بررسی کردند و مشخص شد ماست حاوی اینولین با زنجیره بلند آب اندازی کمتری نسبت به ماست کنترل داشت. بر اساس مطالعه نفیسه دهقان و همکاران (۲۰۱۳) در زمینه اثر تلقیح کشت های میکروبی و درجه حرارت گرمخانه گزاری بر ماست حاوی لاکتوباسیلوس کازئی ثابت شد کمترین میزان آب اندازی در ماست گرمخانه گزاری شده در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد مشاهده شد. مظلومی و همکاران (۲۰۰۷) نشان دادند که افزودن اینولین به میزان ۲ درصد به ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس سبب کاهش میزان آب اندازی شده است. دیگر مطالعات نیز افزودن پری بیوتیک ها (لاکتولوز ، اینولین) به ماست را دلیل کاهش آب اندازی عنوان کردند )عبدالرضا آقاجانی و همکاران،۲۰۱۱؛ یگانه زاد و همکاران، ۲۰۰۸؛ آریانا و مک گریو، ۲۰۰۷؛ زین الدین و بابا ، ۲۰۰۹) . در صورتی که نتایج تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) نشان داد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو باعث کاهش معنی دار ویژگی های حسی نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل شد که احتمالا” به علت ضعیف شدن ژل کازئینی به علت جایگزینی شیر سویا با شیر معمولی در ماست می باشد. سفتی نمونه های ماست در طی ۲۱ روز به دلیل محکم تر شدن ژل کازئینی افزایش می یابد. وقتی که نسبت پروتئین کازئینی به غیر کازئینی برابر ۶/۴ باشد در مقایسه با نسبت ۲/۳ تا ۳/۳ نمونه ها سفت تر بودند. در تحقیق زین الدین و بابا (۲۰۰۹) معلوم شد همه ماست های غنی شده با میوه بطورکلی درصد آب اندازی بیشتر نسبت به ماست کنترل داشتند و علت آن بالا بودن آب فعال و نبود فیبر در میوه های اژدها ذکر شد. ضمنا هبستگی بالایی بین آب اندازی نمونه ها و زمان وجود دارد.
ارزیابی حسی نمونه های ماست مشخص کرد نمره ویژگی حسی احساس دهانی در ماست های حاوی مقادیر متفاوت جاشیر نسبت به ماست کنترل در روز اول (p=0.017) و روز بیست و یکم (p=0.000) دارای تفاوتی قابل ملاحظه و معنی دار بود. دیگر ویژگی های حسی نمونه های ماست شامل طعم، بو، آب اندازی و رنگ در روز اول و بیست و یکم با ماست کنترل اختلاف معنی داری نداشتند (p>0.05). نتیجه آزمون حسی با تحقیق مظلومی و همکاران (۲۰۱۱) که ثابت کرد ویژگی های حسی نمونه های ماست پروبیوتیک حاوی اینولین (۱و ۲ درصد) با ماست کنترل طی نگهداری بمدت ۱۴ روز اختلاف معنی داری نداشت همخوانی دارد و یافته برخی محققان (عبدالرضا آقاجانی و همکاران،۲۰۱۱؛ آریانا و مک گریو، ۲۰۰۷) نیز این مطلب را تایید می کند در صورتی که نتایج تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) نشان داد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو باعث کاهش معنی دار ویژگی های حسی نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل شد با افزایش میزان شیر سویا، میانگین طعم از خوب به سمت متوسط تغییر کرد. تولید ترکیبات حاصل از تخمیر شیر سویا و افزایش میزان اسیدیته ی نمونه ها، باعث کاهش میانگین طعم شد. مطالعه اثر ترکیبات پری بیوتیک بر روی ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی توسط عبدالرضا آقاجانی و همکاران (۲۰۱۱) ثابت کرد که نمونه های ماست حاوی پری بیوتیک (اینولین، لاکتولوزو الیگوفروکتوز) نسبت به ماست کنترل دارای بهترین خواص حسی بودند. بررسی آریانا و مک گریو (۲۰۰۷) در مورد خصوصیات کیفی ماست پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی مخلوط با مقادیر متفاوت از پری بیوتیک ها ( اینولین با طول زنجیر کوتاه، متوسط و بلند) ثابت نمود که نمره های عطر و طعم ماست حاوی اینولین با زنجیره بلند نسبت به ماست کنترل طی نگهداری قابل مقایسه بود البته نمره های عطر و طعم ماست حاوی اینولین با زنجیره کوتاه بطور قابل ملاحظه ای بالاتر از ماست حاوی اینولین با زنجیره بلند بود در حالی که بین ماست حاوی اینولین با زنجیره کوتاه و متوسط اختلاف قابل توجهی وجود نداشت.
در مطالعه حاضر با شمارش تعداد باکتری ل. کازئی طی نگهداری مشخص شد که بیشترین تعداد لاکتوباسیلوس کازئی در تمامی نمونه ها در روز هفتم مخصوصا درون ماست های پروبیوتیک حاوی ۱۰ درصد جاشیر و در روز بیست و یکم درون ماست پروبیوتیک حاوی ۲۰ درصد جاشیر مشاهده شد و تعداد باکتری ل. کازئی در نمونه های ماست با افزایش زمان ماندگاری کاهش یافت ولی در ماست حاوی ۲۰ درصد جاشیر این تعداد نسبت به روز اول ثابت ماند. با توجه به اینکه غلظت انرژی قابل سوخت و ساز برگ جاشیر ۹/۱۱میلی ژول بر کیلوگرم ماده خشک برآورد شد و میزان فیبر خام ۱۰۶ گرم و الیاف خام نیز ۹/۲۷ به ازای هر کیلوگرم ماده خشک گیاه برآورد شدکه در بعضی مطالعات دیگر میزان فیبر خام برگ های جاشیر را ۲۰۷ گرم بر کیلوگرم عنوان کردند (رحمن ابن عباسی، حسین معروفی، ۱۳۹۰؛ Coskun, Gulsen and Umucalilar, 2004 ) لذا ترکیبات مغذی موجود در جاشیر و احتمالا وجود عوامل محرک رشد و کربوهیدرات های غیر قابل هضم (فیبر) در این گیاه باعث افزایش بقاء پروبیوتیک شده است چرا که با وجود افزایش اسیدیته که عاملی برای کاهش رشد و بقائ پروبیوتیک ها محسوب می شود در ماست های حاوی درصد های مختلف جاشیر تعداد پروبیوتیک ها از محدوده حداقل مورد نیاز برای اعمال اثرات سلامت بخش (۱۰^۶ کلنی در میلی لیتر) حتی در پایان دوره نگهداری کمتر نشده است و به نظر می رسد عواملی غیر از اسیدیته بر بقای این باکتری ها تاثیر دارند که با مطالعه برخی محققین مثل یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸). از طرفی گیاه جاشیر دارای اسانس ضدمیکروبی است و هرچه غلظت آن در ماست بالاتر رفت میزان باکتری پروبیوتیک طی نگهداری کاهش یافت و مخصوصا در مورد ماست ۳۰ درصد صدق می کند ولی تعداد باکتری ها تا روز ۱۴ پس از تولید به ترتیب در نمونه حاوی ۱۰، ۲۰ درصد جاشیر، ماست پروبیوتیک و نمونه ۳۰ درصد مشاهده شد. همچنین می توان گفت که این گیاه اثر انتخابی روی پروبیوتیک داشت بدون اینکه روی باکتری های سنتی ماست تاثیری داشته باشد. برخی محققان گزارش دادند که تعداد ل. کازئی در ماست حاوی اینولین طی نگهداری در انواع نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل بیشتر بود (آریانا و مک گریو،۲۰۰۷؛ مظلومی و همکاران،۲۰۱۱؛ دونکور و همکاران۲۰۰۷؛ یگانه زاد و همکاران، ۲۰۰۸) و با نتایج داده های حاصله از تحقیق ما مشابه است. مطالعه دیگری (استر سندرا و همکاران، ۲۰۰۸) نیز نشان داد که افزودن فیبر لیمو به شیر تخمیر شده با لاکتوباسیلوس کازیی باعث رشد و بقای این پروبیوتیک طی مدت نگهداری شده است. مظلومی و همکاران (۲۰۱۱) به این نتیجه رسیدند که بیشترین تعداد باکتری لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس در روز اول درون ماست پروبیوتیک و این تعداد در روز چهاردهم در ماست حاوی ۲ درصد اینولین مشاهده شد. تعداد باکتری ل. اسیدوفیلوس در روز ۱ و ۷ در نمونه های ماست تفاوت معنی داری با ماست کنترل نداشت ولی در روز ۱۴ این تفاوت قابل ملاحظه بود. تعداد ل. اسیدوفیلوس در همه نمونه ها طی نگهداری بمدت ۱۴ روز نسبت به روز اول کاهش یافت. آریانا و مک گریو (۲۰۰۷) گزارش دادند تعداد لاکتوباسیلوس در ماست های حاوی اینولین بیشتر از دیگر ماست ها بود همچنین بیشترین تعداد ل. کازئی در تمام نمونه های ماست در هفته اول مشاهده شد و این تعداد در همه ماست ها طی دوره نگهداری کاهش یافت. طبق تحقیق دونکور و همکاران (۲۰۰۷)، در ماست حاصل از فعالیت باکتری های سنتی ماست و باکتری های پروبیوتیک (لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس کازئی) مخلوط با درصد های مختلف طی ۲۸ روز نگهداری در یخچال ثابت شد که پروبیوتیک ها در ماست حاوی پودر نشاسته ذرت (دارای آمیلوز بالا) بقای بیشتر ی نسبت به ماست کنترل طی مدت نگهداری شد. نتایج تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) نشان داد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو موجب افزا یش تعداد کلی باکتری های پروبایوتیک نمونه های ماست شد و نمونه های حاوی ۱۰ و ۲۰ درصد سویا در پایان ۲۱ روز حداقل تعداد باکتری های پروبایوتیک مورد نیاز برای اثر درمانی (۱۰^۶ CFU/g) را دارا بودند.
( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۲ : نتیجه گیری:
بطور کلی نتایج آزمون ها نشان داد که ماست کنترل و نمونه ۳۰ درصد به ترتیب دارای کمترین و بیشترین میزان اسیدیته بودند. کمترین میزان آب اندازی را طی مدت نگهداری نمونه ۳۰ درصد داشت. بالاترین نمره حسی در روز اول مربوط به نمونه ۱۰ درصد و در روز بیست و یکم به ماست کنترل تعلق گرفت. بیشترین تعداد باکتری پروبیوتیک در کل دوره نگهداری به ترتیب در نمونه ۱۰ و ۳۰ درصد و ماست کنترل و در روز هفتم و این تعداد در روز بیست و یکم در ماست پروبیوتیک حاوی ۲۰ درصد جاشیر مشاهده شد که احتمالا به دلیل وجود مواد مغذی و فیبر در جاشیر است. ضمنا احتمال دارد فیبر موجود در گیاه نقش پری بیوتیک داشته باشد که نیاز به تحقیقات بیشتری است تا این مطلب به اثبات برسد. در هر حال می توان توصیه نمود که از جاشیر در ماست پروبیوتیک استفاده گردد.
۵-۳ : ارائه پیشنهادات:
پیشنهاد می شود موارد زیر به عنوان تحقیقات مکمل روی محصول این تحقیق ( ماست جاشیر) انجام گردد
بررسی خواص تغذیه ای و میزان ویتامین ها و مواد معدنی ضروری در ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی و ماست جاشیر و مقایسه این دو طی مدت نگهداری
بررسی خواص آنتی اکسیدانی و دیگر خواص ضد بیماری ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی و جاشیر
انجام تحقیق مشابه با باکتری های پروبیوتیک دیگر
References

• W. C. Evans, Trease and Evans, (1989). Pharmacognosy, 13th ed., London, Bailliere Tindall.

• V. A. Mozaffarian, (1996). Dictionary of Iranian Plant Names, Tehran, Farhang Moaser, (In Persian).

• A. Zargari, Medicinal Plants, (1988), Vol. 12, Tehran. Tehran University Publications.

نمودار شمارۀ ۴-۷ مدل پارادایمی‌پدیده « توسعه نیافتگی‌فرهنگی»
پدیده
۴-۲-۲-۶ پدیده «توسعه نیافتگی‌فرهنگی»
«توسعه نیافتگی‌فرهنگی» پدیده دیگری است که از داده‌ها بیرون کشیده شده است. توسعۀ فرهنگی به حالتی گفته می‌شود که در آن انسان‌‌ها هم از نظر مادی و هم از نظر معنوی متناسب با هم دیگر از تغییراتی متأثر گردند یعنی گرایش‌‌ها، باورها، ارزش‌ها و افکار انسان‌‌ها در تناسب با تغیر وتحولات مادی جامعه به سوی پیشرفت حرکت کنند. توسعه نیافتگی‌فرهنگی برعکس ‌‌‌این تعریف است. یعنی وضعیتی که در آن سطح توسعۀ فرهنگی افراد یا ثابت مانده باشد و دچار تغییر نشده باشد یا هم تغییر‌اندکی دچار شده باشد. دربحث از توسعه باید زیر ساخت‌ها و بافت فرهنگی جامعه در نظرگرفته شود. باید جنبه‌‌های مادی فرهنگ متناسب جنبه‌‌های فکری و معنوی دچار تغییر شوند. عدم توسعۀ فرهنگی مانع اصلی در توسعۀ اجتماعی است . اگر سطح توسعۀ فرهنگی در جامعه بالا باشد فرایند توسعۀ اجتماعی سرعت می‌گیرد ولی اگر بین‌‌‌ این دو جنبه فرهنگ فاصله باشد توسعۀ اجتماعی به تأخیر می‌افتد.
برای پدیده عدم توسعۀ فرهنگی شرایط علّی متفاوتی وجود دارد. اولین عامل در توسعه نیافتگی‌فرهنگی بحث «تهاجم فرهنگی» است. «تهاجم فرهنگی» حالتی است که ارزش‌ها، هنجارها و فرهنگ یک کشور به علت نفوذ ارزش و هنجارهای فرهنگی خارج از آن کشور در معرض خطر وآسیب قرار گیرد. «تهاجم فرهنگی» بیشتر برنامه ریزی شده است و منجر به استیلای سیاسی و اقتصادی کشور مهاجم می‌شود. ورود عناصر و اجزاء فرهنگ بیگانه به کشور دیگر باعث می‌شود که فرهنگ متمدن آن جامعه در معرض خطر قرار بگیرد. اگر درکشوری ‌‌‌این وضعیت حاکم شود توسعه نیافتگی ‌فرهنگی اتفاق می‌افتد زیرا بین فرهنگ سنتی و ملی آن کشور و فرهنگ کشور مهاجم اختلاف بوجود می‌آید. در نتیجه تهاجم فرهنگی از یک طرف باعث عقب ماندگی فرهنگی و از طرف دیگر باعث می‌شود که آن جامعه نتواند به توسعۀ اجتماعی برسد.
( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

دومین عامل تأثیرگذار در «توسعۀ‌نیافتگی فرهنگی» «تبعیض‌گروهی و قومی» است. تبعیض یعنی برخورد و رفتار نابرابر با انسان‌ها. با توجه به این تعریف تبعیض گروهی و قومی‌حالتی است که در جامعه همه گروه‌‌ها و قومیت‌‌ها به یک چشم دیده نشوند و در دادن امکانات و تجهیزات بین آن‌ ها تفاوت گذاشته شود. ‌‌‌این نوع تبعیض باعث می‌شود حقوق افراد و گروه‌‌ها بنابر علل نژادی، زبانی، سیاسی، تمایلات جنسی، آسیب‌‌های بدنی و یا تمایلات دینی متفاوت باشد. هرچقدر تبعیض بین گروه‌‌های قومی، دینی و زبانی در جامعه بیشتر باشد ضمن ‌‌‌این که باعث می‌شود که مشارکت در جامعه پایین بیاید و دلسردی و انزجار در جامعه ‌‌‌ایجاد شود، منجر به توسعه نیافتگی در جامعه می‌شود. موسوی خامنه^[۱۰۸] معتقد است‌که «اقلیت‌ها بخشی از مردم جامعه هستند. باید ببینیم آن‌ ها چه مناسباتی با جامعه بزرگ‌تر دارند، چگونه شکل گرفته‌اند، و شرایط قبلی و فعلی آن‌ ها چه هست؟ اگر جامعه بخواهد به توسعۀ اجتماعی برسد اقلیت‌‌ها چون بخشی از جامعه هستند و برای ‌‌‌این‌که به جامعه احساس تعلق بکنند باید در برنامه‌ها دخالت و مشارکت داده شوند. ما نمی‌توانیم بدون در نظرگرفتن اقلیت‌ها و قومیت‌ها انتظار توسعۀ اجتماعی داشته باشیم و تجربه جهانی‌‌‌ این را نشان می‌دهد. ممکن است با فشار صورت گیرد اما انسجام لازم را ندارد. در نظرنگرفتن حقوق آن‌ ها جامعه را در معرض چندپارگی قرار می‌دهد و در بلندمدت نمی‌تواند نتایج خوشایندی برای جامعه داشته باشد». سومین عامل در توسعه‌نیافتگی فرهنگی «فساد اداری» است. فساد اداری به حالتی گفته می‌شود که در آن نیروهای شاغل در ادارات مختلف جامعه از قدرت وجایگاه خود سوءاستفاده نموده و ازآن درجهت منافع شخصی یا گروهی عمل کنند. «فساد اداری» شامل‌کم‌کاری، پارتی‌بازی، کاغذبازی، اختلاس و … می‌گردد. از طرف دیگر «فساد اداری» به این معناست که شخص با تجاوز از تعهدات قانونی خود از موقعیت و امکانات اداری جهت کسب منافع خود آن هم از طریق غیر قانونی استفاده کند. به طورکلی «فساد اداری» باعث می‌شود که حقوق و مطالبات اصلی شهروندان وگروه‌های اجتماعی درجامعه پایمال شود. هر چقدر «فساد اداری» بیشتر باشد توسعۀ اجتماعی مشکلات بیشتری خواهد داشت. اگر «فساد اداری»‌که خود نشان‌های از «توسعه‌نیافتگی فرهنگی» است در جامعه از بین رود جامعه هم توسعۀ اجتماعی و هم توسعه ‌فرهنگی به دست می‌آورد. پرچمی^[۱۰۹] معتقد است که «یکی از عناصر دیگری که نمی‌گذارد برنامه‌‌ها خوب اجرا شوند فساد است. فساد نمی‌گذارد هیچ برنامه‌ای در این کشور محقق شود. هرجا دست می‌گذاریم برنامه خوب است ولی وقتی به مرحله اجرای آن می‌رسیم فساد اجرای آن را مختل کرده است. حالا چکار باید کرد؟ باید با خود فساد مقابله کرد. باید درابتدا هویت ملی را خیلی زیاد تقویت کرد. افراد باید احساس هویت ملی بکنند. فساد دو وجه دارد: یکی وجهی‌که می‌خواهد نظارت کندکنترل کندکه فساد نشود، وجه دیگر آن طرفی است که که می‌خواهد از فساد بهره‌مند شود. اگر هر دو وجه هویت ملی قوی‌ای داشته باشند فسادکمتر خواهد شد. از هویت ملی قوی‌تر ‌‌‌ایمان و عتقاد دینی است که باید تقویت بشود. اگر از زاویه ملی نگاه کند وقتی می‌بیند که ‌‌‌این کار کشورش را ضعیف می‌کند انجام نمی‌دهد پس‌‌‌اینجا هویت ملی کارساز است. همچنین ممکن است بگوید ‌‌‌این کار حرام است درآن صورت هویت دینی است که کارایی داشته است».
عامل چهارم‌که باعث «توسعه‌نیافتگی فرهنگی» می‌شود «تنش فرهنگی» است. هنگامی‌ حالت «تنش فرهنگی» اتفاق می‌افتد که یا فرهنگ‌‌های قومی، دینی و زبانی مختلف یک جامعه در مقابل هم قرار بگیرند و حالت تعادل فرهنگی بین آن‌ ها وجود نداشته باشد یا‌‌‌ اینکه فرهنگ سنتی و فرهنگ مدرن جامعه در تعارض و تقابل جدی با هم قرار بگیرند. «تنش فرهنگی» فرهنگ ملی وکلان یک کشور را به خطر می‌اندازد. اگر تنش فرهنگی‌که در آن مناسبات و تعاملات مسالمت‌آمیزی بین فرهنگ‌های گروهی مختلف وجود ندارد، شدید باشد آن جامعه به حالت توسعه نیافتگی فرهنگی گرفتار می‌شود.
«تضاد سنت ومدرنیته» عامل علّی دیگری است‌که بر «توسعه‌نیافتگی‌فرهنگی» تأثیر می‌گذارد. سنت برحاکمیت وارجحیت ارزش‌های دینی وسنتی بر ارزش‌های مدرن تاکید دارد و به این دلیل مدرنیسم را به چالش می‌کشانند. در مقابل مدرنیته سعی می‌کند از عرصه تعاملات اجتماعی سنت‌زدایی کند. جامعه باید تلاش کند که بین سنت و مدرن آشتی ‌‌‌ایجاد کند. جامعه از یک طرف از نظر مادی در معرض تکنولوژی و فناوری نوین دنیا قرار گرفته است و از طرف دیگر از نظر فکری و ‌اندیشه‌ای همچنان در سنت‌ها و گذشته خود باقی مانده است. باید برنامه‌‌‌ای در نظر بگیریم که در آن سنت و مدرنیسم را آشتی دهیم. از یک طرف به ارزش‌های مثبت سنتی پایبند باشیم و از طرف دیگر ارزش‌های مدرن مثبت که با ارزش‌های جامعه ما سازگار هستند را کسب کنیم ‌‌‌این راه توسعۀ اجتماعی درکشور است زیرا نه می‌شود سنت خودمان را فراموش کنیم و آن را به طور کلی کنار بگذاریم و نه مقدور است که از تجلیات فرهنگ مدرن چشم بپوشیم. بنابراین باید حالت تعادلی در جامعه ‌‌‌ایجاد شود تا توسعۀ اجتماعی میسر شود. شیخی^[۱۱۰] معتقد است « جامعه ما هنوز طرفدار سنت‌ها است. ضمن ‌‌‌این‌که باید سنت‌ها را حفظ کنیم با بومی‌سازی زمینه‌های فرهنگی مدرن از آن زمینه‌ها استفاده کنیم. ما نمی‌توانیم منکر کامپیوتر، تلفن، … بشویم بایدآن‌ها را داشته باشیم و متناسب با فرهنگ از آن‌ ها استفاده و بهره برداری کنیم. »
آخرین عاملی‌که بر «توسعه‌نیافتگی فرهنگی» تأثیر می‌گذارد عامل«تأخرفرهنگی یا عقب‌افتادگی فرهنگی» است. «تأخر فرهنگی» نوعی عدم تعادل‌ فرهنگی است. در تأخر فرهنگی تمام اجزا و عناصر فرهنگ جامعه حرکت همسانی نخواهند داشت بلکه بعضی از ابعاد فرهنگی از جمله ابعاد مادی و تکنولوژیکی فرهنگ سرعت بیشتری در تغییر دارند و تغییر اندیشه‌ها، عقاید و ساختارهای اجتماعی درفرایند زمانی طولانی‌تری انجام می‌گیرد. «عقب ماندگی فرهنگی» باعث نابسامانی و ناهماهنگی در اجزاء فرهنگ می‌شود. همچنین «تأخر فرهنگی» می‌تواند تضاد مردم وگروه‌‌ها را با هم دیگر و با حکومت تشدید کند. در نتیجه اگر «تأخر فرهنگی» در جامعه ریشه دوانده وگسترش یابد از یک طرف «توسعه‌نیافتگی فرهنگی» اتفاق می‌افتد و ازطرف دیگر ‌‌‌این عامل باعث می‌شودکه در توسعۀ اجتماعی تأخیر جدی پیش بیاید.
دربحث «توسعه نیافتگی فرهنگی» دو عامل مداخله‌گر وجود دارد یکی «نوع حکومت» است. نوع حکومتی‌که در جامعه حاکم است بر «توسعه نیافتگی فرهنگی» تأثیر گذار است. اگر حکومتی که بر جامعه حاکم است بتواند بین گروه‌‌ها و قومیت‌‌های زبانی و نژادی مختلف یکسان سازی فرهنگی‌‌‌ ایجاد کند و روابط و تعاملات مسالمت آمیز بین آن‌ ها را بیشتر کند در آن صورت «توسعه نیافتگی فرهنگی» کاهش پیدا می‌کند. همچنین حکومت باید با فرهنگ‌‌های همسایه روابط احترام‌آمیز فرهنگی داشته باشد. همچنین بین فرهنگ و ارزش‌های سنتی و ارزش‌های مدرن تعادل‌‌‌ ایجاد کند. اگرحکومت بتواند معضل «تأخرفرهنگی» را حل‌کند به توسعه یافتگی فرهنگی و اجتماعی می‌رسد. اما اگر حکومتی در هر کدام از ‌‌‌این‌ها از خودش ضعف نشان دهد به تناسب ناتوانی در حل‌کردن آن‌ ها به توسعه نیافتگی فرهنگی دچار می‌شود. برای ‌‌‌این‌که ما به توسعۀ اجتماعی برسیم باید بتوانیم بر این مشکلات فرهنگی فائق بیابیم.
دومین عامل مداخله‌گر در پدیده «توسعه نیافتگی فرهنگی»، «توسعۀ علمی» است. توسعۀ علمی‌دارای دو جنبه توسعۀ کمی‌علمی ‌و توسعۀ کیفی علمی ‌است. توسعۀ کمی ‌علمی‌که به رشد علمی ‌معروف است شامل افزایش ظرفیت‌‌های فیزیکی انسانی و اجتماعی در حوزه علم است. مثلاً تعداد دانشجوها، تعداد اساتید، تعداد دانشگاه و… در کشور افزایش پیدا کند اما در توسعۀ کیفی علمی ‌علاوه بر این‌که بر رشد کمی ‌هم تاکید می‌شود بر تغییر نگرش‌‌ها و افکار، توان بهره‌گیری از ظرفیت‌‌های علمی، توانایی بکارگیری از نیروهای دانشگاهی تاکید می‌شود. اگر‌‌‌این دو جنبه از توسعۀ علمی‌در کنار هم و متناسب با دیگر ابعاد توسعه دچار تغییر بشوند منجر به توسعۀ فرهنگی و اجتماعی می‌شود ولی اگر بین ‌‌‌این دو فاصله بیفتد و توسعه‌کمی‌ علمی‌به توسعه کیفی علمی‌سبقت بگیرد در آن حالت می‌تواند چالش‌‌ها وآسیب‌‌های زیادی در کشور بیافریند. باقری^[۱۱۱] معتقد است «توسعۀ علمی‌که ما می‌بینیم توسعۀ کمی ‌است. از تخصص‌های افراد متخصص استفاده‌ای نمی‌شود. از یک طرف نیروهای متخصص تولید کردیم، از طرف دیگر از‌ ‌‌این متخصصان در جامعه بهره‌وری‌های لازم را نبرده‌ایم. در نتیجه ما توسعه فرمالیستی خواهیم داشت».
برای رهایی از پدیده «توسعه نیافتگی فرهنگی» راهبرد‌‌های چهارگانه زیر ارائه می‌گردد. اولین راهبرد «سیاست‌گذاری ‌فرهنگی» است. «سیاست‌گذاری فرهنگی» به حالتی اطلاق می‌شودکه در آن دولت و برنامه‌ریزان عرصه‌های مختلف برای حل و فصل چالش‌‌های فرهنگی موجود در جامعه سیاست‌‌های جدیدی متناسب با شرایط روز در نظر می‌گیرند. ‌‌‌این نشانگر ‌‌‌این است که سیاست‌‌های فرهنگی فعلی از پس حل معضلات موجود فرهنگی بر نمی‌آیند در نتیجه تغییر در سیاست‌ها را در پیش می‌گیرند. سیاست‌گذاری بین اهداف جامعه و برنامه ‌‌های اجرایی تعادل ‌‌‌ایجاد می‌کند. یعنی برای ‌‌‌این‌که جامعه پیشرفت کند باید جهت‌گیری‌‌ها و سمت وسوهای فرهنگی جدید تعیین کند. باید بتوانیم در جامعه سیاست‌‌های فرهنگی مناسب تدوین کنیم که بتوان به کمک آن‌ ها نه حتی بر چالش و آسیب‌‌های موجود فرهنگی پیروز شویم بلکه جامعه را از نظر فرهنگی و اجتماعی به سطح توسعه‌ای مناسب برسانیم.
دومین راهبرد برای رهایی از «توسعه نیافتگی فرهنگی»، «تقویت هویت ملی» است. هویت ملی می‌تواند «توسعه نیافتگی فرهنگی» را کاهش دهد. به عبارتی اگر ما بتوانیم از طریق تأکید بر هویت ملی میزان برخوردها و تنش‌‌های بین خرده فرهنگ دینی، سیاسی، زبانی و قومی‌ را کاهش دهیم در آن صورت می‌توان به کمک آن بخشی از «توسعه‌نیافتگی فرهنگی» را حل کنیم. همچنین «تقویت هویت ملی» می‌تواند بین افراد وگروه‌‌های موجود در جامعه اتحاد و همبستگی ‌‌‌ایجاد کند. ‌‌‌این اتحاد و همبستگی به نوبه خود می‌تواند سدی محکم در برابر تهاجم فرهنگی باشد. اگر ما هویت ملی و زبانی خود را تقویت‌کنیم ضمن ‌‌‌این‌که از برخوردهای فرهنگی در جامعه کاسته می‌شود می‌توانیم به توسعه یافتگی فرهنگی و اجتماعی نزدیک‌تر شویم.
توجه به «همه رشته‌‌های علمی» و «‌‌‌ایجاد رشته‌‌های متناسب با نیازهای جامعه» راهبردهای سوم و چهارمی ‌هستند که می‌توانند بر «توسعه یافتگی‌فرهنگی» تأثیر گذار باشند. ما باید بتوانیم تبعیض‌ها و پیش داوری‌های موجود در بین رشته‌‌های علمی‌کشور را از بین ببریم باید نگاه‌‌ها را نسبت به علوم تغییر دهیم. رشته‌‌های علمی ‌به فراخور موضوع، هدف و روش خود توانایی کارکرد و فایده‌مندی در جامعه را دارند. با فراگیری و پیشرفت رشته‌های علمی ‌در جامعه، تجهیزات و امکانات لازم را در نظر بگیریم. از طرف دیگر ما در اکثر حوزه‌ها نیاز به پرورش نیروهای متخصص، ماهر و کاردان داریم. باید بتوانیم از طریق توسعۀ علمی ‌‌‌این نیازها را رفع کنیم. اگر ما بتوانیم‌‌‌ این نگاه را نسبت به علوم و گرایش‌‌های علمی‌داشته باشیم آن وقت می‌توانیم توسعۀ فرهنگی بهتر پیاده کنیم.
راهبردهایی‌که برای پدیده « توسعه نیافتگی فرهنگی» درنظرگرفتیم دارای پیامدهایی‌هستند. اولین پیامد «تعامل فرهنگی» است. ‌‌‌این پیامد به حالتی اشاره دارد که در آن فرهنگ‌های مختلف جامعه دارای روابط مسالمت آمیز و احترام متقابل باشد. هرچه قدر موجودیت فرهنگ‌‌های مختلف جامعه بیشتر پذیرفته شود و هرچه قدر روابط بین آن‌ ها مسالمت آمیز تر باشد در آن صورت «توسعه‌یافتگی فرهنگی» بیشتر اتفاق می‌افتد و عمق ‌‌‌این توسعه یافتگی بالاتر می‌رود. پیامد دیگر ‌‌‌ایجاد «حس همکاری» در بین شهروندان و کنشگران اجتماعی است. عمق و گستردگی «توسعه یافتگی فرهنگی» باعث می‌شود زمینه برای «حس‌همکاری» درحوزه‌های مختلف بین گروه‌ها و افراد بیشتر شود. «کاهش تعصبات و اختلاف‌‌ها» ازدیگر پیامدهای «توسعه‌یافتگی فرهنگی» است. ‌‌‌این‌ها به وضعیتی اطلاق می‌شوند که میزان تعصبات، پیش داوری‌ها و اختلاف‌ها در جامعه پایین بیاید. هرچه قدر توسعه یافتگی بالاتر تعصبات، پیش‌داورها و اختلاف‌ها کمتر می‌شود. پیامدهای دیگر عبارت‌اند از « توسعۀ علمی‌کیفی» و « تناسب ورودی وخروجی دانشگاه‌‌ها». توسعه یافتگی فرهنگی باعث می‌شود که کارشناسان بتوانند در زمینه‌های علمی‌و دانشگاهی برنامه‌ریزی‌‌های مناسب طرح‌ریزی بشود. ‌‌‌این پیامدها حاکی از وضعیتی هستندکه درآن فقط به رشد دانشجو و افزایش‌تعداد دانشگاه و استاد توجه نشود بلکه بتوان بین رشد کمی‌ علم و کیفت دروس تدریس و آموزش مناسب هم هم ارتباط برقرار شود.
- دخالت دولت
- تأخر فرهنگی
- جامعۀ نفتی
- منابع طبیعی
توسعۀ از بیرون
شرایط علّی
میزان-شدت
زمان
زمینه
شرایط‌‌‌ مداخله‌گر
- جنگ تحمیلی
- نقش احزاب
- مهاجرت ها
راهبردها
- توجه به فرهنگ روستایی
-فراهم‌کردن‌امکانات برای روستاها
-برنامه‌های بلندمدت و کوتاه مدت
-رابطه‌بادیگرکشورها
- رشد اقتصادی
- تنوع شکل‌های سکونتی
- بهره‌برداری از منابع روستایی
- تقسیم‌کار بین دولت و مناطق‌کشور
- جلوگیری ازتقلیل گرایی در توسعه
-جلوگیری ‌ازوابستگی
پیامدها
نمودار شمارۀ ۴-۸ مدل پارادایمی‌پدیده « توسعۀ نامتوازن»
پدیده
۴-۲-۲-۷ پدیده «توسعۀ نامتوازن»
« توسعۀ نامتوازن» پدیده دیگری است که در این تحقیق از داده‌ها بیرون کشیدیم و به حالتی‌گفته می‌شود که در آن بین همه ابعاد توسعه ارتباط و پیوستگی وجود ندارد، سطح پیشرفت و توسعه یافتگی آن‌ ها با هم متفاوت است، از بعضی از پتانسیل‌‌ها و توانایی‌های اجتماعی استفاده لازم نمی‌شود، به طورکلی در این نوع توسعه تقلیل گرایی اتفاق می‌افتد یعنی یکی از ابعاد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی پر رنگ می‌شود و هزینه‌های اصلی در آن حوزه قرار داده می‌شود. هرچقدر کشوری در فرایند توسعه خود نگاه همسو به ابعاد توسعه نداشته باشد سخت تر می‌تواند در توسعه به موفقیت برسد. توسعه وقتی اتفاق می‌افتد که همه ابعاد توسعه همراه با هم دیده شوند و یکی بر دیگری ترجیح داده نشود. خانیکی^[۱۱۲] معتقد است که« همه را نمی‌شود با هم پیش برد ولی باید همه را با هم دید. من می‌گویم که آن الگویی از توسعه موفق است که توسعه را به عنوان مقوله پایدار و یا متوازن و هم زمان ببیند. بر این اساس حتماً مسائل نسبت به هم دیگر اولیت‌هایی دارند یعنی باید اولویت بدهند. درست است که دولت آقای خاتمی ‌بحث اصلی خود را جامعۀ مدنی توسعه سیاسی قرار داد ولی موفق‌ترین دستاوردهایش در حوزه اقتصاد بود برای ‌‌‌این که رابطه تنگاتنگی بین ‌‌‌این دو می‌دید ولی نه امرسیاسی را اقتصادی می‌دید و نه امر اقتصادی را سیاسی». همچنین عنبری^[۱۱۳] اعتقاد داردکه «‌‌‌این‌که اقتصاد مقدم برفرض توسعۀ اجتماعی و فرهنگی است فرض درستی نیست. ‌‌‌اینها باید با هم باشند که همه با هم اتفاق بیفتند. اگر ‌‌‌این فرض را نداشته باشیم ‌‌‌این چیزی را که الان هست و اتفاق افتاده را در آینده هم خواهیم داشت».
« توسعۀ نامتوازن » علل و عواملی دارد. اولین علت « دخالت دولت » است و آن به حالتی گفته می‌شود که در آن دولت متولی توسعه باشد و همه‌کارها، برنامه‌ها و ارزیابی‌ها از زیر نظر دولت عبور کنند. دولت می‌تواند نقش‌‌های متفاوتی در زمینه توسعه داشته باشد. دولت می‌تواند دخالت کند، مشوق باشد، نظارت کند، اجرا کنندۀ باشد، تسهیل‌گر باشد یا … اگر نقش دخالت را در پیش بگیرد در مراحل توسعه و توسعۀ اجتماعی خلل ‌‌‌ایجاد می‌شود. اگر دولت بزرگ باشد دخالت می‌کند اما دولت باید کوچک، هوشمند و چابک باشد. دولت باید اکثر وظایف خودش را به نهادها و سازمان‌ها واگذارد تا به کارهای اصلی خودش برسد. باید حدود رابطه مردم، نهاد ها و دولت مشخص شود. دخالت دولت باعث می‌شود که نهادهای مدنی و NGO‌‌ها(سازمان‌های غیردولتی) پا نگیرند. هر چه دخالت دولت کمتر باشد توسعه موفق تر خواهد بود. میرسندسی^[۱۱۴] عقیده دارد« دولت سه نقش دارد: سیاست‌گذاری و برنامه ریزی، کنترل و نظارت و اجرا. نیاز هست در توسعۀ اجتماعی دولت در دو بخش باشد یکی سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی و دیگری نظارت. اما اجرا نه. قرار نیست NGO‌‌ها تأسیس بشوند و خود دولت کارها را انجام دهد ‌‌‌این باعث می‌شود دولت متورم‌تر و چاق‌تر می‌شود. دولت باید تا جایی که می‌تواند خودش را بتکاند و وظایف خودش را به نهادهای واسط واگذار کند. دولت باید آگاه باشد که بدون توسعۀ اجتماعی پیشرفت اصلاً ممکن نیست». ‌‌‌ایمانی^[۱۱۵] عقیده دارد« دولت دقیقا باید جایی وارد شود که مردم توانایی ندارند. دولت باید بفهمد کجا به درد می‌خورد. دولت باید کوچک، هوشمند و چابک باشد. ‌‌‌این خصوصیات را اگر دولت داشته باشد می‌تواند در بحث توسعه موفق باشد ».
عامل علّی دوم «تأخر فرهنگی» است. «تأخر فرهنگی» به حالتی گفته می‌شود که فرهنگ مادی یعنی اشیاء، فناوری، امکانات و به طور کلی تمام جنبه‌‌های مادی، عینی و قابل لمس فرهنگ دچار تغییر و تحول شوند اما فرهنگ معنوی و فکری یعنی ارزش‌ها، اعتقادات، باورها،‌اندیشه‌‌ها و افکار و به طور کلی بخش‌‌های ذهنی و غیر قابل لمس فرهنگ در معرض تغییرات بسیار کمی‌ قرار بگیرند و یا در وضعیت فعلی باقی بمانند و تغییری نکند. در چنین حالتی پس‌افتادگی فرهنگی اتفاق می‌افتد. در نتیجه تأخرفرهنگی باعث شده که زمینه‌‌های مادی فرهنگ توسعه پیدا کنند و زمینه‌‌های معنوی و فکری آن در وضعیت ثبات و عدم تغییر باقی بمانند. هرچقدر تأخر فرهنگی در جامعه بیشتر باشد هزینه توسعۀ اجتماعی بیشتر خواهد بود و توسعۀ اجتماعی پیچیدگی بیشتری خواهد داشت اما اگر معضل تأخرفرهنگی و توسعۀ نامتوازن حل بشود توسعۀ اجتماعی آسان‌تر خواهد شد.
عامل دیگری‌که به عنوان شرط علّی «توسعۀ نامتوازن» هست مفهوم «جامعۀ نفتی ومنابع طبیعی» است. «جامعۀ نفتی و جامعه وابسته به منابع طبیعی» جامعه‌‌‌ای است که وابستگی بسیار زیاد به یکی از منابع طبیعی دارد. نفت از جمله مهمترین منابع ‌طبیعی است‌که وابستگی ‌بسیار زیادی ‌‌‌ایجاد می‌کند. جامعه ‌نفتی باعث می‌شودکه جامعه تمرکزگرا، استبدادی و رانتیر به وجود بیاید. نفت و منابع طبیعی به علت ‌‌‌این‌که پولی فراوان، مجانی و بی زحمت در اختیار دولت‌ها قرار می‌دهد باعث «توسعۀ نامتوازن» می‌شود و دولت‌ها با ‌‌‌این پول بادآورده سراغ توسعه نظامی، توسعۀ اقتصادی، صنعتی و سیاسی می‌رود و ابعاد دیگر توسعه از جمله توسعۀ اجتماعی و فرهنگی را مورد غفلت قرار می‌دهند. اگر دولت بتواند از پولی که از طریق نفت و منابع طبیعی عاید مملکت می‌شود جهت رفع نیازها، شکوفایی توانایی‌ها و استعدادها، توانمندسازی مردم و مناطق در مقابل آسیب‌‌ها و ارتقاء آگاهی اجتماعی بهره بگیرد در آن صورت می‌تواند نگاهی همه جانبه به توسعه داشته باشد. ‌‌‌این امر راه رسیدن به توسعه خواهد بود. در اینجا به چند مورد از نکاتی که در مصاحبه‌ها به «جامعۀ نفتی و وابستگی به منابع طبیعی» تاکید دارند اشاره می‌شود: «جامعه ما چون جامعه‌‌‌ای نفتی است تمرکزگراست و تمرکزگرایی همیشه وجود دارد چون دولت مرکزیست که همیشه تصمیم می‌گیرد و بودجه تخصیص می‌دهد^[۱۱۶]»،« منابع طبیعی خوب است اما متأسفانه ما به آن عادت کردیم و اگر بخواهیم ‌‌‌این رگ حیاتی را از جامعه بگیریم خیلی بار منفی دارد^[۱۱۷]»، « نفت می‌تواند ابزاری برای توسعه آسان تر و زودرس‌تر باشد، نفت می‌تواند موجب ظهور و بروز استعدادهای بیشتر باشد. ‌‌‌این‌که ما نفت داریم تنبل هستیم و تنبلی خود را با نفت توجیه می‌کنیم^[۱۱۸]. » اگر بتوان بین انسان، جامعه، توسعه و منابع نفتی و طبیعی تعادل ‌‌‌ایجاد کرد توسعه جامعه حالت متعادل، هموار و متوازن به خود می‌گیرد. اما ما شیوه استفاده از آن را به نحو مطلوب نمی‌دانیم. زارع^[۱۱۹] معتقد است که « اگر محیط زیست را نگهداری نکنیم از توسعه خبری نیست. ‌‌‌اینها (منابع طبیعی) خوب هستند اما جای‌‌‌ این‌که‌ این موهبت‌ها را تبدیل به نعمت بکنیم تبدیل به نغمت کردیم و خسارت وارد می‌کند. ما باید تجدید نظر اساسی در رابطه با محیط زیست بکنیم زیرا سرنوشت ما به آن گره خورده است».
«توسعۀ از بیرون» عامل علّی دیگریست که بر توسعۀ نامتوازن تأثیر می‌گذارد. «توسعۀ از بیرون» به دو صورت اطلاق می‌شود. حالت اول ‌‌‌این‌که امورات و اختیار توسعه یک کشور را کشوری خارجی برعهده بگیرد. در چنین حالتی مشکلات زیادی برای آن جامعه به وجود خواهد آمد زیرا جامعه بیرونی براساس پیش فرض‌‌ها، اصول و مبانی جامعه خودش تلاش دارد جامعه دیگری را به توسعه برساند در نتیجه موفق نخواهد شد زیرا اصل اساسی توسعه توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی هر جامعه و نیازها و مطالبات اجتماعی، اقتصادی، عرفی، دینی و سیاسی آن جامعه است. حالت دیگر توسعۀ از بیرون آن است که کشوری بخواهد اصول و مبانی الگوهای توسعه‌‌‌ای جامعه دیگر را وارد کند. در این صورت اگر هدف استفاده از تجربیات کشورهای دیگر باشد، توسعه آن‌ ها می‌تواند موفقیت‌آمیز خواهد باشد ولی اگر هدف ‌‌‌این باشد که جامعه خود را مثل جامعه دیگری کنند در آن صورت ناموفق خواهد بود. باقری^[۱۲۰] معتقد است که « وقتی مدل‌هایی وارد کشور شد بسیاری از افراد فکر می‌کردند که برای بهره‌وری از‌‌‌ این نظریه‌ها باید آن‌ ها را همان گونه که هست در جامعه بکار بگیریم. اگر بخواهیم ‌‌‌این گونه نگاه کنیم به جایی نمی‌رسیم. جامعه برای ‌‌‌این‌که بتواند از‌‌‌ این نظریه‌ها استفاده بکند باید به نیازها و ساختارهای خودش توجه کند. پس ‌‌‌این استفاده و بهره‌وری نمی‌تواند چشم بسته، ناسنجیده و بدون برنامه‌ریزی باشد. باید ببینیم چه نیازهایی داریم؟ نیازها را چگونه می‌شود رفع‌کرد؟ و چگونه می‌توان از تجربیات جوامع دیگر استفاده کرد؟ در واقع ‌‌‌این جا به فکر کارآمدی و بهره‌وری می‌افتیم».
در بوجود آمدن «توسعۀ نامتوازن» شرایط مداخله‌گر زیر تأثیرگذار هستند. اولین عامل «جنگ تحمیلی» بود. «جنگ تحمیلی» که ناشی از افکار ‌‌‌ایران‌ستیزی و استبدادی صدام بود باعث شد‌که بسیاری از توان و ظرفیت کشور در دهه ۱۳۶۰ از بین برود درنتیجه بعد ازجنگ بیشتر تلاش‌های مسؤلان برای جبران و تعمیر ویرانی‌های ناشی ازجنگ بود. وضعیت اقتصاد کشور نامناسب بود زیرا زیرساخت‌ها خسارت‌‌های زیادی دیده بودند. در نتیجه هدف اصلی‌کشور توسعۀ اقتصادی شد و شاخص‌های اساسی توسعۀ اقتصادی یعنی معیشت، فقر، رفاه، بیکاری و .. مورد نظر قرارگرفتند و ازشاخص‌‌های ابعاد دیگرتوسعه از جمله اجتماعی و فرهنگی غفلت شد. بر این اساس جنگ تحمیلی باعث که در دوره آقای ‌‌هاشمی‌توسعۀ اقتصادی، فنی و تکنولوژیکی مورد نظر قرار بگیرد و نگاه نامتوازن به توسعه به وجود بیاید. در دوره آقای خاتمی ‌نگاه نامتوازن ادامه پیدا کرد؛ توسعه سیاسی و آزادی‌های مدنی پر رنگ شد. در دوره آقای احمدی نژاد هم توسعۀ اقتصادی باز در اولویت قرار گرفت.

به عقیده بونتیس در بین این سرمایه های فکری، سرمایه انسانی مهم است به خاطر اینکه منبع نوآوری و بازسازی استراتژیک است که از یک جلسه طوفانی فکری یا یک رویاپردازی در اداره و یا کنار گذاشتن فیلهای قدیمی توسط کارکنان و یا از طریق بهبود مهارتهای شخصی و غیره حاصل میشود.
همچنین بونتیس به وجود یکسری روابط متقابل میان اجزاء سرمایه های فکری معتقد است به اینصورت که حتی اگر یک سازمان دارای سرمایه انسانی مناسب باشد ولی دارای یک سرمایه ساختاری مناسب نباشد نمیتواند از دانش قرار گرفته شده در افراد خود استفاده کند و بالتبع هم نمیتواند به سرمایه مشتری خود، پاسخ مثبتی دهد. (همان منبع)
بروکینگ^[۳۴](۱۹۹۷)
بروکینگ در طبقهبندی خود به داراییهای انسان محور و داراییهای زیر ساختاری و مالکیت معنوی و داراییهای بازار اشاره کرده است. منظور از داراییهای انسان محور، مهارتها، تواناییها، تخصص و سبکهای رهبری است و منظور از داراییهای زیر ساختاری، همهی تکنولوژیها، فرایندها و متدولوژیها است که یک سازمان را قادر میسازد و منظور از مالکیت معنوی، حق امتیاز و علایم یا مارکهای تجاری و دانش فنی است و منظور از داراییهای بازار، مشتریان، وفاداری مشتریان و کانالهای توزیع است. (همان منبع)
سویبی^[۳۵](۱۹۹۷)
سویبی طبقهبندی خود را بصورت ساختار داخلی، ساختار خارجی و شایستگی کارکنان ارائه کرده است. این طیقهبندی ایشان بنام ناظر دارایی نامشهود معروف است. منظور از شایستگی کارکنان همان سرمایه انسانی مطرح شده در طبقهبندیهای قبلی است و منظور از ساختار داخلی، سرمایه ساختاری یا سازمانی و منظور از ساختار خارجی، سرمایه مشتری یا ارتباطی است البته باید توجه داشت که سویبی چهار حوزه کلیدی را در سه جزء خود قرار داده که عبارتند از رشد، کارایی، پایداری و بازسازی. براساس این چارچوب یکسری شاخصهایی استخراج کردند. نمودار این طبقهبندی به صورت زیر است:
نمودار۲-۲. طبقه بندی سویبی از طریق چارچوب ناظر دارایی نامشهود
منظور از شایستگی فردی کارکنان، توانایی و ظرفیت آنها برای عمل کردن در موقعیتها و شرایط مختلف است و منظور از ساختار داخلی هم شامل فرهنگ رسمی داخل سازمان و نیز شامل حق امتیازها، مفاهیم، مدلها، پایگاه داده ها و سیستمهای داخلی است و ساختار خارجی شامل روابط سازمان با مشتریان، عرضه کنندگان شهرت و مارکهای تجاری است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

به عقیده سویبی شایستگی فردی کارکنان (سرمایه انسانی) برای یک سازمان حیاتی است بخاطر اینکه بدون وجود آن، سازمان قادر به فعالیت نیست و این شایستگی شامل مهارتها، آموزش، تجربیات و غیره است.
استوارت^[۳۶](١٩٩٧)
استوارت طبقهبندی خود را بصورت سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه مشتری ارائه کرد در این طبقهبندی سرمایه انسانی در واقع کارکنان یک سازمان است که مهمترین دارایی یک سازمان است و منظور از سرمایه ساختاری، دانش قرار گرفته شده در فناوری اطلاعات و همه حق امتیازها و طرح و مارکهای تجاری است و منظور از سرمایه مشتری، اطلاعات مربوط به بازار است که برای جذب و حفظ مشتریان بکار گرفته می شود. این طبقه بندی تاحدودی به طبقه بندی اولیه بونتیس مشابه است.
یوستک و همکارانش
یوستک و همکارانش، سرمایه فکری را به دو قسمت شامل کالاهای نامشهود و شایستگیهای نامشهود تقسیم میآنند که کالاهای نامشهود، داراییهایی هستند که میتوان آنها را خرید و فروش کرده و به نحو مناسب از آنها حفاظت و ذخیره کرد مانند کپی رایتها، علایم تجاری، طراحیها، دانش فنی، رازهای تجاری و فرانشیزها. همچنین ایشان و همکارانش معتقد هستند که این کالاهای نامشهود را میتوان به نمودار عینیتری ارزشگذاری کرد اما شایستگیهای نامشهود به عوامل متمایز و مشخصی از مزیت رقابتی اطلاق میشود که یک شرکت را از سایر رقبا متمایز میآند که شامل شایستگیهای نوآوری، شایستگیهای ساختاری، شایستگیهای بازاری و منابع انسانی است. ( چن گو^[۳۷] ، ٢٠٠۵)
پتی^[۳۸](٢٠٠٠)
در طبقهبندی سازمان برای همکاری و توسعه اقتصادی به دو سرمایه انسانی و سازمانی (ساختاری) اشاره میکند و سرمایه فکری را بصورت ارزش اقتصادی این دو مجموعه داراییهای نامشهود، سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری توصیف میکند.
سرمایه سازمانی به چیزهایی مانند مالکیت سیستمهای نرمافزاری، شبکه های توزیع و زنجیره های عرضه اطلاق میشود و سرمایه انسانی شامل منابع انسانی درون سازمان و منابع انسانی خارج از سازمان است که منابع انسانی درون و خارج سازمان شامل کارکنان و مشتریان و عرضه کنندگان. (پتی،۲۰۰۰)
چن و همکارانش^[۳۹](۲۰۰۴)
چن و همکارانش معتقد هستند که سرمایه فکری از چهار طبقه و عنصر زیر تشکیل شده است:
الف) سرمایه انسانی
ب) سرمایه مشتری
ج) سرمایه نوآوری
د) سرمایه ساختاری
ولی آنها معتقد هستند که این ساختار و اجزاء سرمایه فکری بسیار ضعف و شکننده است مگر اینکه با یکسری روابط مستمر و بهم پیوستهای حمایت شوند در واقع آنها بر روابط بین اجزاء سرمایه فکری تأکید بیشتری دارند تا بر اجزاء آن.
همچنین در یک طبقهبندی دیگر از سوی جامعه تکنولوژی های اطلاعاتی کمیسیون اروپایی سرمایه فکری به عنوان و بصورت یک جریان سرمایهای بهم پیوستهای بین اجزاء و عناصر سرمایهای آن در نظر گرفته شده است. (همان منبع)
در این طبقهبندی چن و همکارانش، منظور از سرمایه انسانی که در واقع مبنا و اساس سرمایه فکری است دانش، مهارتها و تواناییها و طرز فکر کارکنان درباره کسب و کار است. از نظر آنها در واقع این سرمایه انسانی است که میتواند دانش را به ثروت تبدیل کند و از طرف دیگر این سرمایه انسانی است که اشکال عملیاتی سه سرمایه دیگر را تعیین میکند. بطور دقیقتر، تعریف اجزاء سرمایه های فکری از نظر چن و همکارانش به شرح زیر است:
الف) سرمایه انسانی بیانگر دانش ضمنی فراگرفته شده در ذهن و افکار کارکنان است. سرمایه انسانی یک منبع مهم از نوآوری و بازآفرینی یک شرکت است و سرمایه انسانی بصورت ترکیبی از شایستگیها، طرز فکر و خلاقیت کارکنان تعریف میشود. شایستگی کارکنان در واقع بخش سخت افزاری سرمایه فکری است که شامل دانش، مهارتها و استعدادهای کارکنان و منظور از دانش فنی و دانشگاهی است و مهارتهای کارکنان در واقع توانایی انجام وظایف و تکالیف عملی کارکنان است که از طریق تمرین حاصل میشود و برخی از آنها از طریق تحصیلات بدست میآید. طرز فکرها در واقع بخش نرمافزاری سرمایه فکری است که شامل انگیزه برای کار و رضایت از کار است و در واقع به عنوان پیش شرطی برای نمایش شایستگیهای کارکنان در نظر گرفته میشوند. خلاقیت کارکنان آنها را قادر میسازد تا از دانش خود استفاده کنند و بطور مستمر نوآوری داشته باشند و بنابراین عامل مهم در گسترش وایجاد سرمایه فکری یک شرکت است.
ب) سرمایه ساختاری با سیستم و ساختارهای یک مؤسسه سر و کار دارد و در واقع روالها و روتینهای یک کسب و کار است. یک مؤسسه با سرمایه ساختاری قوی میتواند شرایط مساعد و مناسبی را برای استفاده و بهرهبرداری از سرمایه انسانی ایجاد کند و به سرمایه انسانی اجازه دهد تا از توان بالقوه خود نهایت استفاده را ببرد و بنابراین باعث افزایش سرمایه نوآوری و مشتری میشود.
سرمایه ساختاری را میتوان بصورت فرهنگ، ساختار سازمانی، یادگیری سازمانی، فرایندهای عملیاتی و سیستمهای اطلاعاتی تقسیم کرد. هر کدام از اجزاء سرمایه ساختاری میتوانند بر روی سه سرمایه دیگر و بخصوص سرمایه انسانی تأثیر بگذارند و متقابلاً از آنها تأثیر بپذیرند برای مثال یک فرهنگ قوی میتواند عامل مهمی در انگیزش کارکنان باشد. سرمایه نوآوری با ارائه ترکیب جدیدی از عوامل حیاتی و ضروری تولید در درون یک سیستم تولیدی اطلاق میشود، این سرمایه میتواند شامل محصولات جدید، تکنولوژی های جدید، بازار جدید، مواد جدید و ترکیب جدید باشد با افزایش اهمیت دانش، سرمایه نوآوری به جزء مهمی از سرمایه فکری تبدیل میشود و این سرمایه میتواند به سه جزء موفقیتهای نوآوری، مکانیسمهای نوآوری و فرهنگ نوآوری تقسیم شود. (چن و همکاران، ۲۰۰۰)
ج) از دیدگاه بونتیس، سرمایه مشتری به ارزش دانش قرار گرفته شده در کانالهای بازاریابی یک سازمان اطلاق میشود که یک مؤسسه از طریق انجام کسب و کارهای خود آن را خلق و ایجاد میکند. در مقایسه با سه سرمایه دیگر این سرمایه دارای اثرات مستقیمی بیشتر بر روی تحقق ارزش یک شرکت است و بطور فزایندهای به عامل مهمی در کسب و کارها تبدیل شده است.
پتی و گویتر^[۴۰](۲۰۰۰)
طبقهبندی ارائه شده توسط این دو ناظر داراییهای نامشهود سویبی را به جدول زیر که شاخصهای مناسبی را به این چارچوب اضافه کردند اصلاح کردند.
جدول ۲-۱- طبقه بندی پتی و گویتر

در واقع کار این دو، انطباق چارچوب ناظر داراییهای نامشهود سویبی در چارچوب طبقهبندیهای متداول دیگر شامل سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری بوده است. (پتی و گویتر،۲۰۰۰)
هانناس و لوونداهل^[۴۱] (۱۹۹۷)
این دو نفر داراییها را به منابع ارتباطی و شاستگی تقسیم کردهاند. منظور از شایستگی، توانایی انجام یک وظیفه یا کار معین است که این شایستگی در دو سطح فردی شامل دانش، مهارت و استعداد و در سطح سازمانی شامل رویه ها، تکنولوژی و پایگاه داده وجود دارد. منابع ارتباطی به شهرت یک سازمان و وفاداری مشتریان آن اطلاق میشود. بعدا لوونداهل این طبقهبندی را قدری جزئیتر کرد. (چن، ۲۰۰۵)

- چینگ و همکاران (۲۰۱۰) در تحقیقی با عنوان دقت وضعیت و پاسخ های الکترو میوگرافی در طول تغییر سر در بزرگسالان با گردن درد مزمن که بر روی ۱۲ فرد گردن دردی بدون ضربه و ۱۲ نفر یدون گردن درد از هر دو جنس مرد وزن با دامنه سنی ۲۲و۲۸ سال که حداقل دو سال از گرد دردشان می- گذشت انجام گرفت. نمونه ها از دانشجویان فارغ التحصیل، معلمان و پزشکانی بودند که دردهای مربوط به کار را گزارش کردند. نتایج نشان داد که یزرگسالان با گردن درد مزمن دقت تغییر ضعیفتری را با EMG نشان دادند و آن می تواند به دلیل کاهش حس عمقی باشد که منجر به افزایش فعالیت عضلات سینرژیست/آنتاگونیست برای تقویت ثبات ستون فقرات باشد.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

-فیلیپا و همکاران (۲۰۱۰) در تحقیقی به بررسی تاثیر تمرینات عصبی-عضلانی در ورزشکاران زن جوان پرداختند که برای ارزیابی از آزمون تعادلی ستاره استفاده کردند.۲۰ زن فوتبالیست سالم در این مطالعه شرکت کردند که به دو گروه کنترل و تجربی تقسیم شدند. تعادل قبل و بعد از تمرینات بوسیله تست ستاره در هر دو گروه ارزیابی شد. گروه تجربی به مدت ۸ هفته به انجام تمرینات عصبی- عضلانی پرداختند. نتایج افزایش قابل ملاحظه ای را نمرات پیش آزمون و پس آزمون گروه تجربی نشان داد. تجزیه تحلیل بیشتر، بهبود قابل ملاحظه ای را در جهات خلفی- خارجی و خلفی- داخلی در گروه تجربی نشان می دهد.
- پالمگرین و همکاران (۲۰۰۹) در تحقیقی با عنوان حس حرکت سری-گردنی و تعادل قامت در بیماران مبتلا به گردن درد مزمن بدون ضربه که در دانشگاه اسکاندیناوی انجام شد و بر روی ۱۵ نفر گردن درد(۱۳ زن و ۲ مرد) با میانگین سنی۸٫ ۳۸ سال و ۱۶ فرد سالم (۶ زن و ۱۰ مرد) با متوسط سن

1. 1. ۳۵ که در گروه کنترل قرار داشتند انجام گرفت. خطای تغییر گردن با اشاره گر لیزری به درجه اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که میانگین خطای حس وضعیت در گروه با گردن درد نسبت به گروه سالم بیشتر بود و نقص تعادل بیشتری در گروه گردن درد بود.

-داسانسیلی و همکاران (۲۰۰۹) در تحقیقی با عنوان تاثیر ورزش های ثبات دهنده گردن برای گردن درد انجام شد و بیماران در محدوده سنی ۵۵-۱۸سال با گردن درد غیر اختصاصی با درد حداقل ۶ هفته انتخاب کردند و به این نتیجه رسیدند که تمرینات ثبات دهنده گردن سبب کاهش درد و ناتوانی می شوند و طراحی این تمرینات برای بهبود ثبات ستون فقرات محبوبیتی را در درمان افراد مبتلا به گردن درد ایجاد کرد.
- یاهیا و همکاران (۲۰۰۹) در تحقیقی با عنوان گردن درد مزمن و سرگیجه که به سه گروه گردن درد همراه با سرگیجه، گرن درد بدون سرگیجه و گروه کنترل تقسیم شدند، اعلام کردند که اختلالات تعادل در گروه ۱و۲ وجود داشت ولی در گروه اول بیشتر بود.
- مورفی و همکاران (۲۰۰۹) در تحقیقی با عنوان تاثیر دستکاری ستون فقرات بر اثر یک پروتکل توانبخشی در بیماران با گردن درد مزمن که بر روی ۲۰ مرد و زن(سن۱۲+ ۴۳) با گردن درد غیراختصاصی مزمن که بیش از سه ماه ادامه داشته باشد و فاقد آسیب های گردن باشد انجام دادند. در این تحقیق یک گروه ماساژ و جابجایی ستون فقرات را به همراه ورزش انجام داد و گروه دیگر فقط ورزش را انجام دادند.گروه یک ۴ هفته ماساژ و جابجایی را انجام داد و گروه ۲ بدون تمرین بودند بعد از آن هر دو گروه ۸ هفته تمرین کردند. ارزیابی در هفته ۱،۴،۱۲ انجام شد و از شاخص ناتوانی گردن و مقیاس بصری درد استفاده شد. یافته ها حاکی از آن بود که هر دو روش در کاهش درد و ناتوانی دربیماران مبتلا به گردن درد غیر اختصاصی موثر بودند.
-فیلد و همکاران (۲۰۰۸) با هدف مقایسه تعادل بین بیماران گردن درد بدون علت و با سابقه ضربه هرگروه ٣٠ نفر را با گروه کنترل مقایسه کردند. آزمون های تعادل در سه وضعیت ایستاده و به صورتی که روی برگه کشیده شده بود، پاها کنار هم، در امتداد هم ودر ۴ حالت، چشم باز وبسته، روی سطح نرم و سخت انجام شد. بررسی با دستگاه صفحه نیرو صورت گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که افراد گردن درد باسابقه ضربه و بدون علت، دارای انرژی ودامنه نوسان پوسچر بیشتر در حالت های ایستاده در وضعیت در امتداد هم باچشم بسته ودر وضعیت پاها کنار هم، نسبت به گروه کنترل بودند. ولی گروه گردن درد بدون علت، در وضعیت ایستاده معمولی با گروه کنترل تفاوت معنی داری نداشتند. آنها نتیجه گرفتند، افراد گردن درد با سابقه ضربه اختلال تعادل بیشتر نسبت به گروه بدون علت دارند.
- الیزا پول و همکاران (۲۰۰۷) در تحقیقی با هدف تاثیر گردن درد بر تعادل و پارامترهای راه رفتن در بزرگسالان، در دو گروه زنان بالاتر از ۶۵ سال( ٢٠ زن که ٣ ماه از مدت گردن درد آنهاگذشته بودو حداقل نمره ١٠ از ١٠٠ را در پرسشنامه میزان ناتوانی ناشی از گردن درد کسب کرده بودند با ٢٠ زن سالم) با هم مقایسه شدند. آزمون های تعادل آنها روی صفحه نیرو و تحت شرایط چشم باز، چشم بسته، روی سطح سخت و نرم در حالت ایستاده پاها به اندازه عرض شانه ها باز بودانجام گرفت. در آزمون راه رفتن از فرد خواسته می شد که یک مسافت ١٠ متری را با سرعت معمولی طی کند. نتایج اختلاف معنی داری را بین کنترل پوسچردو گروه نشان داد.همچنین بیماران در راه رفتن، سرعت آهسته تر داشتند. آنها گزارش کردند که افراد مبتلا به گردن درد، یک استراتژی متفاوت را برای حفظ پوسچر خود نسبت به افراد سالم به کار می گیرند.
- اسوانی و هیس (۲۰۰۳ ) در تحقیقی تحت عنوان تأثیر تمرینات مرکزی بر تعادل و قامت شناگران انجام دادند. در این تحقیق ۲۶ زن با میانگین سن ۲۶٫۶±۲۴ در دو گروه کنترل(۱۳ نفر) و تجربی(۱۳ نفر) قرار گرفتند.گروه تجربی برنامه تمرینی ثبات مرکزی را به مدت ۹ هفته و هفته ای ۲ بار انجام دادند. از دستگاه تعادل سنج بایودکس جهت ارزیابی تعادل استفاده شد. نتایج نشان داد برنامه تمرینی روی تعادل تأثیری ندارد
۲-۴ جمع بندی
در مجموع محققین بسیاری، تاثیر گردن درد را بر تعادل و حس وضعیت مورد بررسی قرار داده اند. آنچه که مشخص می باشد، این است که اکثر تحقیقات اختلال تعادل در بیماران گردن دردی را مورد تایید قرار داده اند وتحقیقات دیگری تاثیر تمرینات ثبات دهنده را بر درد افراد گردن دردی و شیوع بالاتر گردن درد در زنان را مورد تایید قرار داده اند. لیکن تاثیر تمرینات ثبات دهنده بر تعادل و حس وضعیت گردن در افراد دارای گردن درد غیراختصاصی، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است، که همین امر لزوم مطالعات و تحقیقات بیشتر در زمینه تاثیر تمرین بر تعادل و حس وضعیت و درد دختران مبتلا به گردن درد غیراختصاصی را نشان می دهد.
۲۷
۳-۱ مقدمه
در این پژوهش تاثیر هشت هفته تمرینات ثبات دهنده بر تعادل، درد و حس وضعیت در دختران دانشجوی با گردن درد غیراختصاصی مورد بررسی قرار گرفت. محقق در این فصل اطلاعاتی پیرامون مراحل مختلف انجام تحقیق مانند روش تحقیق، جامعه آماری، روش نمونه گیری، ابزار اندازه گیری و روش جمع آوری اطلاعات و روش های آماری داده است.
۳-۲ روش تحقیق
روش تحقیق حاضر از نوع نیمه تجربی و کاربردی بود.
۳-۳ جامعه آماری
جامعه آماری این تحقیق شامل دختران مبتلا به گردن درد غیر اختصاصی دانشگاه شهید باهنر کرمان بود.
۳-۴ نمونه آماری و نحوه انتخاب آزمودنی ها
نمونه آماری شامل ۳۰ نفر از دختران دانشجوی مبتلا به گردن درد غیر اختصاصی که به صورت در دسترس انتخاب شدند، می باشد.
۳-۵ متغیرهای تحقیق
۱-۳-۵متغیر مستقل
-تمرینات ثبات دهنده گردن
۲-۳-۵ متغیر وابسته
-میزان تعادل
-میزان حس وضعیت گردن
-میزان درد
۳-۶ ابزار گرد آوری اطلاعات
ابزار تحقیق
۱٫مقیاس دیداری درد
برای بررسی میزان گردن درد از مقیاس پیوسته بصری (VAS)^[33] که دارای اعتبار ۷۶/۰ تا ۸۴/۰ است(بونسترا^[۳۴] و همکاران ۲۰۰۸) استفاده گردید. این مقیاس شامل خط صاف افقی ۱۰۰ میلی متری است که روی یک سر آن عبارت (عدم وجود درد) و روی سر دیگر آن عبارت(شدید ترین درد ممکن) نوشته شده است می باشد. فرد میزان درد خود را که در غالب اوقات احساس می کند روی پیوستار ۱۰۰ میلی متری این خط صاف علامت گذاری می نماید. شیوه اندازه گیری میزان درد با بهره گرفتن از یک خط کش از ابتدای پیوستار تا جایی که بیمار علامت گذاشته است محسوب می -شود.(اکبری۱۳۸۸)
۲٫قد سنج : برای اندازه گیری قد آزمودنی ها از متر نواری بر حسب سانتی متر ، نصب شده بر روی دیوار استفاده شد. هر یک از آزمودنی ها بدون کفش درحالی که پاها نزدیک به یکدیگر و سر، پشت، باسن و پاشنه کاملاً در امتداد یکدیگر بودند، ایستاده و اندازه قد آن ها به سانتی متر ثبت گردید.

3. 3. ترازو : برای اندازه گیری وزن آزمودنی ها از ترازوی دیجیتالی سهند ساخت کشور ایران با دقت ۱ گرم استفاده شد.

3. 3. دستگاه بایودکس: برای سنجش تعادل در افراد گردن دردی از این دستگاه که دارای درجه اعتبار ۹۵/۰ و ساخت کشور آمریکا(Balance SD, System115, VAC) است، استفاده شد (جواهری ۱۳۹۰) .

3. 3. دستگاه سنجش حس وضعیت گردن با درجه اعتبار ۵۲/۰ تا ۸۱/۰: (کلاه با نشانگر لیزری). (آرامی ۱۳۹۰، بینرت ۲۰۱۳).

3. 3. توپ والیبال و بسکتبال

3. 3. برگه ثبت اطلاعات دموگرافیک(پیوست ۱).

3. 3. تشک

3. 3. چشم بند

۳-۷ شیوه اجرای تحقیق
۱- محقق با مراجعه به اتاق های واقع در خوابگاه دانشجویی و سوال کردن از آنها در خصوص گردن درد آنها مطلع و بعد از دعوت به همکاری و رضایت آنها، پزشک گردن درد غیراختصاصی آنها را تایید کرد .

2. 2. از مقیاس دیداری درد (VAS) برای ارزیابی میزان درد استفاده شد و فرم شاخص ناتوانی گردن توسط شرکت کنندگان تکمیل شد.

2. از دانشجویان با امضای رضایت نامه دعوت به عمل آمد تا جهت ادامه تحقیق همکاری های لازم را انجام دهند (پیوست ۲) .

a 46/1 ± ۵۷/۱۴

۵۲/۱± ۱۳a

ماست پوبیوتیک

a,b 55/1 ± ۴۲/۹

۷۱/۱۴ ± ۸۹/۰a

ماست پروبیوتیک ۱۰% جاشیر

a,b 16/2 ± ۹

۸۵/۱۱ ± ۱/۱a,b

ماست پروبیوتیک ۲۰% جاشیر

c 56/1 ± ۲۸/۶

۸۵/۹ ± ۱/۱c

ماست پروبیوتیک ۳۰% جاشیر

مقادیر a, b, c در یک ستون نشانگر تفاوت در میانگین بعلاوه انحراف معیار نمرات ویژگی های حسی در هر نمونه می باشد.
فصل پنجم
بحث،
نتیجه گیری
و ارائه پیشنهادها
۵-۱ : بحث:
مطالعه حاضر در مورد خصوصیات فیزیکوشیمیایی ماست پروبیوتیک حاوی درصد های متفاوت جاشیر نشان داد که تغییرات اسیدیته در ماست های حاوی درصد های مختلف جاشیر نسبت به ماست کنترل فقط در روز هفتم تفاوتی معنی دار داشت ولی با بیشتر شدن درصد جاشیر و مدت زمان ماندگاری میزان اسیدیته نمونه ها طی نگهداری بیشتر شد بطوریکه بیشترین اسیدیته مربوط به ماست حاوی ۳۰ درصد جاشیر در روز آخر بود. با توجه به این نتایج مشخص می شود فعالیت باکتری ها در ماست طی مدت نگهداری متوقف نشده است. نتایج تحقیق مظلومی و همکاران (۲۰۱۱) در مورد اثر افزودن اینولین روی خصوصیات میکروبی و فیزیکوشمیایی ماست پروبیوتیک کم چرب اینولین تاثیر قابل توجهی روی اسیدیته نمونه های ماست پروبیوتیک حاوی اینولین (۱و ۲ درصد) با ماست کنترل طی روز های ۱، ۷ و ۱۴ نگهداری نداشت. بررسی اثر میوه های اژدها ( polyrhizus Hylocereus و Hylocereus undatus) روی خصوصیات فیزیکوشیمیایی ماست پروبیوتیک ( حاوی لاکتوباسیلوس کازئی، اسیدوفیلوس، بیفیدوس و ترموفیلوس) توسط زین الدین و بابا (۲۰۰۹) معلوم شد همه ماست های غنی شده با میوه اسیدیته بیشتری نسبت به ماست کنترل داشتند. بررسی اثر ترکیبات پری بیوتیک بر روی ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی توسط عبدالرضا آقاجانی و همکاران (۲۰۱۱) نشان داد که نمونه ماست کنترل بیشترین مقدار اسیدیته را در پایان دوره نگهداری داشت. تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) در زمینه جایگزینی شیر سویا با شیر گاو روی خصوصیات فیزیکوشیمیایی و میکروبی ماست پروبیوتیک حاوی ل. کازئی ثابت کرد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو با گذشت زمان نگهداری باعث افزا یش اسیدیته نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل شد.
میزان آب اندازی نمونه های ماست حاوی جاشیر نسبت به نمونه کنترل در همه روزهای آزمایش کمتر بود و تفاوت قابل ملاحظه ای داشت. احتمالا علت کاهش آب اندازی با افزایش درصد جاشیر وجود فیبر در جاشیر و نقش آن در جذب مولکول های آب بوده است. آریانا و مک گریو (۲۰۰۷) خصوصیات کیفی ماست پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی مخلوط با مقادیر متفاوت از پری بیوتیک ها ( اینولین با طول زنجیر کوتاه، متوسط و بلند) بررسی کردند و مشخص شد ماست حاوی اینولین با زنجیره بلند آب اندازی کمتری نسبت به ماست کنترل داشت. بر اساس مطالعه نفیسه دهقان و همکاران (۲۰۱۳) در زمینه اثر تلقیح کشت های میکروبی و درجه حرارت گرمخانه گزاری بر ماست حاوی لاکتوباسیلوس کازئی ثابت شد کمترین میزان آب اندازی در ماست گرمخانه گزاری شده در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد مشاهده شد. مظلومی و همکاران (۲۰۰۷) نشان دادند که افزودن اینولین به میزان ۲ درصد به ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس سبب کاهش میزان آب اندازی شده است. دیگر مطالعات نیز افزودن پری بیوتیک ها (لاکتولوز ، اینولین) به ماست را دلیل کاهش آب اندازی عنوان کردند )عبدالرضا آقاجانی و همکاران،۲۰۱۱؛ یگانه زاد و همکاران، ۲۰۰۸؛ آریانا و مک گریو، ۲۰۰۷؛ زین الدین و بابا ، ۲۰۰۹) . در صورتی که نتایج تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) نشان داد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو باعث کاهش معنی دار ویژگی های حسی نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل شد که احتمالا” به علت ضعیف شدن ژل کازئینی به علت جایگزینی شیر سویا با شیر معمولی در ماست می باشد. سفتی نمونه های ماست در طی ۲۱ روز به دلیل محکم تر شدن ژل کازئینی افزایش می یابد. وقتی که نسبت پروتئین کازئینی به غیر کازئینی برابر ۶/۴ باشد در مقایسه با نسبت ۲/۳ تا ۳/۳ نمونه ها سفت تر بودند. در تحقیق زین الدین و بابا (۲۰۰۹) معلوم شد همه ماست های غنی شده با میوه بطورکلی درصد آب اندازی بیشتر نسبت به ماست کنترل داشتند و علت آن بالا بودن آب فعال و نبود فیبر در میوه های اژدها ذکر شد. ضمنا هبستگی بالایی بین آب اندازی نمونه ها و زمان وجود دارد.
ارزیابی حسی نمونه های ماست مشخص کرد نمره ویژگی حسی احساس دهانی در ماست های حاوی مقادیر متفاوت جاشیر نسبت به ماست کنترل در روز اول (p=0.017) و روز بیست و یکم (p=0.000) دارای تفاوتی قابل ملاحظه و معنی دار بود. دیگر ویژگی های حسی نمونه های ماست شامل طعم، بو، آب اندازی و رنگ در روز اول و بیست و یکم با ماست کنترل اختلاف معنی داری نداشتند (p>0.05). نتیجه آزمون حسی با تحقیق مظلومی و همکاران (۲۰۱۱) که ثابت کرد ویژگی های حسی نمونه های ماست پروبیوتیک حاوی اینولین (۱و ۲ درصد) با ماست کنترل طی نگهداری بمدت ۱۴ روز اختلاف معنی داری نداشت همخوانی دارد و یافته برخی محققان (عبدالرضا آقاجانی و همکاران،۲۰۱۱؛ آریانا و مک گریو، ۲۰۰۷) نیز این مطلب را تایید می کند در صورتی که نتایج تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) نشان داد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو باعث کاهش معنی دار ویژگی های حسی نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل شد با افزایش میزان شیر سویا، میانگین طعم از خوب به سمت متوسط تغییر کرد. تولید ترکیبات حاصل از تخمیر شیر سویا و افزایش میزان اسیدیته ی نمونه ها، باعث کاهش میانگین طعم شد. مطالعه اثر ترکیبات پری بیوتیک بر روی ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی توسط عبدالرضا آقاجانی و همکاران (۲۰۱۱) ثابت کرد که نمونه های ماست حاوی پری بیوتیک (اینولین، لاکتولوزو الیگوفروکتوز) نسبت به ماست کنترل دارای بهترین خواص حسی بودند. بررسی آریانا و مک گریو (۲۰۰۷) در مورد خصوصیات کیفی ماست پروبیوتیک لاکتوباسیلوس کازئی مخلوط با مقادیر متفاوت از پری بیوتیک ها ( اینولین با طول زنجیر کوتاه، متوسط و بلند) ثابت نمود که نمره های عطر و طعم ماست حاوی اینولین با زنجیره بلند نسبت به ماست کنترل طی نگهداری قابل مقایسه بود البته نمره های عطر و طعم ماست حاوی اینولین با زنجیره کوتاه بطور قابل ملاحظه ای بالاتر از ماست حاوی اینولین با زنجیره بلند بود در حالی که بین ماست حاوی اینولین با زنجیره کوتاه و متوسط اختلاف قابل توجهی وجود نداشت.
در مطالعه حاضر با شمارش تعداد باکتری ل. کازئی طی نگهداری مشخص شد که بیشترین تعداد لاکتوباسیلوس کازئی در تمامی نمونه ها در روز هفتم مخصوصا درون ماست های پروبیوتیک حاوی ۱۰ درصد جاشیر و در روز بیست و یکم درون ماست پروبیوتیک حاوی ۲۰ درصد جاشیر مشاهده شد و تعداد باکتری ل. کازئی در نمونه های ماست با افزایش زمان ماندگاری کاهش یافت ولی در ماست حاوی ۲۰ درصد جاشیر این تعداد نسبت به روز اول ثابت ماند. با توجه به اینکه غلظت انرژی قابل سوخت و ساز برگ جاشیر ۹/۱۱میلی ژول بر کیلوگرم ماده خشک برآورد شد و میزان فیبر خام ۱۰۶ گرم و الیاف خام نیز ۹/۲۷ به ازای هر کیلوگرم ماده خشک گیاه برآورد شدکه در بعضی مطالعات دیگر میزان فیبر خام برگ های جاشیر را ۲۰۷ گرم بر کیلوگرم عنوان کردند (رحمن ابن عباسی، حسین معروفی، ۱۳۹۰؛ Coskun, Gulsen and Umucalilar, 2004 ) لذا ترکیبات مغذی موجود در جاشیر و احتمالا وجود عوامل محرک رشد و کربوهیدرات های غیر قابل هضم (فیبر) در این گیاه باعث افزایش بقاء پروبیوتیک شده است چرا که با وجود افزایش اسیدیته که عاملی برای کاهش رشد و بقائ پروبیوتیک ها محسوب می شود در ماست های حاوی درصد های مختلف جاشیر تعداد پروبیوتیک ها از محدوده حداقل مورد نیاز برای اعمال اثرات سلامت بخش (۱۰^۶ کلنی در میلی لیتر) حتی در پایان دوره نگهداری کمتر نشده است و به نظر می رسد عواملی غیر از اسیدیته بر بقای این باکتری ها تاثیر دارند که با مطالعه برخی محققین مثل یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸). از طرفی گیاه جاشیر دارای اسانس ضدمیکروبی است و هرچه غلظت آن در ماست بالاتر رفت میزان باکتری پروبیوتیک طی نگهداری کاهش یافت و مخصوصا در مورد ماست ۳۰ درصد صدق می کند ولی تعداد باکتری ها تا روز ۱۴ پس از تولید به ترتیب در نمونه حاوی ۱۰، ۲۰ درصد جاشیر، ماست پروبیوتیک و نمونه ۳۰ درصد مشاهده شد. همچنین می توان گفت که این گیاه اثر انتخابی روی پروبیوتیک داشت بدون اینکه روی باکتری های سنتی ماست تاثیری داشته باشد. برخی محققان گزارش دادند که تعداد ل. کازئی در ماست حاوی اینولین طی نگهداری در انواع نمونه های ماست نسبت به ماست کنترل بیشتر بود (آریانا و مک گریو،۲۰۰۷؛ مظلومی و همکاران،۲۰۱۱؛ دونکور و همکاران۲۰۰۷؛ یگانه زاد و همکاران، ۲۰۰۸) و با نتایج داده های حاصله از تحقیق ما مشابه است. مطالعه دیگری (استر سندرا و همکاران، ۲۰۰۸) نیز نشان داد که افزودن فیبر لیمو به شیر تخمیر شده با لاکتوباسیلوس کازیی باعث رشد و بقای این پروبیوتیک طی مدت نگهداری شده است. مظلومی و همکاران (۲۰۱۱) به این نتیجه رسیدند که بیشترین تعداد باکتری لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس در روز اول درون ماست پروبیوتیک و این تعداد در روز چهاردهم در ماست حاوی ۲ درصد اینولین مشاهده شد. تعداد باکتری ل. اسیدوفیلوس در روز ۱ و ۷ در نمونه های ماست تفاوت معنی داری با ماست کنترل نداشت ولی در روز ۱۴ این تفاوت قابل ملاحظه بود. تعداد ل. اسیدوفیلوس در همه نمونه ها طی نگهداری بمدت ۱۴ روز نسبت به روز اول کاهش یافت. آریانا و مک گریو (۲۰۰۷) گزارش دادند تعداد لاکتوباسیلوس در ماست های حاوی اینولین بیشتر از دیگر ماست ها بود همچنین بیشترین تعداد ل. کازئی در تمام نمونه های ماست در هفته اول مشاهده شد و این تعداد در همه ماست ها طی دوره نگهداری کاهش یافت. طبق تحقیق دونکور و همکاران (۲۰۰۷)، در ماست حاصل از فعالیت باکتری های سنتی ماست و باکتری های پروبیوتیک (لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و لاکتوباسیلوس کازئی) مخلوط با درصد های مختلف طی ۲۸ روز نگهداری در یخچال ثابت شد که پروبیوتیک ها در ماست حاوی پودر نشاسته ذرت (دارای آمیلوز بالا) بقای بیشتر ی نسبت به ماست کنترل طی مدت نگهداری شد. نتایج تحقیق یگانه زاد و همکاران (۲۰۰۸) نشان داد که جایگزینی شیر سویا با شیر گاو موجب افزا یش تعداد کلی باکتری های پروبایوتیک نمونه های ماست شد و نمونه های حاوی ۱۰ و ۲۰ درصد سویا در پایان ۲۱ روز حداقل تعداد باکتری های پروبایوتیک مورد نیاز برای اثر درمانی (۱۰^۶ CFU/g) را دارا بودند.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۵-۲ : نتیجه گیری:
بطور کلی نتایج آزمون ها نشان داد که ماست کنترل و نمونه ۳۰ درصد به ترتیب دارای کمترین و بیشترین میزان اسیدیته بودند. کمترین میزان آب اندازی را طی مدت نگهداری نمونه ۳۰ درصد داشت. بالاترین نمره حسی در روز اول مربوط به نمونه ۱۰ درصد و در روز بیست و یکم به ماست کنترل تعلق گرفت. بیشترین تعداد باکتری پروبیوتیک در کل دوره نگهداری به ترتیب در نمونه ۱۰ و ۳۰ درصد و ماست کنترل و در روز هفتم و این تعداد در روز بیست و یکم در ماست پروبیوتیک حاوی ۲۰ درصد جاشیر مشاهده شد که احتمالا به دلیل وجود مواد مغذی و فیبر در جاشیر است. ضمنا احتمال دارد فیبر موجود در گیاه نقش پری بیوتیک داشته باشد که نیاز به تحقیقات بیشتری است تا این مطلب به اثبات برسد. در هر حال می توان توصیه نمود که از جاشیر در ماست پروبیوتیک استفاده گردد.
۵-۳ : ارائه پیشنهادات:
پیشنهاد می شود موارد زیر به عنوان تحقیقات مکمل روی محصول این تحقیق ( ماست جاشیر) انجام گردد
بررسی خواص تغذیه ای و میزان ویتامین ها و مواد معدنی ضروری در ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی و ماست جاشیر و مقایسه این دو طی مدت نگهداری
بررسی خواص آنتی اکسیدانی و دیگر خواص ضد بیماری ماست پروبیوتیک حاوی لاکتوباسیلوس کازئی و جاشیر
انجام تحقیق مشابه با باکتری های پروبیوتیک دیگر
References

• W. C. Evans, Trease and Evans, (1989). Pharmacognosy, 13th ed., London, Bailliere Tindall.

• V. A. Mozaffarian, (1996). Dictionary of Iranian Plant Names, Tehran, Farhang Moaser, (In Persian).

• A. Zargari, Medicinal Plants, (1988), Vol. 12, Tehran. Tehran University Publications.