داروهایی که در درمان اسکیزوفرنی به کار می روند خواص دارویی بسیار متنوعی دارند، اما وجه مشترک همه آنها آنتاگونیسم[30] بودن برای گیرنده های دوپامینی پس سیناپسی در مغز است. این داروها را می توان به دو گروه عمده تقسیم کرد: 1- داروهای ضد روان پریشی متعارف قدیمی که داروهای ضد روان پریشی نسل اول یا آنتاگونیسم های گیرنده دوپامین نیز نامیده می شوند و 2- داروهای جدیدتر که داروهای ضد روان پریشی نسل دوم یا آنتاگونیسم های سروتونین - دوپامین نامیده می شوند (کاپلان، 1378).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))
متاسفانه داروهای ضدروانی دارای عوارض جانبی ناخوشایند از جمله افزایش وزن، خشکی دهان و یبوست می باشند. بر طبق مطالعات انجام شده مصرف طولانی مدت این داروها همراه با افزایش تولید رادیکال های آزاد می باشد (1376، هاریسون ،McGorry and Yung, 2003).
1-2- ژن ترمیمی XRCC4
آسیب به مولکولDNA به طرق مختلف می تواند به وجود آید. آسیب به DNA می تواند به صورت شکست های خود به خودی در پیوندهای شیمیایی این مولکول یا به وسیله عوامل محیطی از قبیل پرتوهای فرابنفش و پرتوهای یونی و یا به وسیله واکنش با ترکیبات شیمیایی ژئوتوکسیک که به طور طبیعی در متابولیسم سلولی تولید شده و یا در محیط وجود دارند به وجود آید.
جلوگیری از وقوع اشتباه در توالیDNA در سلول های مختلف برای حیات ضروری می باشد. در نتیجه سلول برای تعمیر DNA آسیب دیده و تصحیح اشتباه در توالی، چندین مکانیسم ترمیمی را در خود به وجود آورده است. در واقع مکانیسم های ترمیمی DNA باعث حفظ آن در برابر آسیب های درون زاد[31] و برون زاد[32] می شوند Kiyohara et al., 2006), Lindahl,1995,(Wood et al., 2005.
به طور قابل توجهی نقص در مکانیسم های ترمیم DNA با به وجود آمدن سرطان رابطه خیلی نزدیکی دارند. وقتی که مکانیسم های ترمیمی، جهش را از بین نبرد این جهش ها در سلول جمع می شوند. اگر این جهش ها ژن هایی که در تنظیم تقسیم سلولی شرکت می کنند را تحت تاثیر قرار دهند منجر به تولید تومور و در پی آن سرطان می شوند (1378، رابینز، Lewin, 1999).
اشعه های یونیزان (مثل تابش ایکس و گاما) و برخی داروهای ضد سرطان باعث ایجاد شکست های دو رشته ای در مولکول DNA می شوند. این شکست ها باعث آسیب های جدی در مولکول DNA می شوند زیرا اتصال مجدد قطعه جدا شده به بقیه DNA اگر اشتباه صورت بگیرد می تواند منجر به از بین رفتن ترتیب صحیح کروموزومی و عمل کرد ژن ها شود. به عنوان مثال، اتصال اشتباه می تواند باعث ایجاد یک ژن هیبرید شود و یا پروموتر یک ژن نزدیک ناحیه کد کننده ژن دیگر قرار گیرد و در نتیجه سطح بیان آن ژن را تغییر دهد.
دو مکانیسم برای ترمیم شکست های دو رشته ای وجود دارد. در واقع مکانیسم غالب برای ترمیم چنین شکست هایی در جانداران پر سلولی اتصال انتهای غیر همولوگ (NHEJ)[33] می باشد. مکانیسم دوم برای ترمیم چنین شکست هایی، نوترکیبی همولوگ می باشد[34].
انواعی از ژن های ترمیمی در ژنوم انسان وجود دارند از جمله ژن [35]XRCC4 که دارای نقش مهمی در مسیر ترمیمی NHEJ است (Chiu et al., 2008b). ژن XRCC4 روی کروموزوم 5q14.2 قرار دارد. پروتئین کد شونده توسط این ژن دارای 336 اسید آمینه است که در واقع درون 8 اگزون قرار دارد (Wang et al., 2010).
XRCC4 دارای یک دمین هلیکالی بلند است که مسئول برهم کنش با DNA لیگاز4
می باشد به علاوه این پروتئین به عنوان یک کمند انعطاف پذیر بین KU70وKU80 عمل
می کند. XRCC4به وسیله تشکیل کمپلکس با DNA لیگاز4 و پروتئین کیناز وابسته به DNA در ترمیم شکست های دورشته ای DNA به وسیله مسیر ترمیمیNHEJ دخاالت
می کند .(Chang et al., 2009)
با توجه به مطالعاتی که بر روی مدل های حیوانی انجام شد، موش هایی که در آن ها ژن XRCC4 غیر فعال بود فاقد عمل کردی نرمال در تمایز لنفوسیت ها و نرون ها بودند که در نتیجه منجر به کشندگی جنینی می شد (Chang et al., 2008). چند شکلی نوکلئوتیدی[36] (SNP) حاصل یک جایگزینی بازی است. SNPدر ناحیه کدکننده پروتئین باعث دو نوع موتاسیون از نوع missense (synonymous) و nonsense (nonsynonymous) می شود به علاوه SNP در منطقه پروموتر باعث افزایش یا کاهش بیان ژن می شود در حالی که SNP در منطقه اینترون ژن باعث نقص در پردازش یا تغییر در سرعت رونویسی می شود .(Hsieh et al., 2008) انواعی ازSNP در ژن XRCC4 شناسایی شده است یکی از آن ها حذف و اضافه موجود در اینترون 3 این ژن می باشد.
3-1- ژن آنژیوتنسین
سیستم رنین- آنژیوتنسین دارای دو نقش مهم در تنظیم فشار خون و کارکرد کلیه ها می باشد
.(Akman et al., 2009) جایگاه اصلی این سیستم در دیواره رگ ها می باشد و دارای دو نقش مهم در کنترل انقباض رگ ها و هم چنین کنترل فرایند التهاب از طریق کاهش تولید سیتوکین ها[37] می باشد.(Karakus et al., 2013) ACE یک آنزیم کلیدی در سیستم
رنین- آنژیوتنسین می باشد. این آنزیم یک دی پپتیدیل کربوکسی پپتیداز است که با برداشتن یک دی پپتید از C ترمینال، آنژیوتنسین I غیرفعال آن را به آنژیوتنسینII فعال به فرم اکتاپپتید تبدیل می کند. علاوه بر این ACE برادی کینین های ملتهب کننده عروق را از طریق سیستم kallikrein-kininogen کاهش می دهد. به علاوه مطالعات حیوانی نشان داد که ACE تبدیل دوپامین در مغز میانی را تنظیم می کند (Raza et al., 2013).
ACE یک آنزیم خارج سلولی است که برروی غشاء پلاسمایی[38] انواع مختلفی از سلول ها از جمله سلول های آندوتلیال دیواره رگ ها، سلول های لوله های پروکسیمال رنال و هم چنین در سلول های اپیتلیال موجود درمغز و مایع های بیولوژیکی از جمله پلاسما و مایع
مغزی-نخاعی موجود می باشد .ژن کد کننده ACE روی بازوی بزرگ کروموزوم 17 (17q 23) قرار دارد. این ژن 21 کیلو باز طول دارد و شامل 26 اگزون و 25 اینترون می باشد (Subbiah et al., 2011).
چندین مطالعه نشان داد که پلی مورفیسم های ژن ACE بر روی قابلیت ابتلاءپذیری فرد به تعدادی از بیماری ها از جمله فشار خون[39]، بیماری های قلبی[40] و دیابت تیپ دو اثر دارند.(Yang et al., 2013) ژن ACE دارای انواعی از پلی مورفیسم ها می باشد از جمله پلی مورفیسم حذف و اضافه توالی تکراری 287 ALU که در انتهای´3 اینترون 16 واقع می باشد. در واقع این پلی مورفیسم به طور قوی با میزانACE موجود در سلول و پلاسما مرتبط است و نشان داده شده که این پلی مورفیسم ممکن است بیان ژن ACE را تنظیم کند
(Markus et al., 1995).
4-1-هدف
با توجه به این که XRCC4 یکی از ژن های مهم در مسیر ترمیم DNAدو رشته ای آسیب دیده است تا به حال مطالعات زیادی ارتباط بین چند شکلی های این ژن و بیماری های مختلف از جمله سرطان را برسی کرده اند. هم چنین با توجه به نقش ژن آنژیوتنسین در تنظیم تبدیل دوپامین در مغز میانی مطالعات زیادی به بررسی ارتباط این ژن با بیماری اسکیزوفرنیا پرداخته اند. هم چنین با توجه به گزارشات رسیده در زمینه تاثیر منفی بیماری های روانی بر کیفیت زندگی افراد مبتلا، قصد داریم مطالعه ای با هدف برسی ارتباط بین چند شکلی I/Dواقع در اینترون 3 ژنXRCC4 و اینترون 16 ژن آنژیوتنسین و خطر ابتلاء به اسکیزوفرنیا انجام دهیم.
فصل دوم
مروری بر تحقیقات گذشته
1-2- مطالعات زیست شناختی اسکیزوفرنیا
اسکیزوفرنی یک بیماری چند عاملی محسوب می شودکه هر دو عامل ژنتیک و محیط در بروز آن نقش دارند. چندین مطالعه ژنوم اسکن[41] ارتباط بین نواحی مختلف کروموزومی و بیماری اسکیزوفرنی را نشان می دهند. مطالعات linkage disequilibrium بر روی این نواحی چندین ژن را با این بیماری مرتبط می دانند (Zakharyan et al., 2011). مطالعات زیادی ارتباط بین نواحی مختلف کروموزومی و بیماری اسکیزوفرنی را مورد برسی قرار داده اند.
2-2- مطالعات انجام شده در رابطه با XRCC4
مولکول DNA، مخزن اطلاعات وراثتی و دستورالعملی برای عملکرد صحیح ارگانیسم می باشد و در واقع آسیب به این مولکول تهدید جدی برای پایداری ژنتیکی است. در ژنوم انسان تعدادی از ژن ها از جمله XRCC4درگیر در مسیرهای ترمیم DNA می باشند. در واقع افرادی که با ناهنجاری های وراثتی در ژن های ترمیم کننده DNA متولد می شوند در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به انواع سرطان ها قرار دارند Kiyohara et al., 2006), Lindahl,1995,(Wood et al., 2005. چندین مطالعه به برسی ارتباط بین پلی مورفیسم حذف و اضافه موجود در اینترون 3 ژن XRCC4 و انواعی از سرطان ها پرداخته اند. بر اساس پژوهشی که در سال 2008 در تایوان انجام شد بین پلی مورفیسم (G 1394 T) ژن XRCC4 و سرطان سینه ارتباط معناداری وجود دارد و در واقع احتمال ابتلا به این سرطان در افراد با ژنوتیپ T/Tو 2.33 G/T برابر بیشتر از افراد با ژنوتیپG/G است. (Chiu et al., 2008b). چندین مطالعه به طور جداگانه در سالهای 2008 و 2009 در تایوان به بررسی ارتباط بین پلی مورفیسم حذف و اضافه در اینترون سه ژن XRCC4 و سرطان های پروستات، معده و مثانه پرداخته اند و ارتباط معنادار مشاهده نشد Chang et al., 2008), Hsieh et al., 2008, (Chang et al., 2009.
در سال 2007 در تایوان پژوهشی به منظور بررسی ارتباط بین پلی مورفیسم حذف و اضافه در اینترون سه ژن XRCC4 و سرطان دهان انجام شد و بر اساس این پژوهش احتمال ابتلا به این سرطان در افراد با ژنوتیپ I/D57/1 برابر بیشتر از افراد با ژنوتیپ I/I است
(Tseng et al., 2008). مطالعه دیگری در تایوان به برسی ارتباط بین پلی مورفیسم حذف و اضافه در اینترون 3 ژن XRCC4 و احتمال ابتلا اطفال به لوکمیا پرداخت و بر اساس این پژوهش آلل D عامل خطری برای این بیماری محسوب می شود (Wu et al., 2010). بر اساس مطالعه ای که در شمال هند به برسی ارتباط بین پلی مورفیسم حذف و اضافه ژنXRCC4 و سرطان پروستات پرداخت ژنوتیپ D/D احتمال ابتلا به این سرطان را افزایش می دهد (Mandal et al., 2011).
2-3 مطالعات انجام شده در مورد ژن آنژیوتنسین
مطالعات زیادی به برسی ارتباط بین پلی مورفیسم حذف و اضافه موجود در اینترون 16 ژن آنژیوتنسین و انواعی از بیماری های روانی از جمله اسکیزوفرنیا پرداخته اند. براساس مطالعاتی که جداگانه در دو کشور ترکیه و هند انجام شد ارتباط معناداری بین پلی مورفیسم حذف و اضافه ژن آنژیوتنسین و بیماری اسکیزوفرنیا وجود دارد. نتایج حاصل از این مطالعات شیوع پایینی از آلل I را در بیماران اسکیزوفرنیا نشان داد و بر این اساس آلل I می تواند عاملی محافظت کننده بر علیه اسکیزوفرنیا باشد. هم چنین بر اساس این مطالعات یک وابستگی مثبت بین ژنوتیپ D/D و میزان ACE موجود در سرم وجود دارد و سطح این آنزیم به طور معناداری در افراد اسکیزوفرن با ژنوتیپ D/D در مقایسه با ژنوتیپ I/D وI/I بیشتر است Kucukali et al., 2010)).
بر خلاف دو مطالعه بالا بر اساس مطالعه ای که در کشور اسپانیا انجام شد آلل D به عنوان یک عامل محافظت کننده در برابر اسکیزوفرنیا می باشد و بر اساس همین مطالعه آلل D خطر ابتلا به اسکیزوفرنیا را تا 50 درصد کاهش می دهد (Crescenti et al., 2009). بر اساس مطالعاتی که در کشورهای ترکیه، فلسطین اشغالی و تایوان انجام شد هیچ ارتباط معناداری بین پلی مورفیسم حذف و اضافه ژن آنژیوتنسین و بیماری اسکیزوفرنیا وجود ندارد
Baskan et al., 2010), Segman et al., 2002, .(Ouyang et al., 2001
بر اساس مطالعه انجام شده در کشور کره جنوبی ارتباط معناداری بین ژن آنژیوتنسین و بیماری اسکیزوفرنی وجود ندارد اما بر اساس همین مطالعه بین تعداد آلل D در افراد اسکیزوفرنی و افزایش شدت نشانه های اسکیزوفرنی ارتباط معناداری وجود دارد.
(Nadalin et al., 2012).
بر اساس مطالعه ای در ژاپن ارتباط معناداری بین پلی مورفیسم حذف و اضافه، ژن آنژیوتنسین و Polydipsia/Water intoxication در بیماران اسکیزوفرنیا وجود دارد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که آلل D ممکن است یک فاکتور خطر برای Polydipsia/Water intoxication در بیماران اسکیزوفرنی باشد(Shinkai et al., 2003).
2-4- فرضیات
در این پژوهش ها فرض بر این است که:
1- ژنوتیپ D/D متعلق به چند شکلی Insertion/Deletionاینترون 3 ژن XRCC4، در مقایسه با ژنوتیپ I/I این ژن احتمال ابتلا به اسکیزوفرن را افزایش می دهد.
2- ژنوتیپ D/D در مقایسه با ژنوتیپ I/I در چند شکلی Insertion/Deletion اینترون 16 ژن آنژیوتنسین، خطر ابتلا به اسکیزوفرن را افزایش می دهد.
فصل سوم
وسایل، مواد و روش ها
3-1- نمونه گیري
